เปิด 3 บุคคลตามกฎหมายที่ "ห้ามทำพินัยกรรม" ขืนทำไปก็เป็นแค่กระดาษเปล่า
เคยคิดเล่นๆ ไหมครับว่าถ้าวันหนึ่งเราเกิดเป็นอะไรขึ้นมา ทรัพย์สิน เงินสด คอนโด หรือแม้แต่โมเดลของสะสมสุดรักสุดหวงของเราจะไปตกอยู่ในมือของใคร? หลายคนเลือกแก้ปัญหานี้ด้วยการ "เขียนพินัยกรรม" เอาไว้เงียบๆ เพราะคิดว่าแค่เขียนลายลักษณ์อักษร ลงชื่อกำกับก็น่าจะจบเรื่องแล้ว
แต่หยุดก่อนครับ! รู้หรือไม่ว่ากฎหมายไทยมีข้อกำหนดที่ "ใจร้ายแต่จำเป็น" อยู่ข้อหนึ่ง นั่นคือ ไม่ใช่ทุกคนบนโลกนี้ที่จะมีสิทธิ์ทำพินัยกรรม และถ้าหากผู้ทำเข้าข่ายเป็นบุคคลต้องห้าม พินัยกรรมฉบับนั้นจะกลายเป็น "โมฆะ" (ไม่มีผลทางกฎหมายเสมือนไม่เคยเกิดขึ้นเลย) ทันที! มาเช็กกันให้ชัวร์ว่าบุคคลใดทำพินัยกรรมไม่ได้บ้าง?
เช็กด่วน! 3 กลุ่มบุคคลที่กฎหมายสั่งห้ามทำพินัยกรรมเด็ดขาด
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ได้ระบุถึงบุคคลที่ไม่สามารถทำพินัยกรรมไว้ชัดเจน ซึ่งถ้าใครฝ่าฝืน...เตรียมใจไว้เลยว่าทรัพย์สินอาจไม่ไปถึงคนที่คุณรักแน่นอน
1. เด็กน้อยใจร้อน: อายุยังไม่ครบ 15 ปีบริบูรณ์
หลายคนอาจจะคิดว่าต้องรอให้บรรลุนิติภาวะ (อายุ 20 ปี) ถึงจะทำพินัยกรรมได้ แต่ความจริงแล้ว กฎหมายยอมให้วัยรุ่นตั้งแต่อายุ 15 ปีบริบูรณ์ขึ้นไปทำพินัยกรรมได้เอง โดยไม่ต้องขออนุญาตผู้ปกครองครับ!
-
แต่ถ้าอายุต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์ ล่ะ? ต่อให้เด็กคนนั้นจะเป็นผู้มีรายได้ร้อยล้าน เป็นดาราเด็ก หรือสตรีมเมอร์ชื่อดังที่มีทรัพย์สินมหาศาล หากริอาจเขียนพินัยกรรมขึ้นมา กฎหมายจะปรับให้พินัยกรรมฉบับนั้นเป็นโมฆะทันที (ตามมาตรา 1703)
2. บุคคลที่ศาลสั่งให้เป็น "คนไร้ความสามารถ"
ข้อนี้สำคัญมากและเป็นเคสที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุด คำว่า "คนไร้ความสามารถ" ในทางกฎหมาย หมายถึง บุคคลที่มีอาการวิกลจริต หรือสติไม่สมบูรณ์ และ "ศาลต้องมีคำสั่ง" ให้เป็นคนไร้ความสามารถแล้วเท่านั้น
-
หากคนกลุ่มนี้แอบไปเขียนพินัยกรรมไว้ ไม่ว่าจะเขียนได้เนียนหรือมีสติสัมปชัญญะดีแค่ไหนในตอนนั้น พินัยกรรมก็ถือเป็นโมฆะอยู่ดี (ตามมาตรา 1704)
3. คนวิกลจริต (ที่ศาลยังไม่ได้สั่ง แต่ทำช่วงอาการกำเริบ)
อ้าว! แล้วถ้าเป็นคนที่สติไม่ดี จิตใจไม่ปกติ แต่ญาติๆ ยังไม่ได้พาไปขึ้นศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถล่ะ?
-
กฎหมายบอกว่า ถ้าทำพินัยกรรมในขณะที่ "จริตวิกลอยู่" (ตอนที่อาการกำเริบ ไม่มีสติสมบูรณ์) พินัยกรรมนั้นก็จะเป็นโมฆะเช่นกัน แต่ถ้าพิสูจน์ได้ว่าแอบมาเขียนตอน "ช่วงเวลาสว่าง" หรือตอนที่อาการปกติ พินัยกรรมนั้นก็อาจจะยังใช้ได้อยู่ (ซึ่งเคสนี้มักจะไปจบที่ศาลเพราะญาติๆ ทะเลาะกันแน่นอน)
เรื่องน่ารู้! "คนเสมือนไร้ความสามารถ" ทำพินัยกรรมได้ไหม?
เป็นคำถามยอดฮิตที่หลายคนสับสนระหว่าง "คนไร้ความสามารถ" กับ "คนเสมือนไร้ความสามารถ" (กลุ่มคนที่กายพิการ, จิตฟั่นเฟือนไม่สมบูรณ์, หรือชอบประพฤติสุรุ่ยสุร่ายเสเพลเป็นอาจิณ จนศาลสั่งให้มีผู้พิทักษ์ดูแล)
เฉลยทางกฎหมาย: คนเสมือนไร้ความสามารถ "สามารถทำพินัยกรรมได้ด้วยตัวเอง" ครับ! เพราะกฎหมายห้ามไว้แค่คนไร้ความสามารถเท่านั้น แต่อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติควรทำอย่างรอบคอบและมีพยานที่น่าเชื่อถือเพื่อป้องกันทายาทคนอื่นมาฟ้องเพิกถอนในภายหลัง
เรื่องมรดกไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่เรื่องของคนแก่อย่างเดียว วัยรุ่นยุคนี้ที่เริ่มสร้างตัวได้เร็ว มีสินทรัพย์ดิจิทัล มีพอร์ตหุ้น หรือมีเงินเก็บ ก็สามารถวางแผนชีวิตเผื่อฉุกเฉินได้ตั้งแต่อายุ 15 ปี
แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ ความถูกต้องของรูปแบบพินัยกรรมและคุณสมบัติของผู้ทำ อย่าปล่อยให้ความปรารถนาดีสุดท้ายของคุณ กลายเป็นชนวนเหตุให้คนที่อยู่ข้างหลังต้องไปเปิดศึกสายเลือดในชั้นศาลเพียงเพราะความไม่รู้กฎหมายข้อนี้เลยครับ!
อ่านเพิ่มเติม: