สั้นจนใจหาย! 5 ราชวงศ์โลก "ล่มสลายเร็วที่สุด" มีไทยติดไหม? เปิดทำเนียบประวัติศาสตร์

เปิดทำเนียบ 5 ราชวงศ์ "ร่วงหล่นเร็วที่สุด" ในประวัติศาสตร์ บางรัฐครองอำนาจได้แค่หลักเดือน

หลังจากที่ได้พาไปเจาะลึกทำเนียบราชวงศ์ที่ยืนหยัดอยู่คู่โลกมาอย่างยาวนานนับพันปีกันไปแล้ว ในทางกลับกัน อีกด้านหนึ่งของประวัติศาสตร์โลกก็เต็มไปด้วยความผันผวนทางการเมือง การปฏิวัติ และการชิงอำนาจที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว จนทำให้บางสายเลือดกษัตริย์หรือระบอบ "รัฐราชวงศ์" มีอายุสั้นอย่างน่าใจหาย บางกรณีสถาปนาขึ้นมาได้เพียงไม่กี่ปี หรือกระทั่งไม่กี่เดือนก็ต้องสลายตัวลง

อย่างไรก็ตาม การศึกษาเรื่องระยะเวลาของราชวงศ์ในลักษณะนี้ต้องพิจารณาบริบททางประวัติศาสตร์ร่วมด้วย เนื่องจากบางราชวงศ์เกิดขึ้นในช่วงเปลี่ยนผ่านของสงคราม หรือเป็นการสถาปนาอำนาจระยะสั้นที่ยังไม่ตั้งมั่นดี การเรียงลำดับต่อไปนี้จึงเป็นการนับตามกรอบประวัติศาสตร์สากลที่มีบันทึกไว้อย่างชัดเจน เพื่อให้เห็นภาพสะท้อนของความผันผวนในอดีต

5 ราชวงศ์/รัฐราชวงศ์อายุสั้นในหน้าประวัติศาสตร์

นี่คือเรื่องราวของ 5 ราชวงศ์และรัฐราชวงศ์จากทั่วโลกที่สถาปนาขึ้นและร่วงหล่นลงมาอย่างรวดเร็วตามบันทึกประวัติศาสตร์:

1. จักรวรรดิจีนของหยวนซื่อไข่ (Empire of China) – ประเทศจีน

• ระยะเวลา: มีอายุเพียงราว 102 วันตามการนับที่นิยมอ้างกัน (ค.ศ. 1915 - 1916)
• เรื่องราว: ยุคหลังการล่มสลายของราชวงศ์ชิง "หยวนซื่อไข่" ซึ่งในขณะนั้นดำรงตำแหน่งเป็นประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐจีน ได้พยายามฟื้นฟูระบอบฮ่องเต้ขึ้นมาใหม่ โดยประกาศสถาปนาตนเองเป็นจักรพรรดิหงเซี่ยน อย่างไรก็ตาม ความเคลื่อนไหวนี้ถูกต่อต้านอย่างรุนแรงจากประชาชนและกลุ่มทหารทั่วประเทศจนเกิดเป็นสงครามปกป้องชาติ ในที่สุดหยวนซื่อไข่ถูกกระแสกดดันอย่างหนักจนต้องประกาศยกเลิกระบอบกษัตริย์ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1916 ซึ่งหากนับตามเกณฑ์นิยมจะพบว่าระบอบฮ่องเต้หงเซี่ยนมีอายุเพียงราว 102 วันเท่านั้น (หรือราว 83 วันหากนับจากพิธีสถาปนาอย่างเป็นทางการ) ก่อนที่เขาจะเสียชีวิตในเวลาต่อมา

2. ราชวงศ์ซุ่น (Shun Dynasty) – ประเทศจีน

• ระยะเวลา: ยึดครองเมืองหลวงช่วงสั้น ๆ ในปี ค.ศ. 1644
• เรื่องราว: ก่อตั้งโดย "หลี่จื้อเฉิง" ผู้นำกบฏชาวนาที่สามารถบุกเข้ายึดครองปักกิ่งและโค่นล้มราชวงศ์หมิงได้สำเร็จ พร้อมสถาปนาตนเองเป็นฮ่องเต้แห่งราชวงศ์ซุ่น ทว่าลมเปลี่ยนทิศอย่างรวดเร็ว เมื่อกองกำลังหมิงเดิมร่วมมือกับกองทัพแมนจูเข้าบุกทะลวงด่าน ขับไล่หลี่จื้อเฉิงออกจากเมืองหลวงในเวลาไม่นาน แม้จะมีการนับช่วงเวลาต่อเนื่องของกลุ่มกบฏหลังจากนั้นในพื้นที่อื่น แต่ในฐานะรัฐราชวงศ์ที่ครองศูนย์กลางอำนาจ ถือว่าสิ้นสุดลงในระยะเวลาเพียงไม่กี่เดือนเท่านั้น

3. ราชวงศ์ซาวอยแห่งสเปน (House of Savoy-Aosta) – ประเทศสเปน

• ระยะเวลา: ราว 2 ปี 3 เดือน (ค.ศ. 1870 - 1873)
• เรื่องราว: ท่ามกลางวิกฤตการเมืองและสุญญากาศทางอำนาจในสเปน รัฐสภาได้ทูลเชิญ "อามาเดโอที่ 1" เจ้าชายจากราชวงศ์ซาวอยของอิตาลีมาขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งสเปนเพื่อหวังลดความขัดแย้ง แต่พระองค์ต้องเผชิญกับความวุ่นวายรอบด้าน ทั้งการจลาจล สงครามกลางเมือง และการไม่ยอมรับจากกลุ่มขุนนางเก่า ในที่สุดพระองค์ทรงประกาศสละราชบัลลังก์พร้อมสเปนที่เปลี่ยนผ่านสู่ระบอบสาธารณรัฐ รวมระยะเวลาในรัชสมัยเพียง 2 ปีเศษเท่านั้น

4. ราชวงศ์โบนาปาร์ตแห่งฮอลแลนด์ (Kingdom of Holland) – เนเธอร์แลนด์

• ระยะเวลา: ราว 4 ปี (ค.ศ. 1806 - 1810)
• เรื่องราว: เป็นรัฐราชวงศ์ที่ถูกตั้งขึ้นโดย "นโปเลียน โบนาปาร์ต" มหาอำนาจแห่งฝรั่งเศสที่แต่งตั้งให้ "หลุยส์ โบนาปาร์ต" น้องชายของตนขึ้นเป็นกษัตริย์ปกครองเนเธอร์แลนด์ ทว่าหลุยส์พยายามปกป้องผลประโยชน์ของคนท้องถิ่นมากกว่าฟังคำสั่งจากปารีส ทำให้นโปเลียนตัดสินใจส่งกองทัพเข้ายึดครองและยุบราชอาณาจักรนี้ทิ้งกะทันหันเพื่อผนวกเข้ากับฝรั่งเศส ปิดฉากสายราชวงศ์นี้ไปในเวลาเพียง 4 ปี

5. ราชวงศ์ชิน (Xin Dynasty) – ประเทศจีน

• ระยะเวลา: ราว 14-16 ปี (ค.ศ. 9 - 25)
• เรื่องราว: ก่อตั้งโดย "หวังมัง" ขุนนางผู้ทรงอิทธิพลที่ทำการยึดอำนาจจากราชวงศ์ฮั่นตะวันตก และพยายามปฏิรูปประเทศขนานใหญ่ ทว่านโยบายหลายอย่างไม่ประสบความสำเร็จ ประกอบกับเกิดภัยธรรมชาติครั้งใหญ่และเกิดกบฏคิ้วแดง (Red Eyebrows) ในที่สุดรัชกาลของหวังมังสิ้นสุดลงจากการถูกสังหารที่ฉางอานเมื่อ ค.ศ. 23 และราชวงศ์ชินได้ล่มสลายลงโดยสมบูรณ์ใน ค.ศ. 25 ก่อนที่ราชวงศ์ฮั่นจะถูกฟื้นฟูกลับมาอีกครั้ง

แล้วในหน้าประวัติศาสตร์ มี "ราชวงศ์ไทย" ที่เข้าเกณฑ์นี้ไหม?

สำหรับประเทศไทย หากนับตามกรอบประวัติศาสตร์สากลแล้ว ราชวงศ์ในแต่ละยุคสมัย ทั้งสุโขทัย อยุธยา ธนบุรี มาจนถึงราชวงศ์จักรีในปัจจุบัน ล้วนมีระยะเวลาการครองราชย์และส่งต่ออำนาจที่ยาวนานเป็นหลักหลายสิบปีไปจนถึงหลายร้อยปี ซึ่งยาวนานกว่าเกณฑ์กลุ่ม "รัฐราชวงศ์อายุสั้น" ในเวทีโลกที่วัดกันในระดับหลักเดือนหรือระดับไม่ถึง 20 ปีอย่างเห็นได้ชัด ดังนั้น ประวัติศาสตร์ไทยจึงไม่มีราชวงศ์ใดที่ติดกลุ่มล่มสลายเร็วที่สุดในโลกตามเกณฑ์นี้

• 10 ราชวงศ์โลก "อยู่ยาวที่สุด" แชมป์ครองหน้าประวัติศาสตร์ 2,000 ปี แล้วไทยติดอันดับไหม?
• เปิดชื่อ 5 กษัตริย์ "ลูกมากที่สุด" ในประวัติศาสตร์โลก อันดับ 1 ทะลุพันคน มีไทยติดโผไหม?

ตารางสรุป: เปรียบเทียบระยะเวลาของรัฐราชวงศ์อายุสั้นในประวัติศาสตร์

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนของความผันผวนในแต่ละยุคสมัย สามารถดูเกณฑ์ระยะเวลาโดยประมาณได้ดังนี้

ราชวงศ์ / รัฐราชวงศ์	ผู้ก่อตั้ง / บุคคลสำคัญ	ระยะเวลาโดยประมาณ	สาเหตุหลักที่สิ้นสุด
จักรวรรดิจีนของหยวนซื่อไข่	หยวนซื่อไข่	ราว 102 วัน (ตามความนิยมอ้าง)	ถูกประชาชนและทหารต่อต้าน
ราชวงศ์ซุ่น (จีน)	หลี่จื้อเฉิง	ช่วงสั้น ๆ ในปี ค.ศ. 1644	ถูกกองกำลังหมิงเดิมและแมนจูขับไล่
ราชวงศ์ซาวอยแห่งสเปน	พระเจ้าอามาเดโอที่ 1	ราว 2 ปี 3 เดือน	ทรงประกาศสละราชบัลลังก์เอง
ราชวงศ์โบนาปาร์ตแห่งฮอลแลนด์	หลุยส์ โบนาปาร์ต	ราว 4 ปี	ถูกฝรั่งเศสผนวกดินแดน
ราชวงศ์ชิน (จีน)	หวังมัง	ราว 14-16 ปี	เกิดกบฏและการฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่น

 

สรุปแล้ว เรื่องราวของกลุ่มราชวงศ์และรัฐราชวงศ์ที่ผันผวนเหล่านี้ สะท้อนให้เห็นถึงสัจธรรมที่ว่า อำนาจทางการเมืองนั้นสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา ท่ามกลางปัจจัยภายในและภายนอกที่ยากจะควบคุม การเรียนรู้บทเรียนเหล่านี้ช่วยให้เราเข้าใจความเปราะบางของโครงสร้างอำนาจในอดีตได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

 

แหล่งข้อมูล

1. Encyclopaedia Britannica: Yuan Shikai and the Empire of China
2. Encyclopaedia Britannica: Li Zicheng and the Shun Dynasty victory
3. Encyclopaedia Britannica: Amadeus I, king of Spain from the House of Savoy
4. Encyclopaedia Britannica: The Kingdom of Holland under Louis Bonaparte
5. Encyclopaedia Britannica: Xin dynasty