มช. ชูแนวคิด "เปลี่ยนขยะเป็นพลังงาน" ลดฝังกลบกว่า 95% สร้างพลังงานทดแทน

มช. ชูโมเดล “ขยะเป็นพลังงาน” เปลี่ยนของเสียให้มีคุณค่า ลดฝังกลบกว่า 95% มุ่งสู่มหาวิทยาลัยปลอดคาร์บอน

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) เดินหน้าสร้างต้นแบบการจัดการขยะอย่างยั่งยืน ผ่านการดำเนินงานของ “ศูนย์บริหารจัดการชีวมวลครบวงจร” ภายใต้สถาบันวิจัยและพัฒนาพลังงานนครพิงค์ (ERDI-CMU) ด้วยแนวคิด “ขยะเป็นพลังงาน” (Waste to Energy) ที่มุ่งเปลี่ยนของเสียให้กลายเป็นทรัพยากรที่สร้างคุณค่า ทั้งในรูปของพลังงานสะอาดและผลิตภัณฑ์ที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีกครั้ง

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีปริมาณขยะเฉลี่ยราว 30 ตันต่อวัน โดยในจำนวนนี้เป็นขยะอินทรีย์กว่า 11.85 ตันต่อวัน ซึ่งถือเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับการผลิตพลังงานทดแทน ทั้งก๊าซชีวภาพ (Biogas) และก๊าซชีวภาพอัด (Compressed Biomethane Gas: CBG)

ระบบบริหารจัดการขยะของมหาวิทยาลัยเริ่มต้นจากการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง ไม่ว่าจะเป็นโรงอาหาร ร้านค้า หอพัก และพื้นที่ต่าง ๆ ภายในมหาวิทยาลัย ก่อนนำขยะอินทรีย์เข้าสู่กระบวนการย่อยสลายแบบไร้อากาศ (Anaerobic Digestion) เพื่อผลิตพลังงานสะอาดกลับมาใช้ภายในมหาวิทยาลัย ทั้งในด้านการผลิตกระแสไฟฟ้า การใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับยานพาหนะ และสนับสนุนกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ

นอกจากนี้ ผลพลอยได้จากกระบวนการผลิตพลังงานยังสามารถนำไปพัฒนาเป็นปุ๋ยอินทรีย์ ช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับทรัพยากรที่เคยถูกมองว่าเป็นของเสีย และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ระบุว่า ขยะอินทรีย์เพียง 1 ตัน สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ประมาณ 1,500-2,000 บาท ผ่านการผลิตพลังงาน การลดต้นทุนด้านการขนส่งขยะ รวมถึงช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการฝังกลบ

ท่ามกลางปัญหาขยะที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในจังหวัดเชียงใหม่ มช. จึงมุ่งพัฒนาโมเดลต้นแบบที่เน้นการจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง ควบคู่กับการมีระบบรองรับที่ปลายทางอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อเปลี่ยนขยะจากภาระของเมืองให้กลายเป็นทรัพยากรที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน

นอกเหนือจากการบริหารจัดการขยะภายในมหาวิทยาลัยแล้ว ยังมีการขยายความร่วมมือไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและชุมชนโดยรอบ เพื่อส่งเสริมการคัดแยกและรวบรวมขยะอินทรีย์อย่างเป็นระบบ รวมถึงพัฒนาเครื่องมือดิจิทัลสำหรับติดตามและบริหารจัดการข้อมูลด้านขยะ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับชุมชน

ตลอดระยะเวลากว่า 7 ปีของการดำเนินงาน ศูนย์บริหารจัดการชีวมวลครบวงจรสามารถลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปฝังกลบได้มากกว่า 95% พร้อมพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมที่เปิดต้อนรับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เข้าศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้อย่างต่อเนื่อง

สำหรับเป้าหมายในอนาคต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ตั้งเป้ารองรับขยะอินทรีย์ได้สูงสุด 30 ตันต่อวัน ลดการฝังกลบได้มากกว่า 2,000 ตันต่อปี ผลิตไฟฟ้ากว่า 100,000 กิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ราว 4,500 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อปี และผลิตก๊าซชีวภาพอัดเพื่อทดแทนน้ำมันดีเซลได้มากกว่า 10,000 กิโลกรัมต่อปี

โมเดล “ขยะเป็นพลังงาน” ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการนำงานวิจัยและนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมสร้างคุณค่าจากทรัพยากรที่ถูกมองว่าเป็นของเสีย และร่วมขับเคลื่อนสังคมสู่อนาคตที่ยั่งยืน ภายใต้แนวคิดที่ว่า “ขยะไม่ใช่ภาระ แต่คือพลังงานและโอกาสใหม่ของเมือง”