เคยสงสัยไหม? ทำไมมงกุฎฮ่องเต้จีน ต้องมี "สายลูกปัดห้อยบังตา" เดินไม่ลำบากแย่เหรอ

ไขความหมาย “สายลูกปัดบังตา” บนมงกุฎจักรพรรดิจีน ทำไมต้องปล่อยสายลูกปัดให้บังสายตา?

ผู้ชมซีรีส์จีนย้อนยุคคงเคยเห็น มงกุฎจักรพรรดิจีน ที่มีสายลูกปัดห้อยอยู่ด้านหน้าและด้านหลัง หลายคนอาจสงสัยว่าของประดับที่ทั้งแกว่งและบดบังสายตานี้มีไว้ทำไม ความจริงแล้วสายลูกปัดดังกล่าวไม่ได้ออกแบบมาเพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ซ่อนความหมายเกี่ยวกับอำนาจ ลำดับศักดิ์ และการสำรวมพระอิริยาบถของผู้ปกครอง

มงกุฎจักรพรรดิจีน เรียกว่าอะไร?

เครื่องสวมพระเศียรที่เห็นในภาพวาดหรือซีรีส์ย้อนยุคเรียกว่า “เหมี่ยนกวาน” (冕冠) เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องแต่งกายพิธีการที่เรียกว่า “เหมี่ยนฝู” (冕服) ใช้ในโอกาสสำคัญ เช่น พิธีบวงสรวง พิธีราชสำนัก หรือรัฐพิธี ไม่ใช่มงกุฎที่จักรพรรดิทรงใช้ในชีวิตประจำวัน

สังคมจีนโบราณกำหนดรูปแบบเครื่องแต่งกายไว้อย่างเป็นระบบ ทั้งสี ลวดลาย วัสดุ และจำนวนเครื่องประดับต่างสื่อถึงสถานะของผู้สวมใส่ การแต่งกายจึงไม่ได้สะท้อนเพียงรสนิยม แต่ยังเป็นเครื่องมือแสดงลำดับชั้นและความเป็นระเบียบของราชสำนักด้วย

สายลูกปัดบังตาเรียกว่า “เหมี่ยนหลิว”

สายลูกปัดที่ห้อยจากแผ่นด้านบนของเหมี่ยนกวานเรียกว่า “เหมี่ยนหลิว” (冕旒) โดยรูปแบบสำหรับจักรพรรดิในธรรมเนียมบางยุคมีสายห้อยด้านหน้าและด้านหลังข้างละ 12 สาย ลูกปัดในระยะแรกมักทำจากหยกหลากสี แต่ในแต่ละราชวงศ์อาจเปลี่ยนไปใช้ไข่มุก ปะการัง หรือวัสดุชนิดอื่นตามข้อกำหนดและค่านิยมของยุคนั้น

จำนวนสายลูกปัดยังใช้บอกฐานะของผู้สวมใส่ ผู้มีตำแหน่งรองลงมาจะใช้จำนวนที่ลดหลั่นกันตามลำดับ อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเรื่องจำนวนสาย จำนวนลูกปัด และผู้มีสิทธิ์สวมใส่ไม่ได้เหมือนกันทุกสมัย เพราะแต่ละราชวงศ์มีระเบียบเครื่องแต่งกายของตนเอง

singtao

ทำไมต้องปล่อยสายลูกปัดให้บังสายตา?

จุดประสงค์สำคัญของเหมี่ยนหลิวคือการเตือนให้ผู้สวมใส่รักษากิริยาและสำรวมสายตา เมื่อมีลูกปัดห้อยอยู่ด้านหน้า จักรพรรดิจะต้องเคลื่อนไหวพระวรกายอย่างสุขุม ไม่หันพระพักตร์หรือเหลียวมองสิ่งต่าง ๆ โดยไร้ความสำรวม สอดคล้องกับแนวคิดเรื่องการปฏิบัติตนตามพิธีและจริยธรรมของผู้ปกครอง

สายลูกปัดยังช่วยเพิ่มความสง่างามและระยะห่างระหว่างจักรพรรดิกับผู้เข้าเฝ้า พระพักตร์ที่มองเห็นได้ไม่ชัดเจนทั้งหมดทำให้ผู้ปกครองดูน่าเกรงขามและมีสถานะเหนือบุคคลทั่วไป จึงอาจกล่าวได้ว่าเครื่องประดับชิ้นนี้ทำหน้าที่ทั้งเชิงพิธีกรรม สัญลักษณ์ และการควบคุมพระอิริยาบถในเวลาเดียวกัน

ไม่ได้สวมตลอดเวลาเหมือนในซีรีส์

แม้ละครย้อนยุคมักให้จักรพรรดิทรงเหมี่ยนกวานในหลายฉากเพื่อสร้างภาพจำ แต่ในประวัติศาสตร์ เครื่องแต่งกายชุดนี้ใช้เฉพาะพิธีสำคัญเป็นหลัก ในวันปกติจักรพรรดิและขุนนางจะมีเครื่องแต่งกายชนิดอื่นที่เหมาะกับภารกิจและระดับความเป็นทางการของแต่ละโอกาส

ภาพจากภาพยนตร์และซีรีส์อาจปรับรายละเอียดเพื่อความสวยงาม รวมถึงผสมรูปแบบจากหลายราชวงศ์เข้าด้วยกัน ดังนั้น จำนวนสายลูกปัด สี หรือรูปทรงที่ปรากฏบนจอจึงไม่จำเป็นต้องตรงกับระเบียบของยุคที่เรื่องราวกล่าวถึงเสมอไป

kknews

สรุปความหมายสายลูกปัดบนมงกุฎฮ่องเต้

• เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องแต่งกายสำหรับรัฐพิธีและพิธีบวงสรวง
• ใช้แสดงฐานะและลำดับศักดิ์ของผู้สวมใส่
• เตือนให้จักรพรรดิสำรวมสายตาและพระอิริยาบถ
• ช่วยเสริมความสง่างามและความน่าเกรงขามของผู้ปกครอง
• จำนวนสายและวัสดุแตกต่างกันตามยุคสมัยและระเบียบราชสำนัก

ดังนั้น สายลูกปัดบนมงกุฎจักรพรรดิจีน ไม่ได้มีไว้ทำให้ฮ่องเต้เดินลำบากหรือสะดุดล้ม แต่เป็นสัญลักษณ์ที่ย้ำเตือนว่า ผู้มีอำนาจสูงสุดต้องควบคุมทั้งสายตา ท่าทาง และความประพฤติให้อยู่ในกรอบแห่งพิธีการ ขณะเดียวกันยังสะท้อนระบบลำดับชั้นอันละเอียดซับซ้อนของราชสำนักจีนโบราณอีกด้วย

แหล่งอ้างอิง

1. DailyView