“น้ำปานะ” คืออะไร? รู้หรือไม่ว่า "พระพุทธเจ้า" อนุญาตไว้เพียงแค่ 8 น้ำนี้เท่านั้น

น้ำปานะ 8 อย่างตามพระวินัย

ตามคัมภีร์ระบุว่า พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตน้ำปานะไว้เพียง 8 ประเภท ต่อไปนี้ (อธิบายด้วยชื่อผลไม้ที่เข้าใจง่ายในบริบทไทย):

หมายเหตุ: ชื่อผลไม้บางชนิดเป็นชื่อโบราณจากชมพูทวีป การเทียบเคียงกับผลไม้ปัจจุบันอาจแตกต่างกันตามคัมภีร์และคำอธิบายของนักอรรถกถา แต่หลักสำคัญคือ “ต้องเป็นน้ำผลไม้ใส ไม่ข้น และไม่ใช่อาหารแฝง”

สิ่งที่ไม่ใช่ “น้ำปานะ”

• น้ำผลไม้ข้น/ปั่น/มีเนื้อผลไม้มากจนต้องเคี้ยว
• นม ผลิตภัณฑ์นม โยเกิร์ต เนย น้ำเต้าหู้
• ชาหรือกาแฟที่ใส่นม/ครีม (เข้าข่ายอาหาร)
• เครื่องดื่มหมักที่มีแอลกอฮอล์

เกณฑ์พิจารณาอยู่ที่ “ลักษณะการบริโภค” และ “สภาพความใส” ไม่เป็นของข้นหรืออาหาร

ทำไมจึงจำกัดเพียง 8 ชนิด?

เพื่อคงความเรียบง่าย สมถะ และป้องกันการฉัน “อาหารแฝง” หลังเที่ยง พระองค์จึงจำกัดให้เป็นน้ำผลไม้ใสที่ย่อยง่าย มีจุดมุ่งหมายเพื่อพยุงกำลังระหว่างปฏิบัติศาสนกิจ ไม่ใช่เพื่ออิ่มท้องเหมือนอาหารมื้อหลัก

บทสรุป

“น้ำปานะ” คือหลักพระวินัยที่อนุญาตให้พระภิกษุฉันเครื่องดื่มใสหลังเพลได้ โดยกำหนดไว้ชัดเจนเพียง 8 ประเภทของน้ำผลไม้ใส เพื่อรักษาวินัย ความสมถะ และสุขภาวะของสงฆ์ ผู้ศรัทธาที่ต้องการถวายของควรเข้าใจเกณฑ์นี้เพื่อถวายได้ถูกต้องตามพระวินัย