เขตแดน วัตถุโบราณ กับการกระชับความสัมพันธ์ผ่านอาเซียน

จากการที่คณะรัฐมนตรี มีมติคืนโบราณวัตถุให้กับประเทศกัมพูชาจำนวน 7 ชิ้นโดยกระทรวงวัฒนธรรม ในช่วงการประชุมอาเซียนบวกหกในเดือนเมษายน 2552 นี้ ถือเป็นนิมิตรหมายที่ดีหลายประการในภูมิภาค ไม่ว่าจะในด้านสัญญาณที่บ่งบอกถึงการกระชับความสัมพันธ์ที่ดูเปราะบางระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชา และความก้าวหน้าของเวทีอาเซียน ที่เคยถูกมองว่าเป็นเพียงเวทีเจรจาที่ไม่มีผลเป็นรูปธรรม ให้เข้าสู่ยุคใหม่ของอาเซียน ที่เต็มไปด้วยความหมาย และผลในทางบวกอย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น สำนักข่าวแห่งชาติจึงไม่อาจมองผ่านความสำคัญต่อเหตุการณ์ที่น่าจะเป็นตัวเชื่อมต่อประวัติศาสตร์ชาติอาเซียนในครั้งนี้ได้ เขตแดน แรงสั่นสะเทือนด้านความสัมพันธ์ที่ทำให้ไทยกับกัมพูชาเกิดกรณีพิพาทก็ได้แก่กรณีปราสาทพระวิหาร จนมาถึงกรณีของเขตแดนที่ต่างฝ่ายต่างอ้างสิทธิเหนืออาณาเขตนั้น ๆ แม้จะมีการเจรจาอย่างเป็นทางการหลายต่อหลายครั้ง แต่ก็ดูเหมือนว่าความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับกัมพูชาก็ยังไม่กระเตื้องขึ้นมาอย่างชัดเจนนัก ประเทศไทยในฐานะประธานปัจจุบันของอาเซียนจึงจำเป็นและสมควรอย่างยิ่งที่จะทำการกระชับความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับกัมพูชาให้แนบแน้น ซึ่งนอกจากทั้งสองประเทศจะมีอาณาเขตที่เชื่อมต่อกันแล้ว ยังมีวัฒนธรรมต่าง ๆ ที่ถ่ายทอดซึ่งกันและกันมาเป็นระยะเวลายาวนานอีกด้วย ไม่ว่าจะเป็นการใช้ภาษา ความเชื่อ สถาปัตยกรรม และศิลปกรรมต่าง ๆ โบราณวัตถุ ศิลปะโบราณ เป็นความภาคภูมิใจประการหนึ่งสำหรับชาวกัมพูชา เห็นได้อย่างชัดเจนจากกรณีผลการเลือกตั้งทั่วไปที่ผ่านมา ที่สมเด็จฮุนเซน ได้รับคะแนนเสียงท่วมท้นหลังจากที่ต่อสู้จนปราสาทพระวิหารได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ในขณะที่ความร้าวฉานระหว่างความสัมพันธ์ไทย-กัมพูชา เริ่มจากกรณีพระวิหาร อันเป็นศิลปะโบราณของกัมพูชาเป็นสำคัญ รัฐบาลไทยก็พยายามกระชับความสัมพันธ์ตลอดมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในครั้งนี้ กระทรวงวัฒนธรรมร่วมกับกระทรวงการต่างประเทศก็ได้มีแนวทางที่จะคืนโบราณวัตถุจำนวน 7 ชิ้นที่พิสูจน์แล้วตามหลักฐานที่ได้มาให้กับประเทศกัมพูชา ซึ่งประกอบด้วยประติมากรรมรูปเศียรเทวดา และเศียรอสูรหรือยักษ์จำนวน 7 ชิ้นโดยในส่วนของกระทรวงการต่างประเทศจะส่งหนังสือการส่งคืนไปยังสถานเอกอัครราชทูตกัมพูชา ประจำประเทศไทยเป็นแห่งแรก จากนั้นจะทยอยส่งไปยังสถานทูตทั่วโลกให้ได้รับทราบเรื่องดังกล่าว ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการส่งคืนได้ในช่วงการประชุมอาเซียน+6 ครั้งที่ 4 ที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพ ระหว่างวันที่ 10-12 เมษายนนี้ ทั้งนี้นายธีระ สลักเพชร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ได้กล่าวว่าการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน ครั้งที่ 14 ที่จังหวัดเพชรบุรี ระหว่างวันที่ 27 กุมภาพันธ์ ถึง 1 มีนาคม 2552 นี้ จะมีโอกาสต้อนรับสมเด็จฮุนเซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชา และจะมีการพูดคุยถึงการส่งคืนโบราณวัตถุที่ 7 ชิ้นกับนายกฯ ของกัมพูชาด้วย ในขณะเดียวกันจะหารือกับกลุ่มประชาคมอาเซียน ถึงแนวทางการป้องกันการลักลอบขนโบราณวัตถุข้ามชาติ และการส่งคืนโบราณวัตถุให้แก่ประเทศเจ้าของด้วย เพื่อร่วมกันใช้มิติทางวัฒนธรรมในการสร้างประชาคมอาเซียนให้เข้มแข็ง การรวมตัวของประเทศอาเซียนให้กลายเป็นประชาคมที่มีความแข็งแกร่งนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องอาศัยความสามัคคีกลมเกลียดต่อกัน แต่ทั้งนี้อาเซียนยังเต็มไปด้วยความแตกต่างที่ไม่สามารถทำให้เหมือนกันได้โดยสิ้นเชิง ถึงกระนั้นชาติต่าง ๆ ในอาเซียนก็ย่อมต้องมีสิ่งที่เป็นส่วนรวมเช่นเดียวกันทุกชาตินั่นก็คือ ความมุ่งหวังที่จะสร้างความแข็งแกร่งให้กับตนเองและอาเซียน อาเซียนคงไม่แข็งแกร่งได้ หากคนในชาติอาเซียนยังเกิดความขัดแย้งต่อกัน เราสามารถหวัง และคาดหวังได้ว่าการกระชับความสัมพันธ์ผ่านโบราณวัตถุบนเวทีอาเซียนนี้จะส่งผลในด้านบวกกับทั้งสองประเทศและต่อทั้งอาเซียนด้วยดีตลอดไป