อย่าเก็บ "ถุงพลาสติก" ไว้ในตู้เย็น! เผยสาเหตุ ทำไมเสี่ยงอันตรายกว่าที่คิด

ซื้ออาหารแล้วแช่ตู้เย็นทั้งถุง อาจไม่ปลอดภัยอย่างที่คิด เช็กวิธีเก็บให้ถูก ลดเสี่ยงปนเปื้อน

กลับจากตลาดแล้วนำผัก เนื้อสัตว์ หรืออาหารทะเลเข้าตู้เย็นทั้งถุง เป็นวิธีที่หลายบ้านทำจนเคยชิน เพราะสะดวกและไม่ต้องเปลี่ยนภาชนะหลายรอบ แต่หากถุงพลาสติกที่ได้รับมาไม่ได้ออกแบบสำหรับสัมผัสอาหารหรือเก็บอาหารโดยตรง ความสะดวกเพียงไม่กี่นาทีอาจแลกมากับความเสี่ยงที่มองไม่เห็น

สิ่งที่ควรกังวลไม่ได้มีเพียงเชื้อโรคหรืออาหารเน่าเสียเท่านั้น แต่ยังรวมถึงความสะอาดของถุง คุณภาพของวัสดุ และโอกาสที่น้ำจากเนื้อสัตว์ดิบจะรั่วไปปนเปื้อนอาหารชนิดอื่น การจัดเก็บอาหารอย่างเหมาะสมตั้งแต่กลับถึงบ้านจึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม

ตู้เย็นช่วยชะลอเชื้อโรค แต่ไม่ได้ทำให้ถุงทุกใบปลอดภัย

ความเย็นมีหน้าที่ช่วยชะลอการเพิ่มจำนวนของจุลินทรีย์และยืดอายุอาหาร แต่ไม่สามารถเปลี่ยนถุงพลาสติกที่ไม่ได้มาตรฐานให้กลายเป็นบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารได้

วัสดุสัมผัสอาหารจำเป็นต้องได้รับการประเมินตามลักษณะการใช้งาน เช่น ชนิดอาหาร ระยะเวลาที่สัมผัส และอุณหภูมิในการเก็บรักษา ดังนั้น การที่ถุงหนึ่งใบสามารถใช้หิ้วของได้ ไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับการบรรจุอาหารสดไว้นานหลายวัน

ถุงจากตลาดบางใบอาจผ่านการวางบนพื้น สัมผัสมือหลายคน หรือปนเปื้อนจากสินค้าอื่นมาก่อน การนำถุงดังกล่าววางเข้าตู้เย็นทันทีจึงอาจพาสิ่งสกปรกเข้าสู่พื้นที่เก็บอาหารของบ้านโดยไม่รู้ตัว

ถุงหนาหรือถุงสี ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยกว่า

อีกหนึ่งความเข้าใจผิดคือ ถุงยิ่งหนายิ่งปลอดภัย ความจริงแล้วความหนาไม่ใช่ตัวชี้วัดว่าถุงนั้นผ่านมาตรฐานสำหรับสัมผัสอาหารหรือไม่ ถุงสีดำ น้ำเงิน แดง หรือสีอื่น ๆ บางประเภทอาจผลิตมาเพื่อบรรจุสิ่งของทั่วไป ไม่ได้มีจุดประสงค์ให้สัมผัสอาหารโดยตรง

สิ่งที่ควรพิจารณามากกว่าคือ ฉลากหรือสัญลักษณ์ที่ระบุว่าสามารถใช้กับอาหารได้ รวมถึงข้อมูลผู้ผลิตและคำแนะนำเรื่องอุณหภูมิ หากตรวจสอบแหล่งที่มาของถุงไม่ได้ ทางเลือกที่รอบคอบกว่าคือย้ายอาหารไปใส่ภาชนะที่ได้มาตรฐาน

ส่วนคำกล่าวว่าถุงสีหรือถุงรีไซเคิลทุกชนิดต้องมีสาร BPA หรือพทาเลตนั้น ไม่สามารถสรุปรวมได้ เพราะขึ้นอยู่กับชนิดพลาสติกและกระบวนการผลิต อย่างไรก็ตาม ถุงที่ไม่ทราบมาตรฐานย่อมทำให้ผู้บริโภคประเมินความเหมาะสมและความเสี่ยงได้ยากกว่า

ความเสี่ยงสำคัญอีกด้านคือ “การปนเปื้อนข้าม”

สำหรับเนื้อสัตว์ ปลา และอาหารทะเลดิบ ปัญหาที่พบได้จริงและใกล้ตัวคือของเหลวจากอาหารรั่วออกจากถุง แล้วไหลไปสัมผัสผัก ผลไม้ หรืออาหารปรุงสุกที่พร้อมรับประทาน เชื้อโรคจากวัตถุดิบดิบจึงอาจแพร่ไปสู่อาหารอื่นได้

วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือใส่อาหารดิบในถุงหรือกล่องสำหรับอาหารที่ปิดสนิท แยกแต่ละประเภท และจัดวางบริเวณชั้นล่างของตู้เย็น เพื่อป้องกันของเหลวหยดลงสู่อาหารด้านล่าง

3 ขั้นตอนง่าย ๆ ก่อนนำอาหารเข้าตู้เย็น

1. เปลี่ยนภาชนะเมื่อกลับถึงบ้าน นำอาหารออกจากถุงหิ้วที่ไม่ทราบมาตรฐาน แล้วใส่กล่องแก้ว กล่องพลาสติกสำหรับอาหาร หรือถุงซิปที่ระบุว่าสัมผัสอาหารได้
2. แยกอาหารดิบออกจากอาหารพร้อมกิน ไม่ควรรวมผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ และอาหารทะเลไว้ในถุงเดียวกัน โดยเฉพาะวัตถุดิบที่มีน้ำหรืออาจรั่วซึม
3. ตรวจตู้เย็นเป็นประจำ เช็ดคราบอาหาร นำของหมดอายุออก และควบคุมอุณหภูมิให้เหมาะสม เพราะภาชนะที่ดีเพียงอย่างเดียวไม่สามารถชดเชยตู้เย็นที่สกปรกหรือเย็นไม่เพียงพอได้

ถุงหรือบรรจุภัณฑ์แบบใช้ครั้งเดียวที่เคยสัมผัสเนื้อสัตว์ดิบไม่ควรนำกลับมาใช้บรรจุอาหารชนิดอื่น เพราะอาจเพิ่มโอกาสเกิดการปนเปื้อนข้ามได้

กล้วย มันฝรั่ง และมะเขือเทศ ต้องเก็บอย่างไร?

อาหารแต่ละชนิดต้องการสภาพการเก็บรักษาไม่เหมือนกัน แต่คำว่า “ห้ามแช่ตู้เย็นเด็ดขาด” อาจไม่ถูกต้องในทุกกรณี เพราะต้องพิจารณาทั้งความสุก การตัดแบ่ง และระยะเวลาที่ต้องการเก็บ

กล้วย

กล้วยที่ยังไม่สุกควรวางไว้ที่อุณหภูมิห้องเพื่อให้สุกตามธรรมชาติ ส่วนกล้วยสุกสามารถนำเข้าตู้เย็นเพื่อช่วยชะลอการสุกต่อได้ แม้เปลือกอาจเปลี่ยนเป็นสีดำเร็วขึ้น แต่หากเนื้อยังมีสีและกลิ่นปกติ โดยทั่วไปยังรับประทานได้

หากเนื้อกล้วยนิ่มเละผิดปกติ มีกลิ่นหมัก มีเชื้อรา หรือมีร่องรอยเน่าเสีย ควรทิ้งทันที ไม่ควรตัดเฉพาะส่วนเสียแล้วรับประทานต่อ

มันฝรั่งและมันเทศ

มันฝรั่งและมันเทศทั้งหัวเหมาะกับบริเวณที่เย็น แห้ง มืด และมีอากาศถ่ายเท ไม่ควรเก็บในถุงปิดแน่นหรือบริเวณที่มีความชื้นสูง เพราะอาจทำให้งอก นิ่ม หรือขึ้นราได้ง่าย

คำแนะนำเดิมมักระบุว่าการแช่มันฝรั่งในตู้เย็นอาจเพิ่มน้ำตาลและทำให้เกิดอะคริลาไมด์มากขึ้นเมื่อทอดหรืออบ อย่างไรก็ตาม หน่วยงานมาตรฐานอาหารของสหราชอาณาจักรปรับคำแนะนำตามหลักฐานใหม่ว่า การเก็บมันฝรั่งในตู้เย็นสามารถทำได้ และไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงอะคริลาไมด์อย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับการเก็บในที่เย็นและมืด

สิ่งที่ควรระวังมากกว่าคือการทอดหรืออบจนไหม้เกรียม ควรปรุงให้มีสีเหลืองทอง ไม่ใช่สีน้ำตาลเข้ม และไม่ควรรับประทานมันฝรั่งที่มีเชื้อรา เน่าเสีย หรือมีสีเขียวมาก

มะเขือเทศ

มะเขือเทศที่ยังไม่สุกควรวางไว้ที่อุณหภูมิห้อง เพราะความเย็นอาจชะลอการสุกและกระทบรสชาติ เมื่อสุกเต็มที่แล้ว หากยังไม่รับประทาน สามารถแช่ตู้เย็นเพื่อชะลอการเสื่อมคุณภาพได้ และนำออกมาพักก่อนรับประทานเพื่อให้รสชาติกลับมาชัดขึ้น

ส่วนมะเขือเทศที่หั่นแล้วควรใส่ภาชนะปิดสนิทและนำเข้าตู้เย็น ไม่ควรวางทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลานาน

ไม่ต้องกลัวพลาสติกทุกชนิด แต่ต้องเลือกให้ตรงกับงาน

ประเด็นสำคัญไม่ได้หมายความว่าภาชนะพลาสติกทุกชนิดเป็นอันตราย พลาสติกที่ผ่านมาตรฐานและใช้ตามคำแนะนำของผู้ผลิตสามารถเป็นทางเลือกที่สะดวกได้ สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงคือการนำถุงที่ไม่ทราบแหล่งที่มา ถุงหิ้วทั่วไป หรือบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ได้ออกแบบสำหรับอาหารมาใช้เก็บอาหารเป็นเวลานาน

หากต้องการลดความกังวล สามารถเลือกกล่องแก้วหรือภาชนะสำหรับอาหารที่มีฝาปิด ใช้ถุงบรรจุอาหารให้ตรงประเภท และไม่ใช้บรรจุภัณฑ์ที่ฉีกขาด เสื่อมสภาพ หรือมีกลิ่นผิดปกติ

สรุป: ซื้ออาหารแล้วอย่าเพิ่งแช่ตู้เย็นทั้งถุง

การนำอาหารจากตลาดเข้าตู้เย็นทั้งถุงอาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่ถุงที่ไม่ทราบมาตรฐานอาจไม่เหมาะกับการสัมผัสอาหารโดยตรง ขณะที่ถุงซึ่งบรรจุเนื้อสัตว์ดิบยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการรั่วซึมและปนเปื้อนอาหารชนิดอื่น

เพียงใช้เวลาหลังซื้อของไม่กี่นาที ย้ายอาหารลงในภาชนะสำหรับอาหาร แยกของดิบออกจากของพร้อมกิน และทำความสะอาดตู้เย็นสม่ำเสมอ ก็ช่วยให้การเก็บอาหารปลอดภัยและเป็นระเบียบขึ้นได้ การดูแลสุขภาพในครัวจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากวิธีที่ซับซ้อน แต่อาจเริ่มต้นจากการเลือกถุงและกล่องให้ถูกประเภทในทุกวัน