ที่นั่นมันมีอะไร? ไขความเชื่อสมัย "รัชกาลที่ 5" ที่ว่า "ห้ามเจ้านายเสด็จไปเมืองสุพรรณบุรี"

เมืองสุพรรณบุรีถือเป็นหนึ่งในหัวเมืองสำคัญทางประวัติศาสตร์ของไทยมาอย่างยาวนาน

แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ ในอดีตโดยเฉพาะช่วงสมัยรัชกาลที่ 5 กลับมีความเชื่อแพร่หลายว่า “เจ้านายไม่ควรเสด็จไปเมืองสุพรรณบุรี” ซึ่งเป็นคติที่ฟังดูแปลกและชวนตั้งคำถามว่าแท้จริงแล้วมีที่มาอย่างไร

เรื่องนี้ถูกถ่ายทอดผ่านบันทึกของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมดำรงราชานุภาพ เมื่อครั้งทรงดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย และมีภารกิจเสด็จตรวจราชการตามหัวเมืองต่างๆ

ในปีพ.ศ. 2435 หลังเสด็จตรวจเมืองทางภาคเหนือ เช่น พิษณุโลก สุโขทัย และตาก แล้วเสด็จกลับผ่านกำแพงเพชร พระองค์ได้แวะพักที่เมืองอ่างทอง และมีพระราชประสงค์จะเดินทางต่อไปยังสุพรรณบุรีทางบก โดยสั่งให้เตรียมม้าและกำลังคนสำหรับขนสัมภาระ

อย่างไรก็ตาม พระยาอินทรวิชิต เจ้าเมืองอ่างทองในขณะนั้น พยายามทัดทานอย่างหนัก โดยอ้างว่าการเดินทางลำบาก เส้นทางกันดาร บางช่วงแห้งแล้งร้อนจัด ขณะที่บางแห่งก็เต็มไปด้วยโคลนยากต่อการสัญจร

แม้จะมีคำทัดทาน แต่กรมดำรงราชานุภาพไม่ได้ทรงเปลี่ยนพระทัย จนในที่สุดเจ้าเมืองอ่างทองยอมเปิดเผยเหตุผลที่แท้จริงว่า ที่พยายามห้ามนั้น เพราะเกรงอันตรายจากความเชื่อโบราณที่ว่า “ห้ามเจ้านายเสด็จไปเมืองสุพรรณบุรี” โดยเชื่อกันว่าเทพารักษ์ประจำหลักเมืองไม่โปรดเจ้านาย

เมื่อทรงทราบเช่นนั้น กรมดำรงฯ ได้ทรงอธิบายด้วยเหตุผลว่า เทพารักษ์ซึ่งมีฤทธิ์ย่อมต้องเป็นผู้มีบุญบารมีและตั้งอยู่ในศีลธรรม ย่อมไม่คิดร้ายต่อผู้ที่ไปทำประโยชน์แก่บ้านเมือง ตรงกันข้ามน่าจะยินดีเสียด้วยซ้ำหากมีผู้ไปพัฒนาท้องถิ่นให้ดีขึ้น

ท้ายที่สุด พระองค์ก็เสด็จไปยังสุพรรณบุรีตามแผน แม้จะต้องเผชิญสภาพเส้นทางที่ยากลำบากจริงดังที่กล่าวอ้าง แต่ก็ไม่ได้เกิดเหตุร้ายใดๆ ตามความเชื่อ

เมื่อไปถึงสุพรรณบุรี ยังทรงพบเหตุการณ์น่าสงสัยอีกอย่างคือ พระยาสุนทรสงคราม เจ้าเมืองสุพรรณบุรีในเวลานั้น ได้ขนทรัพย์สินหนีออกจากเมืองก่อนที่คณะจะเดินทางมาถึง

ภายหลังจึงทรงทราบว่า สาเหตุเป็นเพราะเจ้าเมืองรายนี้มีพฤติกรรมทุจริต กดขี่ราษฎร และถูกประชาชนร้องเรียน จึงหลบหนีเพื่อเอาตัวรอด ไม่ได้เกี่ยวข้องกับอาถรรพ์หรือความเชื่อแต่อย่างใด

เหตุการณ์ครั้งนั้นจึงถือเป็นการลบล้างความเชื่อโบราณได้อย่างชัดเจน เพราะกรมดำรงราชานุภาพทรงปลอดภัยดีตลอดการเดินทาง และไม่มีเหตุอันตรายเกิดขึ้น

ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อทรงกราบบังคมทูลเชิญ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสเมืองสุพรรณบุรีในเวลาต่อมา พระองค์ก็ทรงตอบรับ ทั้งที่ทรงทราบถึงความเชื่อนี้อยู่ก่อนแล้ว

เรื่องราวทั้งหมดสะท้อนให้เห็นว่า ความเชื่อดังกล่าวอาจเป็นเพียงคติที่เล่าต่อกันมาโดยไม่มีหลักฐานรองรับ และเมื่อถูกพิสูจน์ด้วยเหตุผลและความจริง ก็ไม่อาจยืนหยัดอยู่ได้ในที่สุด