"พายุสุริยะ S4" คืออะไร รุนแรงแค่ไหน ถึงต้องเตือนภัยในรอบ 23 ปี ไทยกระทบไหม?

โลกเผชิญ "พายุรังสีสุริยะ" ระดับรุนแรง S4 ครั้งแรกในรอบ 23 ปี เตือนกระทบดาวเทียม-การบินขั้วโลก

โลกกำลังเผชิญปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ครั้งสำคัญ หลังศูนย์พยากรณ์สภาพอากาศในอวกาศ (SWPC) ภายใต้ NOAA ของสหรัฐฯ ออกประกาศเตือนการเกิด พายุรังสีสุริยะ (Solar Radiation Storm) ที่ทวีความรุนแรงขึ้นสู่ระดับ S4 ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับรุนแรงมาก และเกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 23 ปี นับตั้งแต่เหตุการณ์พายุสุริยะครั้งใหญ่เมื่อปี 2003

ข้อมูลล่าสุดจากดาวเทียม GOES-19 ระบุว่า ปริมาณอนุภาคพลังงานสูงจากดวงอาทิตย์ยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และมีแนวโน้มรุนแรงไม่แพ้เหตุการณ์ประวัติศาสตร์ในอดีต โดยผู้เชี่ยวชาญคาดว่าผลกระทบจากพายุรังสีครั้งนี้อาจยืดเยื้อนานหลายวัน

พายุรังสีสุริยะ คืออะไร

พายุรังสีสุริยะเกิดจากการเร่งความเร็วของอนุภาคที่มีประจุพลังงานสูงจากการปะทุบนดวงอาทิตย์ ก่อนพุ่งตรงมายังโลกในปริมาณมหาศาล อนุภาคเหล่านี้สามารถรบกวนสนามแม่เหล็กโลก และส่งผลต่อระบบเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับอวกาศและการสื่อสารได้โดยตรง

 

ผลกระทบหลัก กระทบเทคโนโลยี-การบิน

แม้ประชาชนทั่วไปบนพื้นโลกจะไม่ได้รับอันตรายโดยตรง แต่พายุรังสีระดับ S4 ถือว่ามีความเสี่ยงสูงต่อ ดาวเทียม ระบบสื่อสาร และยานอวกาศ โดยเฉพาะสัญญาณวิทยุความถี่สูง (HF) ในพื้นที่ขั้วโลกอาจขาดหายอย่างสมบูรณ์ ส่งผลต่อการติดต่อสื่อสารระยะไกล

ทางการสหรัฐฯ ได้ประสานงานแจ้งเตือนไปยังสายการบิน องค์การบริหารการบินแห่งสหรัฐฯ (FAA) รวมถึง NASA เพื่อเตรียมพร้อมรับมือ เนื่องจากเที่ยวบินที่ใช้เส้นทางผ่านขั้วโลกอาจได้รับปริมาณรังสีสูงกว่าปกติ และอาจจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนเส้นทางบินชั่วคราวเพื่อความปลอดภัย

สมาคมดาราศาสตร์ไทย ชี้พายุแรงติดอันดับ 3 ตั้งแต่เริ่มบันทึก

ด้านสมาคมดาราศาสตร์ไทย ระบุว่า NOAA จัดให้พายุรังสีครั้งนี้เป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่รุนแรงที่สุด โดยติดอันดับ 3 นับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึกข้อมูลในปี 2519 พร้อมเตือนถึงการเกิด พายุแม่เหล็กโลกระดับรุนแรงมาก (G4)

ผลกระทบจากพายุแม่เหล็กโลกระดับ G4

พายุแม่เหล็กโลกอาจก่อให้เกิดแสงเหนือและแสงใต้แผ่ขยายไปถึงละติจูดแม่เหล็กประมาณ 45 องศา ระบบควบคุมแรงดันไฟฟ้าอาจเสียหายเป็นวงกว้าง ยานอวกาศเสี่ยงเกิดการสะสมประจุไฟฟ้า และการสื่อสารอาจขัดข้องเป็นระยะ รวมถึงอาจเกิดกระแสไฟฟ้าในท่อส่งโลหะบางประเภท

พายุครั้งนี้มีสาเหตุมาจากการปะทุของแฟลร์บนดวงอาทิตย์ระดับ X1.95 เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2569 ซึ่งปล่อยมวลโคโรนาความเร็วมากกว่า 1,000 กิโลเมตรต่อวินาทีพุ่งตรงสู่โลก อย่างไรก็ตาม ยืนยันว่าเหตุการณ์ดังกล่าว ไม่ส่งผลกระทบต่อผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย

สรุปสถานการณ์พายุสุริยะครั้งประวัติศาสตร์

การเกิดพายุรังสีสุริยะระดับ S4 ในครั้งนี้ ถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญถึงความเปราะบางของเทคโนโลยีอวกาศและระบบสื่อสารของโลก แม้จะไม่กระทบชีวิตประจำวันโดยตรง แต่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังคงต้องเฝ้าระวังสถานการณ์อย่างใกล้ชิดจนกว่าความรุนแรงจะลดลง เนื่องจากเหตุการณ์นี้จะกินเวลาหลายวัน

1. NOAA Space Weather Prediction Center
2. สมาคมดาราศาสตร์ไทย