"ปวดท้องข้างซ้าย" อันตรายกว่าขวาจริงไหม? รู้ทันสัญญาณก่อนจบที่ผ่าตัด! : เช็กข่าวชัวร์

01 ก.ค. 69 (14:57 น.) พิมพ์

แชร์เรื่องนี้

แชร์เรื่องนี้Line Twitter Facebook

“ปวดท้องซ้าย” vs “ปวดท้องขวา” ข้างไหนน่ากลัวกว่า? เช็กสัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้าม

ปวดท้องข้างซ้าย เป็นอาการที่หลายคนอาจมองข้าม เพราะมักคุ้นกับคำเตือนว่า “ปวดท้องข้างขวา ระวังไส้ติ่ง” มากกว่า จนทำให้เข้าใจผิดว่าอาการปวดท้องด้านซ้ายอาจไม่น่ากังวลเท่าด้านขวา แต่ความจริงแล้วอาการปวดท้องไม่ว่าจะเกิดที่ด้านซ้ายหรือขวา ก็อาจมีได้ตั้งแต่สาเหตุเล็กน้อยไปจนถึงภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบรักษา

คำถามสำคัญคือ “ปวดท้องข้างซ้าย อันตรายกว่าข้างขวาจริงไหม?” คำตอบคือ ไม่เสมอไป เพราะความรุนแรงของอาการไม่ได้ขึ้นอยู่กับตำแหน่งเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูร่วมกับลักษณะการปวด ระยะเวลาที่ปวด อาการร่วม และประวัติสุขภาพของแต่ละคน

บทความนี้จะพาเช็กว่า ปวดท้องข้างซ้ายอาจเกี่ยวข้องกับโรคอะไรได้บ้าง ต่างจากปวดท้องข้างขวาอย่างไร และอาการแบบไหนที่ไม่ควรรอดูอาการเอง เพราะอาจต้องรีบไปโรงพยาบาลก่อนลุกลามจนต้องรักษาแบบเร่งด่วน

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นข้อมูลสุขภาพเบื้องต้น ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้ หากมีอาการรุนแรง เป็นซ้ำบ่อย หรือไม่แน่ใจในสาเหตุ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจอย่างเหมาะสม

ปวดท้องข้างซ้าย อันตรายกว่าข้างขวาจริงไหม?

อาการปวดท้องข้างซ้ายไม่ได้อันตรายกว่าข้างขวาเสมอไป และก็ไม่ได้ปลอดภัยกว่าข้างขวาเช่นกัน เพราะทั้ง 2 ด้านมีอวัยวะสำคัญอยู่หลายส่วน เช่น ด้านขวามีไส้ติ่ง ตับ ถุงน้ำดี ส่วนด้านซ้ายมีกระเพาะอาหาร ม้าม ตับอ่อน ไตซ้าย ลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย รวมถึงอวัยวะสืบพันธุ์ในผู้หญิง

อาการปวดท้องข้างขวาอาจทำให้นึกถึง ไส้ติ่งอักเสบ ซึ่งเป็นภาวะที่มักต้องรักษาอย่างเร่งด่วน ขณะที่อาการปวดท้องข้างซ้ายก็อาจเกี่ยวข้องกับภาวะสำคัญ เช่น ถุงผนังลำไส้อักเสบ นิ่วในไต ตับอ่อนอักเสบ ท้องนอกมดลูก หรือในบางกรณีอาการจากหัวใจอาจปวดร้าวมายังลิ้นปี่หรือท้องส่วนบนได้

ดังนั้น สิ่งที่ควรจำคือ ตำแหน่งที่ปวดเป็นเพียง “เบาะแส” ไม่ใช่คำวินิจฉัย หากปวดรุนแรง ปวดต่อเนื่อง มีไข้ อาเจียน ถ่ายเป็นเลือด หน้ามืด เจ็บหน้าอก หรือมีโอกาสตั้งครรภ์ร่วมกับปวดท้องน้อยข้างเดียว ควรรีบไปพบแพทย์ทันที

เปรียบเทียบปวดท้องซ้าย VS ปวดท้องขวา ต่างกันอย่างไร?

ตำแหน่งที่ปวด	สาเหตุที่พบบ่อย	จุดที่ต้องระวัง
ปวดท้องข้างซ้าย	ท้องอืด อาหารไม่ย่อย โรคกระเพาะ กรดไหลย้อน ลำไส้แปรปรวน นิ่วในไต ถุงผนังลำไส้อักเสบ ตับอ่อนอักเสบ หรือภาวะทางนรีเวชในผู้หญิง	ถ้าปวดซ้ายล่างร่วมกับไข้หรือขับถ่ายผิดปกติ อาจเกี่ยวกับถุงผนังลำไส้อักเสบ ส่วนผู้ที่อาจตั้งครรภ์และปวดท้องน้อยข้างเดียวร่วมกับเลือดออกผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์
ปวดท้องข้างขวา	ท้องอืด กล้ามเนื้ออักเสบ นิ่วในถุงน้ำดี โรคตับ หรือไส้ติ่งอักเสบ	ถ้าปวดท้องขวาล่างเฉียบพลัน ปวดมากขึ้นเวลาไอ เดิน หรือขยับตัว ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร หรือไข้ อาจเป็นสัญญาณของไส้ติ่งอักเสบ

ปวดท้องข้างซ้าย เกิดจากอะไรได้บ้าง?

อาการปวดท้องข้างซ้ายสามารถแบ่งคร่าว ๆ ได้เป็น 2 บริเวณ คือ ปวดท้องข้างซ้ายส่วนบน และ ปวดท้องข้างซ้ายส่วนล่าง ซึ่งแต่ละตำแหน่งอาจเกี่ยวข้องกับอวัยวะและโรคที่แตกต่างกัน

1. ปวดท้องข้างซ้ายส่วนบน อาจเกี่ยวข้องกับอะไร?

ปวดท้องข้างซ้ายส่วนบน คืออาการปวดบริเวณใต้ชายโครงซ้ายหรือท้องด้านซ้ายบน ซึ่งเป็นบริเวณใกล้กับกระเพาะอาหาร ตับอ่อน ม้าม ไตซ้าย และบางครั้งอาการจากหัวใจหรือปอดก็อาจปวดร้าวมายังบริเวณนี้ได้เช่นกัน

โรคกระเพาะ อาหารไม่ย่อย หรือกรดไหลย้อน

หากมีอาการปวดแสบ ปวดร้อน แน่นลิ้นปี่ เรอเปรี้ยว คลื่นไส้ หรืออาการสัมพันธ์กับมื้ออาหาร อาจเกี่ยวข้องกับโรคกระเพาะ อาหารไม่ย่อย หรือกรดไหลย้อน โดยอาการมักเป็น ๆ หาย ๆ และอาจแย่ลงหลังรับประทานอาหารบางชนิด เช่น อาหารมัน อาหารรสจัด กาเฟอีน หรือแอลกอฮอล์

ตับอ่อนอักเสบ

ตับอ่อนอักเสบอาจทำให้ปวดท้องส่วนบนแบบลึก ๆ และปวดร้าวไปด้านหลังได้ อาการอาจรุนแรงขึ้นหลังรับประทานอาหาร โดยเฉพาะอาหารมันจัด และอาจมีคลื่นไส้ อาเจียน ไข้ หรือหัวใจเต้นเร็วร่วมด้วย หากปวดรุนแรงหรือปวดต่อเนื่อง ควรรีบพบแพทย์

ม้ามโต ม้ามบาดเจ็บ หรือความผิดปกติของม้าม

ม้ามอยู่บริเวณใต้ชายโครงซ้าย หากม้ามโตหรือมีความผิดปกติ อาจทำให้รู้สึกแน่น อึดอัด หรือเจ็บบริเวณชายโครงซ้ายได้ โดยเฉพาะหากมีประวัติอุบัติเหตุ กระแทกท้องแรง ๆ เล่นกีฬาปะทะ หรือมีโรคเลือดและการติดเชื้อบางชนิด ควรได้รับการประเมินจากแพทย์

นิ่วในไตหรือกรวยไตอักเสบข้างซ้าย

อาการจากไตซ้ายอาจทำให้ปวดบริเวณสีข้างหรือหลังด้านซ้าย และอาจร้าวลงมาที่ท้องน้อยหรือขาหนีบได้ หากเป็นนิ่วในไตมักปวดบิดรุนแรงเป็นพัก ๆ ส่วนกรวยไตอักเสบอาจมีไข้ หนาวสั่น ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย หรือปัสสาวะมีเลือดปนร่วมด้วย

ภาวะหัวใจขาดเลือดหรือกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน

แม้อาการจากหัวใจมักแสดงเป็นอาการแน่นหน้าอก เจ็บหน้าอก หรือเจ็บร้าวไปแขนซ้าย ไหล่ กราม หลัง แต่ในบางคนอาจมีอาการแน่นลิ้นปี่ คลื่นไส้ เหงื่อออก เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่ม หรือหน้ามืดร่วมด้วย โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเบาหวาน หรือผู้ที่มีโรคหัวใจเดิม หากสงสัยควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

2. ปวดท้องข้างซ้ายส่วนล่าง อาจเกี่ยวข้องกับอะไร?

ปวดท้องข้างซ้ายส่วนล่าง คืออาการปวดบริเวณท้องน้อยซ้าย ซึ่งเป็นตำแหน่งของลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย ท่อไตซ้าย รวมถึงรังไข่และท่อนำไข่ในผู้หญิง อาการในบริเวณนี้จึงอาจเกี่ยวข้องได้ทั้งระบบทางเดินอาหาร ระบบทางเดินปัสสาวะ และระบบสืบพันธุ์

ถุงผนังลำไส้อักเสบ

ถุงผนังลำไส้อักเสบมักพบมากขึ้นในผู้ใหญ่หรือผู้สูงอายุ อาจทำให้ปวดท้องน้อยซ้ายแบบต่อเนื่อง มีไข้ คลื่นไส้ ท้องผูก ท้องเสีย หรือระบบขับถ่ายเปลี่ยนแปลง หากมีไข้หรือปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม

ลำไส้แปรปรวน

ลำไส้แปรปรวน หรือ IBS อาจทำให้ปวดมวนท้อง ปวดบิด ท้องอืด มีลมในท้อง ร่วมกับท้องผูกหรือท้องเสียสลับกันได้ โดยอาการมักดีขึ้นหลังถ่ายอุจจาระ อย่างไรก็ตาม หากมีน้ำหนักลด ถ่ายเป็นเลือด ไข้ หรือปวดปลุกตื่นกลางคืน ควรไปพบแพทย์ เพราะอาจไม่ใช่ลำไส้แปรปรวนทั่วไป

นิ่วในท่อไตข้างซ้าย

นิ่วในท่อไตอาจทำให้ปวดเกร็งรุนแรงเป็นพัก ๆ บริเวณสีข้างหรือท้องน้อยซ้าย และอาจปวดร้าวลงไปถึงขาหนีบหรืออวัยวะเพศ บางรายมีคลื่นไส้ อาเจียน ปัสสาวะแสบขัด หรือปัสสาวะมีเลือดปนร่วมด้วย

ไส้เลื่อน

ไส้เลื่อนอาจทำให้ปวดหรือรู้สึกหน่วงบริเวณขาหนีบหรือหน้าท้อง และอาจพบก้อนตุงที่เห็นชัดขึ้นเมื่อยืน ไอ เบ่ง หรือยกของหนัก หากก้อนปวดมาก ดันกลับไม่ได้ คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องอืดมาก ควรรีบพบแพทย์ เพราะอาจเกิดภาวะไส้เลื่อนติดคาได้

ภาวะทางนรีเวชในผู้หญิง

ผู้หญิงที่มีอาการปวดท้องน้อยซ้าย อาจเกี่ยวข้องกับรังไข่ ท่อนำไข่ หรือมดลูก เช่น ซีสต์รังไข่ เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ปวดประจำเดือน หรือการติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน โดยมักมีอาการร่วม เช่น ปวดสัมพันธ์กับรอบเดือน ตกขาวผิดปกติ ปวดขณะมีเพศสัมพันธ์ หรือเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด

สำหรับผู้ที่มีโอกาสตั้งครรภ์ หากมีอาการปวดท้องน้อยข้างเดียว ประจำเดือนขาด เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด หน้ามืด เป็นลม หรือปวดร้าวบริเวณปลายไหล่ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของ ท้องนอกมดลูก ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่อันตรายได้

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น เมื่อปวดท้องข้างซ้ายไม่รุนแรง

หากเริ่มมีอาการปวดท้องข้างซ้ายแบบไม่รุนแรง ไม่มีไข้สูง ไม่มีอาเจียนรุนแรง ไม่มีถ่ายเป็นเลือด และยังใช้ชีวิตประจำวันได้ อาจเริ่มดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ดังนี้

พักผ่อนและสังเกตอาการ: จดจำตำแหน่งที่ปวด ระยะเวลาที่ปวด ลักษณะการปวด และสิ่งที่ทำให้อาการดีขึ้นหรือแย่ลง
ปรับอาหารชั่วคราว: เลี่ยงอาหารมัน ของทอด อาหารรสจัด เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และกาเฟอีน หากสงสัยว่าเกี่ยวข้องกับกระเพาะอาหารหรือกรดไหลย้อน
ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ: โดยเฉพาะกรณีท้องเสียหรือปัสสาวะน้อย เพื่อช่วยลดความเสี่ยงภาวะขาดน้ำ
ประคบอุ่น: อาจช่วยบรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อหรือปวดประจำเดือนได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการพบแพทย์หากปวดรุนแรง

ข้อควรระวัง: หลีกเลี่ยงการใช้ยาแก้ปวดเองโดยไม่จำเป็น โดยเฉพาะยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน หากสงสัยว่าเป็นโรคกระเพาะหรือมีประวัติแผลในกระเพาะ เพราะอาจทำให้อาการระคายเคืองและกัดกระเพาะมากขึ้น

หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 24-48 ชั่วโมง ปวดมากขึ้น เป็นซ้ำบ่อย หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แน่ชัด

สัญญาณอันตราย ปวดท้องข้างซ้ายแบบไหนต้องรีบพบแพทย์?

หากมีอาการปวดท้องข้างซ้ายร่วมกับอาการต่อไปนี้ ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที

ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน ปวดจนตัวงอ หรือนอนนิ่งไม่ได้
ท้องแข็งตึง กดเจ็บมาก หรือเจ็บทั่วท้อง
มีไข้สูง หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียมากผิดปกติ
อาเจียนรุนแรง อาเจียนเป็นเลือด หรือกินดื่มไม่ได้
ถ่ายเป็นเลือดสด หรือถ่ายดำคล้ายยางมะตอย
หน้ามืด เป็นลม ใจสั่น เหงื่อออกมาก หรือสับสน
เจ็บแน่นหน้าอก หายใจลำบาก เจ็บร้าวไปแขน ไหล่ กราม หรือหลัง
ปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะแสบขัดร่วมกับไข้ หรือปวดสีข้างรุนแรง
ผู้หญิงที่อาจตั้งครรภ์ มีอาการปวดท้องน้อยข้างเดียว ร่วมกับเลือดออกผิดปกติ หน้ามืด หรือปวดไหล่

สรุป

ปวดท้องข้างซ้าย ไม่ได้อันตรายกว่าข้างขวาเสมอไป แต่ก็ไม่ควรปล่อยผ่าน เพราะอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ท้องอืด อาหารไม่ย่อย กล้ามเนื้ออักเสบ ไปจนถึงโรคของกระเพาะอาหาร ตับอ่อน ม้าม ไต ลำไส้ หรือระบบสืบพันธุ์ในผู้หญิง

สิ่งสำคัญคือไม่ควรวินิจฉัยโรคจากตำแหน่งปวดเพียงอย่างเดียว หากปวดไม่รุนแรงอาจเริ่มจากการพักผ่อน ดื่มน้ำ ปรับอาหาร และสังเกตอาการ แต่หากปวดรุนแรงขึ้น มีไข้ อาเจียน ถ่ายเป็นเลือด หน้ามืด เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือเป็นผู้ที่อาจตั้งครรภ์และมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เพื่อหาสาเหตุและรักษาอย่างเหมาะสม