รู้ไว้ก่อนสาย! ทันตแพทย์สอนเคล็ดลับกู้ชีพฟันหลุด จำ 3 คำง่าย ๆ "เร็ว แช่ กลับ"

รู้ไว้ก่อนสาย! ฟันหลุดห้ามล้างน้ำเปล่า-ห่อทิชชู ทันตแพทย์แนะแช่ "นมสด" เพิ่มโอกาสรอดไม่ให้สูญเสียฟันแท้

ฟันถูกกระแทกจนหลุดทั้งซี่ อย่าเพิ่งรีบล้างแรง ๆ หรือยัดกลับเข้าปากเอง เพราะอาจทำให้โอกาสรักษาฟันลดลงได้

เว็บไซต์ ETtoday รายงานข้อมูลจาก ทพ.จางเทียนฮ่าว ทันตแพทย์ด้านจุลศัลยกรรมรักษารากฟัน และทันตแพทย์ประจำแผนกทันตกรรม โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแห่งชาติไต้หวัน ระบุว่า หากเป็นฟันแท้หลุดทั้งซี่ ควรรีบนำฟันไปแช่ในนมสดแช่เย็นหรือน้ำเกลือปราศจากเชื้อ แล้วไปพบทันตแพทย์โดยเร็ว

ทพ.จางเทียนฮ่าวอธิบายว่า หลายคนทำผิดตั้งแต่ขั้นตอนแรก โดยพฤติกรรมที่พบบ่อย ได้แก่ จับบริเวณรากฟันโดยตรง ล้างฟันด้วยน้ำนานเกินไป ใช้แปรงสีฟันหรือกระดาษทิชชูถูรากฟัน วางฟันไว้ให้แห้ง และเข้าใจผิดว่าฟันที่หลุดทุกกรณีสามารถใส่กลับเข้าที่เดิมได้เอง

จำหลัก “เร็ว แช่ กลับ” เมื่อฟันหลุดทั้งซี่

ทพ.จางเทียนฮ่าวแนะนำว่า หากเกิดเหตุฟันถูกกระแทกจนหลุดทั้งซี่ ให้จำหลักปฐมพยาบาลง่าย ๆ ว่า “เร็ว แช่ กลับ” โดยอันดับแรกคือ “เร็ว” หลังตรวจสอบแล้วว่าผู้บาดเจ็บไม่มีอันตรายถึงชีวิต ควรรีบตามหาฟันที่หลุดออกมาให้เร็วที่สุด

เมื่อต้องหยิบฟัน ควรจับเฉพาะบริเวณตัวฟันหรือส่วนสีขาวที่มองเห็นตามปกติ หลีกเลี่ยงการจับรากฟัน เพราะบริเวณรากฟันมีเซลล์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับการยึดฟันกับกระดูกเบ้าฟัน

อย่าวางฟันไว้แห้ง ควรแช่นมหรือน้ำเกลือ

ขั้นตอนที่สองคือ “แช่” ทพ.จางเทียนฮ่าวระบุว่า หลังฟันหลุดออกมา ไม่ควรวางฟันไว้ให้แห้ง และไม่ควรห่อด้วยกระดาษทิชชู เพราะเซลล์เอ็นยึดปริทันต์บนผิวรากฟันอาจแห้งและตาย ส่งผลต่อโอกาสในการปลูกฟันกลับเข้าที่

หากยังไม่สามารถไปพบทันตแพทย์ได้ทันที ควรนำฟันไปแช่ในนมสดแช่เย็นหรือน้ำเกลือปราศจากเชื้อ โดยนมสดแช่เย็นเป็นตัวเลือกที่หาได้ง่าย และช่วยรักษาสภาพเซลล์บนผิวรากฟันได้ในระดับหนึ่งในกรณีที่ไม่มีน้ำยาสำหรับเก็บรักษาฟันโดยเฉพาะ

ไม่ใช่ฟันทุกซี่ที่ควรใส่กลับเอง

ขั้นตอนที่สามคือ “กลับ” หมายถึงการรีบกลับไปพบทันตแพทย์เพื่อประเมินอาการอย่างมืออาชีพ ทพ.จางเทียนฮ่าวย้ำว่า ไม่ใช่ฟันที่หลุดทุกกรณีจะเหมาะกับการใส่กลับเข้าที่เดิมด้วยตัวเอง จึงควรให้ทันตแพทย์เป็นผู้ประเมินว่าเหมาะกับการปลูกฟันกลับเข้าที่หรือไม่ และต้องรักษาต่ออย่างไร

เขาอธิบายว่า ฟันแบ่งเป็นตัวฟันและรากฟัน โดยรากฟันเดิมฝังอยู่ในกระดูกเบ้าฟัน และมีเซลล์เอ็นยึดปริทันต์ปกคลุมอยู่บนผิวรากฟัน เซลล์เหล่านี้ทำหน้าที่เชื่อมต่อฟันกับกระดูก หากจับรากฟัน ล้างซ้ำ ๆ หรือขัดถูแรง ๆ อาจทำลายเซลล์เหล่านี้และลดโอกาสที่ฟันจะรอดได้

ฟันน้ำนมกับฟันแท้ดูแลไม่เหมือนกัน

ทพ.จางเทียนฮ่าวเตือนว่า การจัดการฟันน้ำนมและฟันแท้แตกต่างกัน หากเป็นฟันน้ำนมหลุดทั้งซี่ โดยทั่วไปไม่แนะนำให้ปลูกกลับเข้าที่ เพราะอาจกระทบต่อหน่อฟันแท้ที่กำลังพัฒนาอยู่ด้านล่าง

แต่หากเป็นฟันแท้หลุดทั้งซี่ จึงควรเข้าสู่ขั้นตอนเก็บรักษาฟันและรีบให้ทันตแพทย์ประเมินการปลูกฟันกลับเข้าที่โดยเร็วที่สุด

iStockphoto

5 ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยงเมื่อฟันหลุด

1. จับรากฟันโดยตรง แทนที่จะจับเฉพาะตัวฟันสีขาว
2. ล้างฟันด้วยน้ำนานเกินไป
3. ใช้แปรงสีฟันหรือกระดาษทิชชูถูบริเวณรากฟัน
4. วางฟันไว้ให้แห้ง หรือห่อฟันด้วยกระดาษทิชชู
5. คิดว่าฟันที่หลุดทุกกรณีสามารถใส่กลับเข้าที่เองได้

ใส่ฟันกลับได้แล้ว ยังต้องติดตามอาการต่อ

แม้ฟันจะถูกใส่กลับเข้าที่สำเร็จ ก็ไม่ได้หมายความว่าการรักษาสิ้นสุดลงแล้ว ทพ.จางเทียนฮ่าวระบุว่า ผู้ป่วยยังต้องติดตามการมีชีวิตของโพรงประสาทฟัน การละลายของรากฟัน การสมานตัวของเนื้อเยื่อปริทันต์ และการควบคุมการติดเชื้ออย่างต่อเนื่อง

ในบางกรณี ผู้ป่วยอาจต้องเข้ารับการรักษารากฟันด้วยกล้องจุลทรรศน์เพิ่มเติม เพื่อช่วยควบคุมปัญหาที่อาจตามมาหลังเกิดอุบัติเหตุฟันหลุด

จำให้ขึ้นใจ จับตัวฟัน แช่นม แล้วรีบพบหมอ

ทพ.จางเทียนฮ่าว呼吁ว่า ความรู้เรื่องการปฐมพยาบาลฟันบาดเจ็บควรเป็นพื้นฐานสำหรับผู้ปกครองและโรงเรียน หากเกิดเหตุฟันแท้หลุดทั้งซี่ ควรจำไว้ว่า “จับตัวฟัน ไม่จับรากฟัน; ไม่ขัดถู ไม่ปล่อยให้แห้ง; แช่นม แล้วรีบไปพบทันตแพทย์” เพื่อเพิ่มโอกาสในการรักษาฟันไว้ให้ได้มากที่สุด

แหล่งอ้างอิง

1. ETtoday