หน้าที่ ''นางสังขาร'' สงกราจต์ชาวไท

ประเพณีสงกรานต์ของชนเผ่าไท ถ่ายทอดให้ความรู้แก่ผู้สนใจในโครงการสัมมนาทางวิชาการนานาชาติเรื่อง ประเพณีสงกรานต์ของชนเผ่าไท ซึ่งสำนักพิพิธภัณฑ์และวัฒนธรรมการเกษตร จัดร่วมกับภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ณ สำนักพิพิธภัณฑ์และวัฒนธรรมการเกษตร โดยศ.ดร.หงี่ยอด เว็งเก็น นักวิชาการเชื้อสายไทคำหยางแห่งรัฐอัสสัม สาธารณรัฐอินเดีย กล่าวว่า ชาวไทคำหยาง, ชาวไทพาเก, ชาวไทคำตี่, ชาวไทอ้ายตอน และชาวไทตุรง เรียกเทศกาลสงกรานต์ว่า ปอยแซงเก็น หรือ ปอยโซนนัม เป็นพิธีทางศาสนาพุทธ และ เทศกาลเฉลิมฉลอง หรือ ปานิบิฮู ในวันที่ 13-15 เม.ย.ของทุกปี วันแรกชาวไทคำหยาง สวดมนต์บูชาพระพุทธรูปในวัด แล้วรอฤกษ์ดี ช่วยพระสงฆ์อัญเชิญพระพุทธรูปจากวัดไปยัง คยอง พระ วัดที่สร้างขึ้นชั่วคราว จากนั้นนั่งรอบคยอง พระ เพื่อสวดมนต์อีกครั้ง แล้วสรงน้ำพระ (โซน พระ) อย่างน้อย 3 ครั้ง และรดน้ำพระเจดีย์ (โซน ก็องมู) และรดต้นโพธิ์ ในระหว่างโซนนัม หนุ่มสาวเล่นประพรมน้ำสนุกสนาน ยามค่ำคืนแสงเทียนสาดส่องให้ คยอง พระ สว่างไสว พ่อเฒ่าและม่เฒ่าล้อมวงสนทนาธรรม ภายในพระวิหาร ส่วนวันที่2 พิธีการเหมือนกับวันแรก ครั้นวันที่3 สวดมนต์รอบคยองพระแล้วอัญเชิญพระพุทธรูปกลับไปยังวัดเดิม วันถัดมาชาวบ้านเข้าวัดเพื่อสวดมนต์อีกครั้ง ก่อนสิ้นสุดพิธีปอยแซงเก็นของชาวไทคำหยาง ชาวบ้านร่วมเฉลิมฉลองงานกันอย่างรื่นเริง ผู้สูงวัยอวยพรลูกหลานที่มากราบไหว้ ให้โชคดีมีชัย ส่วนใหญ่พิธีการของชาวคำหยางคล้ายกับชาวไทพาเก หากต่างเรื่องการฟ้อนรำ ระหว่างอันเชิญพระพุทธรูป, ชาวไทยคำหยางผสมน้ำอบกับน้ำนมวัวสรงน้ำพระ แต่ชาวไทพาเกนิยมใช้น้ำเปล่า และช่วงเย็นวันที่3 ชาวไทพาเก จัด เจทิ หมง ตรงมุมด้านขวาของหมู่บ้าน เพื่อความเจริญรุ่งเรือง ซึ่งชาวไทคำหยางไม่มี

ส่วนอาณาจักรล้านช้าง อ.แก้วสิริ เอเวอร์ริ่งแฮม ผู้จัดการเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมของชนเผ่า เปิดเผยว่า วันสงกรานต์ของหลวงพระบาง วันแรกเรียก วันสงขารล่อง ชาวหลวงพระบางจับจ่ายซื้อของและธง เพื่อไปปักกองเจดีย์ทราย ริมแม่น้ำโขง ตกเย็นลอยกระทง บรรจุกล้วย ขิง ข้าวดำ ข้าวแดง ดอกไม้ ธูป เทียนฯ แล้วธิษฐานให้หมดทุกข์โศก ช่วงเช้าวันที่2 วันเนา แห่รูปหุ่นเชิดปู่เยอ ย่าเยอและสิงห์แก้ว สิงห์คำ ช่วงบ่ายขบวนแห่นำโดยปู่เยอ ย่าเยอ ผู้เฒ่าผู้แก่ หัวหน้าหมู่บ้านแต่ละหมู่บ้าน ขบวนพระสงฆ์ นางสังขาร หรือนางสงกรานต์ของเมืองไทย (นางวอ) ขี่สัตว์พาหนะบนรถแห่ ปู่เยอ ย่าเยอฟ้อนรำ อวยพรลูกหลาน วันที่3 วันสังขารขึ้น ทำข้าวเหนียวนึ่งและนมลูกกวาด แล้วเดินขึ้นภูษี ภูเขาสูงกลางเมืองหลวงพระบาง ระหว่างทางวางข้าวเหนียวและขนมตามหัวเสาบันไดจนถึงองค์พระธาตุ วิธีการนี้เรียกว่าเป็นการตักบาตรภูษี ช่วงบ่ายจัดขบวนแห่นางสังขารและอัญเชิญศีรษะท้าวกบิลพรหมจากวัดเชียงทองไปยังวัดวิชุน สรงน้ำพระที่วัดวิชุน วันถัดมามีการแห่พระบาง พระพุทธรูปคู่เมืองหลวงพระบาง อัญเชิญให้ชาวเมืองสรงน้ำปีละครั้ง และประดิษฐานอยู่ที่วัดใหม่ 3 วัน 3 คืน แล้วอัญเชิญกลับหอพิพิธภัณฑ์เหมือนเดิม