ใครเป็นผู้ริเริ่มการกิน "ปู" ทั้งที่เนื้อน้อย กระดองแข็งกินยาก เปิดเมนูแรกในประวัติศาสตร์

ใครเป็นคนแรกที่รู้ว่า “ปู” กินได้? ย้อนรอยเมนูปูเผาเก่าแก่ 90,000 ปี

"ปู" ถือเป็นหนึ่งในอาหารทะเลเมนูโปรดของใครหลายคน แต่เคยสงสัยกันไหมว่า สัตว์ที่มีหน้าตาแปลกประหลาด มีกระดองแข็งโป๊ก แถมยังมีก้ามใหญ่โตคอยหนีบแบบนี้ ใครเป็นคนแรกรู้ว่ามันมีเนื้อด้านในที่กินได้ แล้วมนุษย์เราเริ่มกินปูมาตั้งแต่สมัยไหนกันแน่?

หลักฐานย้อนไปถึงมนุษย์ถ้ำ

ใครเป็นคนแรกที่รู้ว่า “ปู” กินได้ อาจเป็นคำถามที่ตอบแบบระบุชื่อไม่ได้ แต่หลักฐานทางโบราณคดีช่วยพาเราย้อนกลับไปไกลกว่าที่คิด เพราะก่อนที่ปูจะกลายเป็นเมนูซีฟู้ดยอดนิยมของคนยุคใหม่ มนุษย์โบราณบางกลุ่มอาจรู้จักจับ ทุบ และนำปูไปทำให้สุกมาก่อนแล้วนานหลายหมื่นปี หลักฐานสำคัญชี้ว่า “เมนูปูเผา” อาจมีจุดเริ่มต้นอย่างน้อยตั้งแต่ยุคของ มนุษย์นีแอนเดอร์ทัล (Neandertals)

วิวัฒนาการมนุษย์

ปูเป็นสัตว์ที่ดูไม่น่ากิน เพราะมีกระดองแข็ง ก้ามใหญ่ และต้องใช้แรงแกะกว่าจะได้เนื้อ แต่สำหรับมนุษย์ที่อาศัยอยู่ใกล้ชายฝั่ง สัตว์ทะเลเหล่านี้คือแหล่งอาหารที่หาได้ค่อนข้างสม่ำเสมอ ไม่ต้องเสี่ยงชีวิตเท่าการล่าสัตว์ขนาดใหญ่บนบก คำถามที่ว่า รู้ได้ยังไงว่าปูกินได้ มีเพียงข้อสันนิษฐานว่า การหาอาหารของมนุษย์ในสมัยนั้น มาจากการลองผิดลองถูก การสังเกตธรรมชาติ รวมทั้งความบังเอิญ มนุษย์ไม่ได้รู้ทันทีว่าปูหรืออาหารชนิดไหนกินได้ แต่ค่อย ๆ เรียนรู้จากธรรมชาติและการทดลองซ้ำ ๆ 

มนุษย์กินอาหารทะเลมานานแค่ไหน?

หลักฐานกว้าง ๆ บ่งชี้ว่า มนุษย์ยุคแรกใช้ทรัพยากรจากทะเลมาตั้งแต่ช่วงก่อนประวัติศาสตร์ตอนลึกมากแล้ว หนึ่งในหลักฐานสำคัญมาจากแหล่งโบราณคดี Pinnacle Point ประเทศแอฟริกาใต้ ซึ่งพบร่องรอยการใช้ทรัพยากรทางทะเลเมื่อราว 164,000 ปีก่อน แม้หลักฐานนี้จะเกี่ยวข้องกับอาหารทะเลและหอยเป็นหลัก ไม่ได้เจาะจงว่าเป็นปูโดยตรง แต่ก็สะท้อนว่าชายฝั่งเป็นแหล่งอาหารสำคัญของมนุษย์มานานมาก

ส่วนหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับ “ปู” โดยตรง พบเด่นชัดที่ถ้ำ Gruta da Figueira Brava ประเทศโปรตุเกส ซึ่งตั้งอยู่ใกล้ชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก ทีมวิจัยขุดพบซากสัตว์ทะเลเปลือกแข็งหลากหลายชนิดภายในถ้ำ ซึ่งรวมถึงเศษเพรียงและเม่นทะเล แต่ส่วนใหญ่เป็นเศษกระดองของปูสีน้ำตาล งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Frontiers in Environmental Archaeology ระบุว่า นีแอนเดอร์ทัลในพื้นที่นี้จับและกินปูสีน้ำตาลเมื่อราว 90,000 ปีก่อน การค้นพบนี้ทำให้ภาพจำเดิมของมนุษย์ถ้ำที่กินเพียงซากสัตว์หรือเนื้อสัตว์ใหญ่ดูไม่ครบถ้วนอีกต่อไป

หลักฐานเมนูปูเผาอายุ 90,000 ปี

ทีมนักโบราณคดีพบเศษกระดองและก้ามปูสีน้ำตาลจำนวน 635 ชิ้น จากปูอย่างน้อย 33 ตัว ภายในถ้ำ Gruta da Figueira Brava เมื่อตรวจสอบร่องรอยบนกระดอง พบว่าการแตกของก้ามและเปลือกมีลักษณะสอดคล้องกับการถูกทุบด้วยเครื่องมือ ไม่ใช่ร่องรอยจากสัตว์ฟันแทะ หรือนกคาบมาปล่อยทิ้งไว้

ที่น่าสนใจกว่านั้นคือ กระดองบางส่วนมีรอยไหม้และร่องรอยการสัมผัสความร้อนสูง นักวิจัยจึงมองว่า ปูเหล่านี้อาจถูกนำไปย่างหรือทำให้สุกบนถ่านร้อนก่อนกิน พูดง่าย ๆ คือ นี่อาจเป็นหลักฐานเก่าแก่ของอาหารที่คล้าย “ปูเผา” ในแบบของมนุษย์ยุคหิน

 

ไม่ได้จับมั่ว แต่เลือกปูตัวใหญ่

การศึกษายังพบว่า ปูที่ถูกนำกลับมาที่ถ้ำมีขนาดค่อนข้างใหญ่กว่าค่าเฉลี่ยตามธรรมชาติ จุดนี้ทำให้นักวิจัยสันนิษฐานว่า นีแอนเดอร์ทัลอาจไม่ได้เก็บปูแบบสุ่ม แต่รู้จักเลือกจับปูตัวใหญ่เพื่อให้ได้เนื้อมากขึ้นและคุ้มค่ากับแรงที่ใช้ ในยุคนั้น ถ้ำดังกล่าวอยู่ห่างจากชายฝั่งประมาณ 1 ไมล์ หรือราว 1.6 กิโลเมตร จึงเป็นไปได้ว่าพวกเขาเดินไปเก็บปูจากแอ่งหินริมทะเลช่วงน้ำลด แล้วนำกลับมาทำอาหารในถ้ำ

เดิมทีนักวิทยาศาสตร์บางส่วนเคยคิดว่า การกินสัตว์ตัวเล็กอย่างปูอาจไม่คุ้มสำหรับนีแอนเดอร์ทัล เพราะได้เนื้อน้อยเมื่อเทียบกับการล่าสัตว์ใหญ่ แต่หลักฐานใหม่นี้ชี้ว่า ปูอาจเป็นอาหารที่มีเหตุผลในเชิงเอาตัวรอด เพราะหาได้ค่อนข้างแน่นอน มีคุณค่าทางโภชนาการ และปลอดภัยกว่าการเผชิญหน้ากับสัตว์ขนาดใหญ่

นีแอนเดอร์ทัลอาจฉลาดกว่าที่เคยคิด

การค้นพบนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องอาหาร แต่ยังสะท้อนพฤติกรรมที่ซับซ้อนของนีแอนเดอร์ทัล พวกเขาไม่ได้แค่เก็บของกินตามธรรมชาติแบบไร้แบบแผน แต่ดูเหมือนจะรู้จักเลือกแหล่งอาหาร เลือกขนาดปู ใช้เครื่องมือทุบกระดอง และใช้ไฟทำให้อาหารสุก สิ่งเหล่านี้ชี้ถึงความสามารถในการวางแผนและการใช้ทรัพยากรชายฝั่งอย่างเป็นระบบ

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ หลักฐานนี้ท้าทายความเชื่อเดิมที่มักยกให้อาหารทะเล โดยเฉพาะปลาและสัตว์ทะเลเปลือกแข็ง เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ช่วยให้โฮโมเซเปียนส์พัฒนาสมองจนเหนือกว่ามนุษย์โบราณสายพันธุ์อื่น เพราะหากนีแอนเดอร์ทัลก็กินอาหารทะเลเช่นกัน ภาพความแตกต่างระหว่างพวกเขากับมนุษย์ยุคใหม่อาจไม่ได้ชัดเจนอย่างที่เคยเข้าใจกัน

แล้วใครคือคนแรกที่รู้ว่าปูกินได้?

ในทางวิทยาศาสตร์ เรายังไม่สามารถตอบได้ว่า ใครคือคนแรกที่รู้ว่าปูกินได้ เพราะไม่มีชื่อ ไม่มีบันทึก และหลักฐานที่เก่ากว่านี้อาจยังไม่ถูกค้นพบ แต่ถ้าพูดจากหลักฐานทางโบราณคดีที่มีในปัจจุบัน หนึ่งในกลุ่มมนุษย์ที่เก่าแก่ที่สุดที่พบว่าจับและกินปูอย่างชัดเจน คือมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลในโปรตุเกสเมื่อราว 90,000 ปีก่อน

ดังนั้น เมนูปูที่เราคุ้นเคยในวันนี้ อาจมีรากลึกกว่าร้านซีฟู้ดหรือครัวชายทะเลมากมายหลายหมื่นปี จากอาหารริมฝั่งที่มนุษย์โบราณต้องใช้หินทุบกระดองและย่างบนถ่านร้อน ๆ ปูจึงไม่ใช่แค่อาหารอร่อยของคนยุคใหม่ แต่เป็นหนึ่งในหลักฐานว่า มนุษย์กับทะเลผูกพันกันมายาวนานกว่าที่คิด

สรุป เมนูปูเผาเก่าแก่กว่าที่หลายคนคิด

หลักฐานจากถ้ำ Gruta da Figueira Brava ทำให้เห็นว่า นีแอนเดอร์ทัลรู้จักจับ ทุบ และอาจย่างปูกินตั้งแต่เมื่อราว 90,000 ปีก่อน การค้นพบนี้ไม่เพียงทำให้เมนูปูเผาดูเก่าแก่ขึ้นอย่างน่าทึ่ง แต่ยังช่วยเปลี่ยนมุมมองต่อมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลว่า พวกเขาอาจมีความรู้ ความช่างสังเกต และวัฒนธรรมการกินที่ซับซ้อนกว่าภาพจำเดิมมาก