4 สัญญาณเตือน "ไตพัง" อย่ารอให้ปวดหลังล่าง เพราะถึงตอนนั้นอาจสายเกินไป

ถ้ามีสักข้อรีบหาหมอด่วน  4 สัญญาณเตือน "ไตพัง" อย่ารอให้ถึงขั้นปวดหลังส่วนล่าง เพราะตอนนั้นอาจสายเกินไป

คุณป้าจาง วัย 58 ปี ชาวไต้หวัน เป็นคนที่รักสุขภาพมากหลังเกษียณ ตลอดครึ่งปีที่ผ่านมา เธอสังเกตเห็นว่าตาบวมตุ่ยในตอนเช้า ปัสสาวะเริ่มมีฟอง และขาบวมน้ำบ่อยๆ แต่เธอก็ปัดตกไปเพราะคิดว่าเป็นแค่เรื่องธรรมชาติของคนแก่

จนกระทั่งเดือนก่อน อาการปวดหลังล่างอย่างรุนแรงก็จู่โจมเข้ามา นอนพักก็ไม่หาย กินยาแก้ปวดข้อก็ไม่ทุเลา เธอจึงยอมไปโรงพยาบาลเพราะเริ่มเอะใจว่าอาจเป็นเพราะไต

และสิ่งที่เธอกลัวก็เป็นจริง ผลตรวจชี้ว่าเธอเป็นโรคไต ทว่ามันสายเกินไปแล้ว โรคดำเนินมาถึงปลายระยะที่ 3 ซึ่งเสี่ยงต่อการต้องล้างไตไปตลอดชีวิต คุณป้าร้องไห้โฮด้วยความเสียดายที่ปล่อยให้อาการเตือนแรกเริ่มหลุดลอยไป ด้านแพทย์ทำได้เพียงถอนหายใจ พร้อมกำชับให้เธอสังเกตความผิดปกติของร่างกายให้ดี และเน้นการปรับพฤติกรรมเพื่อยืดระยะเวลาการฟอกไตออกไปให้ได้นานที่สุด

ทำไม "ปวดหลังล่าง" ถึงไม่ใช่สัญญาณเตือนแรกของโรคไต?

กว่า 90% ของวัยกลางคนและผู้สูงอายุ มักมีความเชื่อผิดๆ ว่า “ถ้าไตพัง ต้องปวดหลัง ถ้าไม่ปวดหลัง แปลว่าไตยังดี” แต่ นพ. หงหย่งเสียง ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคไตจากไต้หวัน ชี้แจงว่า อาการปวดหลังล่าง เสียวแปลบ หรือปวดตื้อๆ ที่เจอในชีวิตประจำวันนั้น กว่า 90% เกิดจากโรคกระดูกและกล้ามเนื้อ เช่น กล้ามเนื้อหลังอักเสบ หมอนรองกระดูกทับเส้น หรือออฟฟิศซินโดรม แทบไม่เกี่ยวกับไตเลย

ความจริงที่คุณต้องรู้: เนื้อเยื่อไตไม่มีเส้นประสาทส่วนรับความรู้สึกเจ็บปวด ดังนั้น ในระยะแรกที่ไตเริ่มอักเสบ หรือประสิทธิภาพการกรองเริ่มลดลง ไตจะไม่ส่งสัญญาณความเจ็บปวดใดๆ ออกมาเตือนคุณเลย

อาการปวดหลังล่างที่เกิดจากไตจริงๆ จะมาใน "ระยะสุดท้าย" เท่านั้น ซึ่งเป็นผลมาจากภาวะแทรกซ้อน เช่น นิ่วขนาดใหญ่จนไตบวมน้ำ กรวยไตอักเสบเฉียบพลัน หรือเนื้องอกในไตขยายใหญ่จนดึงรั้งเปลือกหุ้มไตจนตึง ซึ่งถึงขั้นนี้การรักษาก็ยากและค่าใช้จ่ายสูงลิ่วแล้ว แพทย์จึงย้ำเสมอว่า อย่าใช้อาการปวดหลังมาเป็นเกณฑ์เช็กโรคไตเด็ดขาด!

ฟอกไต

4 สัญญาณเตือนภัยจาก "ไต" ที่คุณห้ามมองข้าม

เพื่อไม่ให้ซ้ำรอยคุณป้าจาง เราต้องเข้าใจก่อนว่าหน้าที่หลักของไตคือการกรองของเสียและควบคุมน้ำ เมื่อไตเริ่มอ่อนแอ ร่างกายจะส่งสัญญาณเตือนผ่าน 4 ความผิดปกติต่อไปนี้:

1. ปัสสาวะเป็นฟองละเอียดและไม่ยอมยุบตัว

นพ. จางกง หัวหน้าแผนกโรคไต โรงพยาบาลมิตรภาพจีน-ญี่ปุ่น ระบุว่า นี่คืออาการเริ่มแรกที่ชัดเจนที่สุด ปกติแล้วฟองปัสสาวะของคนสุขภาพดีจะเม็ดใหญ่และแตกตัวหายไปทันที แต่ถ้าตัวกรองของไตเสียหาย โปรตีน (ไข่ขาว) จะรั่วไหลออกมากับปัสสาวะ ทำให้เกิดฟองเล็กๆ ละเอียดและหนาแน่นคล้ายฟองสบู่ ซึ่งต่อให้ตั้งทิ้งไว้ 3-5 นาที ฟองเหล่านี้ก็จะไม่ยุบตัว

2. เปลือกตาและขาบวมน้ำอย่างต่อเนื่อง

นพ. หลิวม่าวถิง จากโรงพยาบาล Qilu มหาวิทยาลัยซานตง อธิบายว่า ไตคือวาล์วเปิดปิดน้ำของร่างกาย เมื่อไตเสื่อม การขับน้ำและโซเดียมจะติดขัด ของเหลวส่วนเกินจึงไหลไปสะสมตามเนื้อเยื่ออ่อน สังเกตได้จากอาการ ตาบวมตุ่ยและถุงใต้ตาหนาผิดปกติในตอนเช้า หรือเมื่อยืน-นั่งนานๆ น้ำจะไหลลงต่ำทำให้หลังเท้าและข้อเท้าบวมเป่ง เมื่อใช้นิ้วกดลงไปจะบุ๋มลึกและคืนตัวช้ามาก

3. สีปัสสาวะเปลี่ยนไป และตื่นมาฉี่กลางดึกบ่อยขึ้น

ปัสสาวะปกติควรมีสีเหลืองอ่อนและใส หากจู่ๆ ปัสสาวะขุ่น มีสีชมพูระเรื่อ หรือสีชาเข้ม (โดยไม่ได้เกิดจากอาหารหรือยา) นั่นคือสัญญาณเตือนว่าไตอาจมีเลือดออก นอกจากนี้ นพ. หงหย่งเสียง ยังเสริมว่า หากต้องลุกมาเข้าห้องน้ำตอนกลางคืนมากกว่า 2 ครั้งต่อคืน ติดต่อกันนานกว่า 1 เดือน แสดงว่าท่อไตเริ่มเสียหายจนสูญเสียความสามารถในการดูดกลับน้ำในเวลากลางคืน

4. อ่อนเพลียเรื้อรัง ไร้เรี่ยวแรง หน้าตาหมองคล้ำซีดเหลือง

เมื่อของเสียและสารพิษตกค้างในกระแสเลือดเพราะไตขับออกไม่ได้ มันจะเข้าไปรบกวนระบบประสาท ทำให้คุณรู้สึกเหนื่อยล้า อ่อนเพลีย และง่วงนอนตลอดเวลา ต่อให้นอนพักเท่าไรก็ไม่สดชื่น ยิ่งไปกว่านั้น นพ. จางกง กล่าวว่า ไตมีหน้าที่ผลิตฮอร์โมนกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดง เมื่อไตแย่ลงจะเกิดภาวะโลหิตจางตามมา ส่งผลให้ผิวหน้าดูหมองคล้ำ ซีดเหลือง และขอบตาดำคล้ำอย่างเห็นได้ชัด

บทสรุป: แม้ว่าอาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเป็นโรคไต 100% แต่ก็เป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังวิกฤต การไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดและปัสสาวะตั้งแต่เนิ่นๆ คือวิธีที่ดีที่สุด เพราะสำหรับการรักษาโรคไตแล้ว "ยิ่งรู้เร็วเท่าไร ยิ่งมีโอกาสรักษาได้ทันเวลามากเท่านั้น"