ที่มาชื่อพายุ หลักเกณฑ์นำมาใช้ ใครตั้ง? ไทยตั้งชื่ออะไร เปิดลิสต์บางชื่อถูกปลดระวางทันที

รายชื่อพายุหมุนเขตร้อนที่ก่อตัวบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือด้านตะวันตกและทะเลจีนใต้ มีระบบชื่อชุดที่หมุนเวียน และชื่อบางชื่อต้อง เกษียณออกจากลิสต์ เพราะก่อภัยพิบัติหนัก 

ระบบชื่อพายุในภูมิภาคนี้ ก่อนจะเข้าสู่เรื่องระยะเวลาการใช้ชื่อ เรามาทบทวนระบบหลักกันสั้นๆ สักนิด

• ชื่อพายุในภูมิภาคนี้ถูกกำหนดโดย ESCAP / WMO Typhoon Committee ร่วมกับประเทศสมาชิก 14 ประเทศ (รวมไทย) โดยแต่ละประเทศเสนอ 10 ชื่อพายุเป็นภาษาท้องถิ่น รวมเป็น ชุดชื่อทั้งหมด 140 ชื่อ ที่ใช้หมุนเวียนในฤดูพายุต่างๆ มีรายชื่อ กัมพูชา, จีน, เกาหลีเหนือ, ฮ่องกง, ญี่ปุ่น, ลาว, มาเก๊า, มาเลเซีย, ไมโครเนีย, ฟิลิปปินส์, เกาหลีใต้, ไทย, สหรัฐอเมริกา, เวียดนาม

• ในการดำเนินการ ชื่อพายุจะถูกเรียกใช้ เมื่อพายุเข้าระดับ พายุโซนร้อน (Tropical Storm) ขึ้นไป (ความเร็วลมใกล้ศูนย์กลาง ≥ 63 กม./ชม.) พายุดีเปรสชันยังไม่ถือว่าได้รับชื่อ 

• การใช้ชื่อเป็นแบบ หมุนเวียน (sequential rotation) เมื่อชื่อชุดหนึ่งหมด (ใช้ครบ 140 ชื่อ) จะกลับมาใช้ชุดเดิมใหม่ (เว้นชื่อที่ถูกเกษียณ) 

ระยะเวลาการใช้ชื่อ ระบบชื่อพายุของ Typhoon Committee มีลักษณะระยะเวลาการใช้งานแบบหมุนเวียนดังนี้

1. หมุนเวียนชื่อ (Rotation of Name Lists) ชื่อพายุต่างๆ จะถูกเรียกใช้ ตามลำดับ จากชุด 140 ชื่อ สลับไปมาในฤดูกาลต่างๆ ปีต่อปี เช่น ถ้าปลายปีหนึ่งใช้ชื่อสุดท้ายในชุด ในปีถัดไป ชุดชื่อจะเริ่มต้นที่ชื่อแรกอีกครั้ง 

2. ระยะเวลาที่ชื่อชุดหนึ่ง ครบชุด / หมด เนื่องจากมีจำนวนชื่อ 140 ชื่อ และโดยทั่วไปมีพายุหลายลูกในแต่ละฤดู เมื่อใช้ครบชุดหนึ่งแล้วก็กลับมาเริ่มใหม่ ดังนั้นจึงใช้เวลา ประมาณ 4–5 ปี สำหรับรอบชุดชื่อทั้งหมด ตัวอย่าง ชุดชื่อ 140 ชื่อ ถูกนำมาใช้อย่างต่อเนื่อง และมีการเพิ่มรายชื่อใหม่เข้ามาเมื่อมีชื่อถูกเกษียณ 

3. การเพิ่ม เปลี่ยนชื่อในชุด เมื่อชื่อพายุหนึ่งถูก เกษียณ (retired) จะถูกเอาออกจากชุด 140 ชื่อ และให้ประเทศเจ้าของชื่อเสนอชื่อใหม่เข้ามา และการเปลี่ยนชื่ออาจเกิดขึ้นถ้าชื่อนั้น ไม่เหมาะสม / มีความหมายไม่ดี / สับสนทางภาษา ตามข้อเสนอของสมาชิก  

เงื่อนไขหลักสำหรับการ เกษียณ (retire) ชื่อพายุ

• พายุลูกนั้น ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างรุนแรง มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก หรือสร้างความเสียหายทางทรัพย์สินสูงเกินควร

• เพื่อ เคารพความรู้สึกของผู้ประสบภัย ไม่ต้องการให้ชื่อพายุนั้นกลับมาใช้ซ้ำและย้อนรำลึกถึงความเสียหาย

• หรือชื่อที่เป็น ปัญหาด้านภาษา / การออกเสียง / สื่อสาร  ถ้าชื่อมีความสับสนในหลายภาษา สมาชิกอาจเสนอเปลี่ยน 

รายชื่อพายุที่ไทยมีการส่งเข้าร่วม

1. พระพิรุณ
2. กระท้อน
3. วิภา
4. บัวลอย
5. เมขลา
6. อัสนี
7. นิดา
8. ชบา
9. กุหลาบ
10. ขนุน

ชื่อพายุที่ไทยเคยตั้งและถูกเกษียณไปเพราะสร้างความเสียหายหนัก มีดังนี้ 

- พายุทุเรียน สร้างความเสียหายหนักมากแก่ฟิลิปปินส์ จนต้องเปลี่ยนชื่อเป็น "มังคุด"
- พายุรามสูร สร้างความเสียหายแก่จีน จนต้องเปลี่ยนชื่อเป็น "บัวลอย"
- พายุมรกต สร้างความเสียหายอย่างหนักต่อไต้หวัน จนต้องเปลี่ยนชื่อเป็น "อัสนี"
- พายุมังคุด สร้างความเสียหายหนักมากแก่ฟิลิปปินส์ จนต้องเปลี่ยนชื่อเป็น กระท้อน