หายไปไหน? ปริศนาเกือบ 60 ปี "Graf Zeppelin" เรือบรรทุกเครื่องบินนาซี ที่ไม่เคยได้ออกรบ!

08 ส.ค. 69 (12:28 น.) พิมพ์

แชร์เรื่องนี้

แชร์เรื่องนี้Line Twitter Facebook

Graf Zeppelin เรือบรรทุกเครื่องบินนาซีที่ไม่เคยออกรบ จมหายใต้ทะเลบอลติกเกือบ 60 ปี ก่อนถูกพบโดยบังเอิญ

ครั้งหนึ่ง Graf Zeppelin ถูกวางให้เป็นก้าวสำคัญของกองทัพเรือเยอรมนีในยุคนาซี แต่สุดท้ายกลับไม่เคยเข้าสู่สนามรบแม้แต่ครั้งเดียว เรือบรรทุกเครื่องบินลำนี้สร้างไปถึงขั้นปล่อยลงน้ำแล้ว แต่โครงการไม่เคยเสร็จสมบูรณ์ ก่อนจะถูกเยอรมนีทำลายเพื่อไม่ให้ตกไปอยู่ในมือฝ่ายตรงข้าม และภายหลังถูกสหภาพโซเวียตกู้ขึ้นมาใช้เป็นเป้าทดลอง

หลังจมลงในทะเลบอลติกเมื่อปี 1947 ตำแหน่งที่แน่นอนของซาก Graf Zeppelin ไม่เป็นที่รู้จักในโลกตะวันตกอยู่นานหลายทศวรรษ กระทั่งปี 2006 บริษัทสำรวจน้ำมันของโปแลนด์ตรวจพบซากเรือขนาดมหึมาโดยบังเอิญ ก่อนกองทัพเรือโปแลนด์จะเข้าตรวจสอบและยืนยันว่า นั่นคือซากเรือบรรทุกเครื่องบินที่มีชื่อเสียงที่สุดลำหนึ่งซึ่งไม่เคยได้ทำหน้าที่ตามที่ถูกออกแบบมา

Graf Zeppelin เรือบรรทุกเครื่องบินที่สร้างไม่เสร็จของนาซีเยอรมนี

Graf Zeppelin มักถูกเรียกว่าเป็น “เรือบรรทุกเครื่องบินลำเดียวของนาซีเยอรมนี” แต่หากกล่าวอย่างแม่นยำ มันคือ เรือบรรทุกเครื่องบินเยอรมันลำเดียวที่สร้างไปถึงขั้นปล่อยลงน้ำ เพราะเยอรมนียังเคยเริ่มสร้างเรือพี่น้องอีกลำหนึ่ง ซึ่งมักเรียกว่า Carrier B แต่โครงการดังกล่าวถูกยกเลิกก่อนจะไปถึงขั้นเดียวกัน

โครงการเรือบรรทุกเครื่องบินของเยอรมนีเกิดขึ้นในช่วงที่นาซีเร่งขยายกำลังทางทะเล หลังอังกฤษและเยอรมนีลงนาม Anglo-German Naval Agreement ในปี 1935 ซึ่งเปิดทางให้เยอรมนีเพิ่มขนาดกองเรือภายใต้ข้อจำกัดเมื่อเทียบกับกองทัพเรืออังกฤษ

อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงนี้ไม่ได้หมายความแบบตรงไปตรงมาว่าเยอรมนี “ได้รับอนุญาตให้สร้างเรือบรรทุกเครื่องบิน 2 ลำ” แต่กำหนดสัดส่วนกำลังเรือแยกตามประเภท โดยหลักทั่วไปให้ระวางรวมของกองเรือเยอรมันอยู่ที่ประมาณ 35% ของกองเรืออังกฤษ

เปิดตัวอย่างยิ่งใหญ่ในปี 1938

Graf Zeppelin ถูกวางกระดูกงูที่อู่ Deutsche Werke เมืองคีล เมื่อวันที่ 28 ธันวาคม 1936 ก่อนปล่อยลงน้ำอย่างเป็นทางการวันที่ 8 ธันวาคม 1938 ท่ามกลางพิธีขนาดใหญ่ที่มีผู้นำระดับสูงของนาซีเยอรมนีเข้าร่วม

ชื่อ Graf Zeppelin ตั้งตามเคานต์ เฟอร์ดินานด์ ฟอน เซพเพลิน ผู้บุกเบิกเรือเหาะชื่อดังของเยอรมนี ส่วนตัวเรือมีขนาดใหญ่มาก โดยระวางมาตรฐานในแบบต่าง ๆ อยู่ที่มากกว่า 20,000 ตัน และเพิ่มขึ้นตามการปรับแก้แบบหลายครั้งระหว่างการก่อสร้าง

แผนกำลังอากาศประจำเรือก็เปลี่ยนไปหลายครั้งเช่นกัน โดยมีตัวเลขตั้งแต่ประมาณ 30 กว่าลำไปจนถึงราว 40 ลำในแต่ละช่วงของการออกแบบ ประกอบด้วยเครื่องบินขับไล่และเครื่องบินทิ้งระเบิดดิ่งที่ดัดแปลงสำหรับใช้งานกับเรือบรรทุกเครื่องบิน

เยอรมนีมีเรือ แต่ขาดประสบการณ์สงครามเรือบรรทุกเครื่องบิน

ปัญหาใหญ่ของ Graf Zeppelin ไม่ได้อยู่ที่ตัวเรือเพียงอย่างเดียว เยอรมนีแทบไม่มีประสบการณ์ในการปฏิบัติการด้วยเรือบรรทุกเครื่องบิน ขณะที่อังกฤษ สหรัฐฯ และญี่ปุ่นใช้เวลาหลายปีในการสร้างองค์ความรู้เรื่องการบินจากเรือ การควบคุมฝูงบิน การจัดกำลังคุ้มกัน และการฝึกกำลังพลเฉพาะทาง

อีกอุปสรรคสำคัญคือความสัมพันธ์ระหว่าง Kriegsmarine หรือกองทัพเรือเยอรมัน กับ Luftwaffe หรือกองทัพอากาศ เพราะกำลังทางอากาศอยู่ภายใต้การควบคุมของ Luftwaffe ส่งผลให้การพัฒนาเครื่องบินสำหรับประจำเรือและการวางหลักนิยมร่วมกันเป็นเรื่องซับซ้อน

ด้วยเหตุนี้ แม้ Graf Zeppelin จะถูกสร้างขึ้นมาเป็นเรือบรรทุกเครื่องบิน แต่เยอรมนียังขาดทั้งประสบการณ์ นักบินเรือ ระบบสนับสนุน และหลักนิยมการรบที่จำเป็นต่อการใช้งานเรือประเภทนี้อย่างเต็มรูปแบบ

สงครามเริ่มขึ้น ขณะที่เรือยังสร้างไม่เสร็จ

เมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 เปิดฉากในเดือนกันยายน 1939 Graf Zeppelin สร้างเสร็จไปประมาณ 85–90% แต่ทรัพยากรและกำลังการผลิตของเยอรมนีต้องถูกนำไปใช้ในภารกิจเร่งด่วนด้านอื่น งานก่อสร้างจึงถูกระงับในปี 1940

ต่อมาในปี 1942 กองทัพเรือเยอรมันพยายามรื้อฟื้นโครงการอีกครั้ง หลังสงครามทางทะเลแสดงให้เห็นชัดขึ้นถึงความสำคัญของกำลังทางอากาศ เรือถูกลากกลับมายังคีลเพื่อเดินหน้าก่อสร้างต่อ แต่ความพยายามดังกล่าวอยู่ได้ไม่นาน

ฮิตเลอร์หมดศรัทธาในเรือผิวน้ำขนาดใหญ่

ช่วงต้นปี 1943 อดอล์ฟ ฮิตเลอร์เริ่มหมดความเชื่อมั่นต่อเรือรบผิวน้ำขนาดใหญ่ของเยอรมนีมากขึ้น หลังเผชิญความล้มเหลวหลายครั้ง ขณะที่ พลเรือเอก เอริช เรเดอร์ ลาออกจากตำแหน่งผู้บัญชาการทหารเรือ และคาร์ล เดอนิทซ์ ซึ่งให้ความสำคัญกับสงครามเรือดำน้ำเข้ามารับตำแหน่งแทน

ในเดือนกุมภาพันธ์ 1943 งานสร้างเรือรบผิวน้ำขนาดใหญ่ถูกระงับอีกครั้ง ทำให้โครงการ Graf Zeppelin สิ้นสุดลงในทางปฏิบัติ ตัวเรือยังไม่พร้อมปฏิบัติการ และตลอดช่วงสงครามไม่เคยได้รับการขึ้นระวางประจำการหรือออกปฏิบัติภารกิจรบจริง

เยอรมนีทำลายเรือเอง ก่อนกองทัพโซเวียตมาถึง

เมื่อกองทัพแดงของสหภาพโซเวียตรุกเข้าสู่เยอรมนีในช่วงท้ายสงคราม Graf Zeppelin จอดอยู่บริเวณเมือง Stettin หรือเมือง Szczecin ในประเทศโปแลนด์ปัจจุบัน ฝ่ายเยอรมันตัดสินใจทำให้เรือใช้การไม่ได้เพื่อป้องกันไม่ให้ฝ่ายตรงข้ามนำไปใช้ประโยชน์

วันที่ 25 เมษายน 1945 มีการจุดระเบิดภายในบริเวณระบบเครื่องจักรของเรือ ทำให้เกิดความเสียหายอย่างหนักและตัวเรือจมลงในน้ำตื้น ก่อนพื้นที่ดังกล่าวจะตกอยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพโซเวียตในเวลาต่อมา

โซเวียตกู้ขึ้นมา และกำหนดชื่อเป็น PO-101

หลังสงคราม สหภาพโซเวียตสามารถอุดรอยรั่ว สูบน้ำออก และกู้ Graf Zeppelin ให้กลับมาลอยได้ จากนั้นลากไปยัง Świnoujście เพื่อศึกษาโครงสร้างและประเมินความเป็นไปได้ในการใช้งาน

ในช่วงที่อยู่ภายใต้การควบคุมของสหภาพโซเวียต เรือถูกกำหนดชื่อว่า PO-101 หรือ Floating Base 101 ซึ่งเป็นข้อมูลที่ตรงกว่าการเรียกว่า “PB-10” ตามที่บางแหล่งเก่าเคยระบุไว้

ชะตาสุดท้าย กลายเป็นเป้าทดลองของสหภาพโซเวียต

ตามข้อตกลงระหว่างฝ่ายสัมพันธมิตร เรือเยอรมันที่ไม่สามารถทำให้กลับมาใช้งานได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดต้องถูกกำจัด Graf Zeppelin จึงถูกนำไปใช้เป็นเป้าทดลองเพื่อศึกษาความเสียหายจากอาวุธทางทะเล

วันที่ 16 สิงหาคม 1947 Graf Zeppelin ถูกนำออกไปในทะเลบอลติกเพื่อทดสอบด้วยวัตถุระเบิด การโจมตีทางอากาศ และอาวุธทางเรือหลายชนิด ก่อนจะถูกตอร์ปิโดในช่วงท้ายของการทดลองและจมลงสู่ก้นทะเล

แหล่งข้อมูลของ U.S. Naval Institute ระบุว่า ในช่วงสุดท้ายของการทดสอบมีการใช้ตอร์ปิโดขนาด 21 นิ้ว 2 ลูก หลังจากเรือผ่านการทดสอบด้วยระเบิดและอาวุธหลายรูปแบบก่อนหน้านั้น

“หายสาบสูญเกือบ 60 ปี” จริงหรือไม่?

การกล่าวว่า Graf Zeppelin “หายสาบสูญเกือบ 60 ปี” สามารถใช้ในเชิงพาดหัวได้ แต่ในทางประวัติศาสตร์ควรอธิบายเพิ่มเติมว่า ไม่ได้หมายความว่าไม่มีใครรู้ว่าเรือลำนี้จบชีวิตอย่างไร

ข้อมูลเกี่ยวกับการที่สหภาพโซเวียตนำ Graf Zeppelin ไปใช้เป็นเป้าทดลองมีอยู่ในเอกสารต่าง ๆ แต่สิ่งที่ไม่ชัดเจนต่อโลกตะวันตกมาเป็นเวลานานคือ ตำแหน่งที่แน่นอนของซากเรือบนพื้นทะเลบอลติก

ปี 2006 พบซากโดยบังเอิญขณะสำรวจทะเล

คำตอบปรากฏขึ้นในเดือนกรกฎาคม 2006 เมื่อเรือสำรวจของบริษัทน้ำมันโปแลนด์ Petrobaltic ตรวจพบซากเรือขนาดใหญ่มากด้วยอุปกรณ์สำรวจใต้น้ำ ระหว่างปฏิบัติงานในทะเลบอลติก

ซากดังกล่าวมีความยาวประมาณ 260 เมตร อยู่ที่ความลึกราว 80 กว่าเมตร และห่างจากชายฝั่งเมือง Władysławowo ของโปแลนด์ประมาณ 55 กิโลเมตร ก่อนที่กองทัพเรือโปแลนด์จะส่งเรือสำรวจและอุปกรณ์ใต้น้ำเข้าไปตรวจสอบเพิ่มเติม

ปลายเดือนกรกฎาคม 2006 กองทัพเรือโปแลนด์ยืนยันด้วยความมั่นใจสูงว่า ซากเรือขนาดมหึมานั้นคือ Graf Zeppelin ซึ่งจมอยู่ใต้ทะเลมาตั้งแต่ปี 1947

หาก Graf Zeppelin สร้างเสร็จ จะเปลี่ยนสงครามได้หรือไม่?

คำถามนี้ยังคงเป็นเพียงสมมติฐาน การมีเรือบรรทุกเครื่องบินหนึ่งลำอาจช่วยให้กองเรือเยอรมันมีเครื่องบินสนับสนุนในทะเลเพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถเปลี่ยนผลของสงครามทางทะเลได้โดยอัตโนมัติ

การใช้งานเรือบรรทุกเครื่องบินอย่างมีประสิทธิภาพต้องอาศัยทั้งหลักนิยมการรบ นักบินที่ผ่านการฝึกเฉพาะ การประสานงานระหว่างกองเรือกับกำลังทางอากาศ เรือคุ้มกัน ระบบซ่อมบำรุง และการสนับสนุนด้านลอจิสติกส์ ซึ่งเยอรมนียังไม่ได้พัฒนาระบบเหล่านี้จนสมบูรณ์ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

ดังนั้น ต่อให้ Graf Zeppelin สร้างเสร็จและเข้าประจำการได้จริง ก็ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะบอกว่าเรือลำเดียวจะสามารถเปลี่ยนดุลกำลังในสงครามได้อย่างมีนัยสำคัญ

Graf Zeppelin สัญลักษณ์ของความทะเยอทะยานที่ไปไม่ถึงปลายทาง

Graf Zeppelin จึงไม่ได้เป็นเรือรบที่สร้างชื่อจากการต่อสู้อันยิ่งใหญ่ ตรงกันข้าม ตลอดช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 มันไม่เคยเข้าประจำการ ไม่เคยออกปฏิบัติการรบ และไม่เคยส่งเครื่องบินขึ้นโจมตีศัตรูจากดาดฟ้า

แต่เรื่องราวของมันกลับมีความสำคัญในอีกมิติหนึ่ง เพราะสะท้อนให้เห็นว่า การสร้างอาวุธขนาดใหญ่เพียงชิ้นเดียวไม่เพียงพอ หากขาดบุคลากร ประสบการณ์ ระบบสนับสนุน และยุทธศาสตร์ที่ชัดเจนรองรับ

จากเรือที่ถูกวางให้เป็นจุดเริ่มต้นของยุคเรือบรรทุกเครื่องบินเยอรมัน Graf Zeppelin จบชีวิตลงในฐานะเป้าทดลองของสหภาพโซเวียต ก่อนซากจะนอนนิ่งอยู่ใต้ทะเลบอลติกเกือบ 60 ปี กระทั่งถูกพบโดยบังเอิญในปี 2006 และกลายเป็นหลักฐานชิ้นใหญ่ของหนึ่งในโครงการทางทหารที่ทะเยอทะยาน แต่ไม่เคยสำเร็จของนาซีเยอรมนี