วิจัยล่าสุด แค่ปูพื้นทางเดินด้วย “สิ่งนี้” สกัดเห็บ-หมัด-ไร ได้ชะงัดแบบ 99%

ผลวิจัยล่าสุด ใช้สิ่งนี้ปูพื้นทางเดินในสวน ช่วยสกัดและลดการระบาดของเห็บหมัดได้อย่างชะงัก

ลงทุนต่ำแต่ได้ผลเกินคาด นักวิทยาศาสตร์แคนาดาค้นพบวิธีดักจัดการตัวไรและเห็บตามสวนสาธารณะ ดิ่งฮวบเกือบ 100%

ภัยเงียบจากป่าคอนกรีตและพื้นที่สีเขียว

ในปัจจุบัน สถิติของผู้ป่วยโรคไลม์ (Lyme Disease) ซึ่งมีสาเหตุมาจากน้ำลายของพวกเห็บ หมัด หรือตัวไรที่อาศัยอยู่ตามทุ่งหญ้ามีจำนวนพุ่งสูงขึ้นเรื่อยๆ การออกไปเดินเล่นในสวนสาธารณะหรือเส้นทางศึกษาธรรมชาติจึงกลายเป็นความเสี่ยงที่หลีกเลี่ยงได้ยาก ทว่า ล่าสุดผลงานวิจัยจากประเทศแคนาดาได้ค้นพบวิธีการปรับแต่งสภาพแวดล้อมบริเวณทางเดินแบบง่ายๆ แต่สามารถช่วยลดจำนวนปรสิตอันตรายเหล่านี้ลงได้อย่างราบคาบและเห็นผลสูงสุดถึง 99%

เปิดงานวิจัยนวัตกรรมสุดล้ำจากประเทศแคนาดา

รายงานวิจัยชิ้นนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการด้านโรคติดต่อจากแมลงและปรสิต (Ticks and Tick-borne Diseases) โดยทีมนักวิทยาศาสตร์จากสถาบันชั้นนำหลายแห่งในแคนาดา ได้ร่วมมือกันทำการทดลองเป็นระยะเวลานานถึง 2 ปี (ระว่างปี 2022-2023) ในเขตพื้นที่สีเขียวของกรุงออตตาวา เพื่อทดสอบว่าเราจะสามารถควบคุมปริมาณเห็บหมัดบนทางเดินท่องเที่ยวได้จริงหรือไม่

ทีมวิจัยได้ทำการแบ่งเส้นทางเดินเท้าออกเป็น 20 เส้นทาง และจัดการทดลองออกเป็น 3 รูปแบบหลักเพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์:

• กลุ่มควบคุม: ปล่อยให้เส้นทางเดินคงสภาพธรรมชาติเดิมไว้ ไม่มีการปรับแต่งใดๆ

• กลุ่มปูแผ่นไม้ธรรมชาติ: นำเศษไม้สับพืชธรรมดา (Woodchips) มาโรยปูเป็นแนวทางเดิน

• กลุ่มปูแผ่นไม้เคลือบสารกำจัดแมลง: นำเศษไม้สับชนิดเดียวกันไปชุบสารเดลทาเมทริน (Deltamethrin) ซึ่งเป็นสารกำจัดแมลงในกลุ่มไพรีทรอยด์ที่มีความปลอดภัยสูง ก่อนนำมาปูพื้นทางเดิน

หลังจากเก็บตัวอย่างและวิเคราะห์ปริมาณปรสิตอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 6 สัปดาห์ในช่วงที่พวกมันชุกชุมที่สุด ผลลัพธ์ที่ได้ทำให้ทีมวิจัยถึงกับต้องประหลาดใจ

ผลลัพธ์ชวนทึ่ง: เศษไม้สับธรรมดาก็ช่วยได้ แต่สูตรเคลือบสารเห็นผล 99%

จากผลการทดสอบพบว่า เพียงแค่การนำ "เศษไม้สับธรรมดา" มาปูเป็นแนวทางเดิน ก็สามารถช่วยลดจำนวนเห็บหมัดลงได้เฉลี่ยถึง 48% เมื่อเทียบกับเส้นทางธรรมชาติที่ปล่อยทิ้งไว้ เนื่องจากเศษไม้ช่วยลดความชื้นและเปลี่ยนสภาพพื้นผิวที่พวกมันไม่ชอบเดิน

แต่จุดพีคที่สร้างแรงสั่นสะเทือนให้วงการคือ เส้นทางที่ปูด้วย "เศษไม้สับชุบสารเดลทาเมทริน" สามารถลดจำนวนเห็บหมัดลงได้สูงถึง 99% ซึ่งในทางปฏิบัติถือเป็นการกำจัดความเสี่ยงต่อการถูกกัดให้เหลือเกือบเป็นศูนย์ในบริเวณทางเดินเท้า

ปลอดภัยต่อระบบนิเวศ ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม

สิ่งที่ทำให้โครงการวิจัยนี้ได้รับคำชมอย่างมากคือ ความใส่ใจในระบบนิเวศ เพราะทีมงานไม่ได้ใช้วิธีการฉีดพ่นสารเคมีกระจายไปในอากาศหรือพ่นลงบนพุ่มไม้รอบข้าง แต่จำกัดให้สารเคมีอยู่เฉพาะบนเนื้อไม้สับบนทางเดินเท่านั้น วิธีนี้ช่วยปกป้องแมลงที่มีประโยชน์และกลุ่มสัตว์ช่วยผสมเกสร เช่น ผึ้งและผีเสื้อ ไม่ให้ได้รับผลกระทบ โดยกระบวนการทั้งหมดทำภายใต้การควบคุมและที่ปรึกษาจากหน่วยงานคุ้มครองธรรมชาติในท้องถิ่น

การประยุกต์ใช้ในประเทศไทย: สายจัดสวนและคนเลี้ยงสัตว์ห้ามพลาด

แม้ว่างานวิจัยนี้จะทำในแคนาดา แต่คนไทยสามารถนำหลักการนี้มาประยุกต์ใช้เพื่อป้องกันเห็บ หมัด และตัวไรในสวนหลังบ้านหรือพื้นที่เลี้ยงสัตว์เลี้ยงได้ง่ายมาก:

• สร้างแนวกันชนด้วยเปลือกไม้หรือเศษไม้สับ: สำหรับบ้านที่มีสัตว์เลี้ยงและกลัวเห็บหมัดจากนอกบ้าน ให้หาซื้อเศษไม้สับหรือเปลือกไม้แห้ง (มีจำหน่ายทั่วไปตามร้านขายต้นไม้) นำมาโรยปูเป็นทางเดินหรือทำเป็นแนวกันชนระหว่างสนามหญ้ากับตัวบ้าน ความแห้งของไม้สับจะช่วยลดความชื้นและสกัดกั้นไม่ให้พวกมันไต่ข้ามมาได้ในระดับหนึ่ง

• ใช้ร่วมกับสารสกัดธรรมชาติไล่แมลง: หากไม่ต้องการใช้สารเคมีสังเคราะห์ในบ้านที่มีเด็กเล็ก คนไทยสามารถนำเศษไม้สับไปคลุกเคล้าหรือฉีดพ่นด้วย "น้ำมันตะไคร้หอม" หรือ "น้ำส้มควันไม้" ก่อนนำมาโรยพื้น สารระเหยตามธรรมชาติเหล่านี้มีฤทธิ์ขับไล่และยับยั้งการเจริญเติบโตของเห็บหมัดได้ดีเช่นเดียวกัน