5 หนังปาเลสไตน์ และประวัติศาสตร์ที่สร้างมานานแล้ว โดย ก้อง ฤทธิ์ดี

คนปาเลสไตน์จำนวนมากถูกบังคับให้ทิ้งบ้าน หลายคนกลายเป็นผู้อพยพในดินแดนที่ปู่ย่าตายายเคยอาศัย สถานการณ์ดังกล่าวเป็นมาต่อเนื่องกว่า 70 ปี และวนเวียนมาเป็นข่าวต่างประเทศให้เราหดหู่ใจทุกๆ สองหรือสามปีเมื่อกองทัพอิสราเอลอันยิ่งใหญ่เปิดฉากถล่มฉนวนกาซ่าและเวสท์แบงค์ ซึ่งต่างเป็นดินแดนของชาวปาเลสไตน์ที่ถูกปิดล้อมมาเนิ่นนาน

ต้นเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา การสู้รบระหว่างอิสราเอลกับกลุ่มฮามาส (ซึ่งครองอำนาจในฉนวนกาซ่า) ปะทุขึ้นอีกครั้ง และทำให้มีผู้เสียชีวิตทางฝั่งปาเลสไตน์ไปกว่า 200 คน (และประมาณ 20 คนทางฝั่งอิสราเอล) ถึงเหตุการณ์จะสงบลงแล้ว ข่าวทีวีก็ไม่พูดถึงอีกแล้ว แต่เชื่อเลยว่า อีกปีหรือสองปี เหตุการณ์เดิมๆ จะกลับมาให้เห็นอีกครั้ง วนเวียนไปเรื่อยๆ จนกว่าจะไม่เหลือชาวปาเลสไตน์ในโลกนี้อีกต่อไป

ว่าด้วยเรื่องภาพยนตร์ หนังปาเลสไตน์แทบทุกเรื่องที่สร้างออกมาในช่วงหลายทศวรรษหลัง ไม่สามารถหลีกเลี่ยงที่จะพูดถึงประเด็นการถูกยึดครองโดยอิสราเอล สภาพชีวิตที่อัดอั้น การสูญเสียประวัติศาสตร์และถิ่นที่อยู่ ความหวังและความเชื่อที่แทบจะกลายเป็นสิ่งเดียวกันอย่างแยกไม่ออก เราแทบไม่เห็นหนังปาเลสไตน์ที่เป็นหนังเรื่อง “อื่นๆ” ที่ไม่เกี่ยวกับการเมืองหรือชีวิตคนได้เลย ในบรรดาหนังปาเลสไตน์จำนวนมาก ผู้เขียนขอยกหนัง 5 เรื่องมาแนะนำ หลายเรื่องในนี้สามารถชมได้ฟรีทางออนไลน์ และทุกเรื่องต่างพูดถึงมิติทางประวัติศาสตร์ด้วยกลวิธีและลีลาหลากหลาย

Your Father Was Born 100 Years Ago and So Was The Nakba

หนังสั้นปี 2017 เรื่องนี้ยาวเพียง 7 นาที กำกับโดยราซาน อัลซาล่าห์ ผู้กำกับหนังศิลปะหญิงชาวปาเลสไตน์ หนังทั้งเรื่องใช้ภาพจาก Google Map ประกอบกับเสียงบรรยายของผู้กำกับ เล่าเรื่องบ้านของครอบครัวเธอในอดีตร้อยปีก่อนในเมืองไฮฟา ที่ตอนนี้ถูกรื้อทิ้งเมื่ออิสราเอลเข้ามายึดครอง และกลายเป็นถนนเส้นหนึ่ง เสียงเล่าเรื่องของราซาน ทั้งจริงจัง เศร้าสร้อย และแฝงด้วยมุขตลกร้าย ในขณะที่ภาพ Google Map พาเราไปสำรวจย่านที่เคยเป็นที่อยู่อาศัยของคนปาเลสไตน์ หนังสั้นๆ เรื่องนี้ทำให้คนดูตระหนักได้ว่า ประวัติศาสตร์ของครอบครัวและประวัติศาสตร์ของชนชาติ บางครั้งเกิดขึ้นและแตกดับไปพร้อมๆ กัน ชมหนังได้ที่นี่ >>คลิก<<

They Do Not Exist

สารคดีเรื่องสำคัญจากปี 1974 ของคนทำหนังปาเลสไตน์ยุคบุกเบิกมุสตาฟา อาบู อาลี หนังบันทึกภาพชาวปาเลสไตน์ในค่ายผู้อพยพปาเลสไตน์ในเลบานอน ในช่วงเวลาที่การสู้รบและกระแสการต่อต้านการยึดครองของอิสราเอลกำลังพลุ่งพล่าน หนังเป็นทั้งสารคดีและผสมเรื่องแต่ง และใช่ภาษาหนังที่ยังคงร่วมสมัยในการถ่ายทอดอารมณ์ ความรู้สึก ความหวัง การจิตวิญญาณแห่งการต่อสู้ซึ่งเป็นเสมือนภาวะตั้งต้นของคนปาเลสไตน์ทุกคนไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ ชื่อหนังมาจากคำกล่าวของอดีตประธานาธิบดีอิสราเอง โกลดา แมร์ ที่เคยกล่าวว่า คนปาเลสไตน์ไม่เคยมีตัวตนอยู่จริง – หนังเรื่องนี้ต้องการทำให้เห็นว่าคำกล่าวอันโหดร้ายและด้อยค่าความเป็นมนุษย์นั้นไม่จริง ดูหนังได้ที่นี่ >>คลิก<<

Omar

หนังไลล่า หักเหลี่ยม จากปาเลสไตน์ที่ผสมเครื่องปรุงของความตื่นเต้น ลุ้นระทึก ไปพร้อมกับการวิพากษ์วิจารณ์สภาวะความกดดันของคนหนุ่มสาวในดินแดนยึดครองเวสท์แบงค์ Omar เป็นหนังปี 2013 โดยผู้กำกับคนดัง ฮานี อาบู อัสสาด และนำแสดงโดยดาราปาเลสไตน์หน้ามน อดัม บากรี ว่าด้วยเรื่องของเด็กหนุ่มชื่อโอมาร์ในเวสท์แบงค์ที่ถูกตำรวจลับอิสราเอลข่มขู่ให้เป็นหนอนบ่อนไส้ คอยส่งข่าวของฝ่ายต่อต้านให้ทางการและหักหลังเพื่อนตัวเอง โอมาร์ต้องเลือกระหว่างความซื่อสัตย์ต่ออุดมการณ์และพวกพ้อง หรือความปลอดภัยของตัวเองและครอบครัว Omar ฉายครั้งแรกที่เทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ และเป็นตัวแทนปาเลสไตน์ไปชิงออสการ์ แถมยังเข้ารอบห้าเรื่องสุดท้ายด้วย น่าเสียดายที่ไม่มีช่องทางชมหนังเรื่องนี้ได้ฟรีออนไลน์

 

Divine Intervention

ผู้กำกับปาเลสไตน์เชื้อสายกรีก เอเลีย สุไลมาน เป็นศิลปินปาเลสไตน์ที่โด่งดังมากในยุโรป ภาพยนตร์ที่เขากำกับ (และนำแสดง) ทุกเรื่อง ใช้ตลกร้าย ตลกหน้าตาย สถานการณ์ขำขื่นแปลกประหลาด เพื่อทำให้ผู้ชมรับรู้ถึงความเบาโหวงของการมีตัวตนอยู่ในดินแดนที่ผู้คนไม่มีสิทธิพื้นฐาน หนังไม่ได้มีพล็อตเรื่องที่ชัดเจน แต่เป็นการแสดงภาพตัวละครปาเลสไตน์หลายคนในการใช้ชีวิตประจำวัน และการที่พวกเขาต้องหาทางเอาชนะกฎเกณฑ์ที่ออกแบบมาเพื่อกดขี่และลดทอนความเป็นมนุษย์ในทุกการกระทำ หนังของสุไลมานมีอารมณ์แบบ tragicomedy หรือโศกนาฎกรรมเคล้าน้ำตา จะว่าขำก็ได้ จะว่าหัวใจสลายก็ถูก ลองหาหนังของเขาเรื่องนี้และเรื่องอื่นๆ เช่น The Time That Remains และ Chronicle of a Disappearance มาชมกัน

9 Days in Wahal Al-Salam Palestine

ปิดท้ายด้วยบรรยากาศซีเรียส หนังปี 2010 เรื่องนี้ของผู้กำกับอะห์ลาม ชีบี บันทึกการถกเถียงและประชุมร่วมกันของคนหนุ่มสาวชาวปาเลสไตน์และอิสราเอล ฝั่งละ 8 คน กินเวลา 9 วันเต็ม หนังยาวประมาณ 50 นาทีและมีแต่ภาพการนั่งคุยกันของผู้ร่วมประชุม แลกเปลี่ยน โต้เถียงในประเด็นอัตลักษณ์ ความเป็นบ้าน และความซับซ้อนของประวัติศาสตร์ในดินแดนแห่งนี้ สำหรับผู้ที่ต้องการได้ยินเสียงคนในพื้นที่จริงๆ หนังเรื่องนี้เป็นจุดเริ่มต้นของความหวังแห่งสันติภาพ ที่อาจจะยังมีโอกาสเป็นจริง ชมหนังที่นี่ >>คลิก<<