หม้อทอดไร้น้ำมัน อันตราย 2 ข้อที่คนมองข้าม เครื่องครัวยอดฮิตอาจกลายเป็นพิษต่อสุขภาพ

หม้อทอดไร้น้ำมัน เตือนระวังอันตราย 2 ข้อที่คนมองข้าม เครื่องครัวยอดฮิตอาจกลายเป็นพิษต่อสุขภาพ หากใช้ไม่ระวัง

ปัจจุบัน "หม้อทอดไร้น้ำมัน" (Air Fryer) กลายเป็นเครื่องครัวสามัญประจำบ้านที่ได้รับความนิยมอย่างสูง โดยในสหราชอาณาจักรมีผู้นิยมใช้สูงถึงร้อยละ 65 ของครัวเรือน อย่างไรก็ตาม เมื่อความนิยมเพิ่มขึ้น คำถามเรื่องความปลอดภัยและประโยชน์ต่อสุขภาพที่แท้จริงก็ถูกหยิบยกขึ้นมาวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง

แม้ว่าหม้อทอดไร้น้ำมันจะถูกทำการตลาดว่าเป็นทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพมากกว่าการทอดแบบใช้น้ำมันท่วม (Deep-fat frying) เพราะใช้ลมร้อนหมุนเวียนในการทำให้อาหารกรอบโดยใช้น้ำมันเพียงเล็กน้อยหรือแทบไม่ใช้เลย แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการย้ำว่า "ความเฮลตี้" ขึ้นอยู่กับสิ่งที่คุณนำไปปรุงอาหาร เพราะไส้กรอก นักเก็ต หรือมันฝรั่งทอด จะไม่กลายเป็นอาหารสุขภาพเพียงเพราะเปลี่ยนมาปรุงในหม้อทอดไร้น้ำมัน

หม้อทอดไร้น้ำมันทำงานอย่างไร?

หากจะอธิบายให้เข้าใจง่าย หม้อทอดไร้น้ำมันก็คือ "เตาอบลมร้อนขนาดกะทัดรัด" นั่นเอง ภายในจะมีขดลวดทำความร้อนและพัดลมกำลังสูงที่ช่วยหมุนเวียนลมร้อนไปรอบๆ อาหารอย่างรวดเร็ว ทำให้ความร้อนกระจายตัวทั่วถึงและดึงความชื้นออกจากผิวสัมผัสของอาหาร ส่งผลให้เกิดความกรอบและสีเหลืองทองที่เรียกว่า "ปฏิกิริยาเมลลาร์ด" (Maillard reaction) ซึ่งให้รสชาติคล้ายกับการทอดหรือย่าง

สุขภาพดีกว่าการทอดแบบเดิมจริงหรือไม่?

การใช้หม้อทอดไร้น้ำมันช่วยลดปริมาณไขมันและแคลอรีโดยรวมได้จริง ซึ่งอาจช่วยลดความเสี่ยงของโรคอ้วนและโรคหัวใจ ข้อมูลจากมูลนิธิโรคหัวใจแห่งอังกฤษระบุว่า การทำมันฝรั่งทอด 1 กิโลกรัมในหม้อทอดไร้น้ำมันใช้น้ำมันเพียง 1 ช้อนโต๊ะ ซึ่งมีไขมันน้อยกว่ามันฝรั่งทอดแช่แข็งทั่วไปและน้อยกว่าแบบทอดน้ำมันท่วมอย่างมาก

นิโคลา ลัดแลม-เรน (Nichola Ludlam-Raine) นักกำหนดอาหารวิชาชีพ กล่าวว่า "ความเข้าใจผิดที่ใหญ่ที่สุดคือคนคิดว่าหม้อทอดไร้น้ำมันทำให้อาหารสุขภาพดีโดยอัตโนมัติ แต่อาหารแปรรูปสูง (Ultra-processed foods) เช่น นักเก็ต หรือพาย ก็ยังคงมีโซเดียม ไขมัน และแคลอรีสูงอยู่ดีไม่ว่าจะปรุงด้วยวิธีใดก็ตาม"

ความเสี่ยงด้านสุขภาพที่ต้องระวัง

แม้จะมีข้อดี แต่หม้อทอดไร้น้ำมันก็มีความเสี่ยงที่ควรคำนึงถึง ดังนี้:

1. สารเคมีจากสารเคลือบผิว: ตะกร้าหรือตะแกรงหม้อทอดส่วนใหญ่มักเคลือบด้วยสารกันติด (Teflon) ซึ่งปลอดภัยในอุณหภูมิปกติ แต่หากความร้อนสูงเกิน 260 องศาเซลเซียส หรือสารเคลือบเสื่อมสภาพ อาจปล่อยไอระเหยที่เป็นอันตรายได้ ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าปลอดสาร PFAS หรือ PFOA หรือเลือกใช้ตะกร้าสแตนเลสที่ไม่เคลือบ
2. คุณภาพอากาศภายในบ้าน: งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติปูซานพบว่า เครื่องครัวที่ใช้ความร้อนสามารถปล่อยฝุ่นละอองขนาดเล็ก (Ultrafine particles) ซึ่งอาจส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจและหัวใจได้ จึงควรใช้ในพื้นที่ที่มีการระบายอากาศที่ดี

เคล็ดลับการใช้หม้อทอดไร้น้ำมันอย่างปลอดภัย

เพื่อให้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัยสูงสุด ควรปฏิบัติดังนี้:

1. ระบายอากาศให้ดี: วางเครื่องให้ห่างจากผนังอย่างน้อย 15 เซนติเมตร และเปิดหน้าต่างหรือเครื่องดูดควันขณะใช้งาน
2. ไม่ควรทิ้งเครื่องไว้ตามลำพัง: เพื่อป้องกันการเกิดความร้อนสูงเกินไปหรือความเสี่ยงจากอัคคีภัย
3. ทำความสะอาดทุกครั้งหลังใช้งาน: การกำจัดคราบไขมันและเศษอาหารที่ตกค้างจะช่วยป้องกันควัน กลิ่นไม่พึงประสงค์ และลดการปล่อยมลพิษในอากาศ

สรุป หม้อทอดไร้น้ำมันเป็นเครื่องมือที่ช่วยลดไขมันได้ดีกว่าการทอดปกติ แต่หัวใจสำคัญของสุขภาพยังคงอยู่ที่ "วัตถุดิบ" และ "ทางสายกลาง" ในการบริโภคอาหารที่ผ่านการแปรรูปให้น้อยที่สุด และควรระวัง อย่าปรุงด้วยความร้อนสูงจนเกรียมเกินไป เพราะก่อให้เกิด สารอะคริลาไมด์ (Acrylamide) สารก่อมะเร็งที่อาจเกิดขึ้นเมื่ออาหารจำพวกแป้ง เช่น มันฝรั่ง