"โซเดียม" คืออะไร? ทำไมยิ่งมีเยอะ-อาหารยิ่งอร่อยขึ้น แต่กินมากไปกลับทำร้ายร่างกาย!

เวลาเห็นฉลากโภชนาการ หลายคนมักสะดุดกับคำว่า “โซเดียมสูง” หรือคำเตือนเรื่องการกินเค็ม เพราะโซเดียมถูกเชื่อมโยงกับโรคความดันโลหิตสูงและปัญหาสุขภาพต่าง ๆ จนหลายคนเข้าใจว่า “โซเดียมคือสิ่งอันตรายที่ควรหลีกเลี่ยง”

แต่ความจริงแล้ว โซเดียมไม่ได้เป็นผู้ร้ายเสียทีเดียว เพราะร่างกายของเราจำเป็นต้องใช้โซเดียมในการทำงานหลายอย่าง และที่สำคัญ โซเดียมยังเป็นหนึ่งในตัวช่วยสำคัญที่ทำให้อาหารมีรสชาติอร่อย กลมกล่อม และน่ากินมากขึ้น

โซเดียมคืออะไร? ทำไมร่างกายต้องมี?

โซเดียม (Sodium) เป็นแร่ธาตุชนิดหนึ่งที่ร่างกายต้องการ โดยส่วนใหญ่ที่เราได้รับมาจากอาหารในรูปแบบของ เกลือแกง หรือโซเดียมคลอไรด์ (Sodium Chloride)

โซเดียมมีหน้าที่สำคัญหลายอย่าง ได้แก่

ช่วยรักษาสมดุลน้ำในร่างกาย
ช่วยควบคุมความดันและปริมาณของเหลวในเลือด
ช่วยให้เส้นประสาทส่งสัญญาณได้ตามปกติ
ช่วยในการทำงานของกล้ามเนื้อ รวมถึงการเต้นของหัวใจ

พูดง่าย ๆ คือ หากร่างกายไม่มีโซเดียมเพียงพอ ระบบต่าง ๆ ก็ไม่สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ทำไมอาหารมีโซเดียมแล้วถึงอร่อยขึ้น?

หลายคนอาจสงสัยว่า ทำไมอาหารแทบทุกประเภทต้องมีเกลือหรือเครื่องปรุงรส ทั้งที่รู้ว่าการกินเค็มมากเกินไปอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ

เหตุผลคือ โซเดียมช่วยเพิ่มการรับรู้รสชาติของอาหาร โดยไม่ได้ทำให้อาหารมีเพียงรสเค็มเท่านั้น แต่ยังช่วยทำให้รสชาติอื่น ๆ เด่นชัดขึ้นด้วย

1. ช่วยทำให้รสชาติเด่นขึ้น

โซเดียมสามารถกระตุ้นตัวรับรสบนลิ้น ทำให้สมองรับรู้รสชาติได้ชัดเจนขึ้น เช่น มะเขือเทศที่โรยเกลือเล็กน้อยจะรู้สึกหวานขึ้น หรือแตงโมที่เติมเกลือเพียงเล็กน้อยจะช่วยดึงความหวานออกมา

ดังนั้น เกลือไม่ได้ทำให้อาหาร “เค็ม” อย่างเดียว แต่ช่วยเพิ่มความกลมกล่อมและสมดุลของรสชาติ

2. ช่วยลดความขม และเพิ่มรสอูมามิ

โซเดียมสามารถช่วยลดความรู้สึกขมของอาหารบางชนิด ทำให้อาหารมีรสนุ่มขึ้น เช่น ผักบางชนิดหรืออาหารที่มีรสขมเล็กน้อย

นอกจากนี้ อาหารที่มีโซเดียมสูง เช่น น้ำปลา ซีอิ๊ว กะปิ ปลาร้า ชีส และอาหารหมักดอง ยังมีสารให้รส อูมามิ (Umami) ซึ่งเป็นรสชาติที่ช่วยให้อาหารรู้สึกเข้มข้นและน่ากินมากขึ้น

แล้วโซเดียมอันตรายไหม?

คำตอบคือ โซเดียมไม่ใช่สิ่งอันตราย หากได้รับในปริมาณที่เหมาะสม

ปัญหาไม่ได้เกิดจากโซเดียม แต่เกิดจากการได้รับโซเดียมมากเกินความต้องการของร่างกาย เมื่อกินเค็มมาก ร่างกายจะต้องรักษาสมดุลน้ำ ทำให้เกิดการกักเก็บน้ำมากขึ้น และอาจส่งผลให้ความดันโลหิตสูงขึ้น

การได้รับโซเดียมมากเกินไปเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อ

โรคความดันโลหิตสูง
โรคหัวใจและหลอดเลือด
ภาวะไตทำงานหนัก
ภาวะบวมน้ำ

อาหารอะไรที่มีโซเดียมสูง?

หลายคนคิดว่าอาหารเค็มเท่านั้นที่มีโซเดียมสูง แต่จริง ๆ แล้วโซเดียมซ่อนอยู่ในอาหารหลายประเภท เช่น

อาหารปรุงรสจัด

น้ำปลา
ซีอิ๊ว
ซอสปรุงรส
น้ำจิ้มต่าง ๆ

อาหารแปรรูป

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
ไส้กรอก
แฮม
เบคอน
อาหารกระป๋อง

บางครั้งอาหารที่ไม่ได้รู้สึกเค็มมาก อาจมีโซเดียมสูงจากเครื่องปรุงที่ใส่ระหว่างการปรุงโดยที่เราไม่รู้ตัว

กินโซเดียมวันละเท่าไรถึงพอดี?

องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำว่า ผู้ใหญ่ควรบริโภคโซเดียม ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเทียบเท่ากับเกลือประมาณ 1 ช้อนชา (5 กรัม) ต่อวัน

แต่ในชีวิตประจำวัน หลายคนอาจได้รับโซเดียมเกินจากอาหารสำเร็จรูป เครื่องปรุง และอาหารนอกบ้านโดยไม่รู้ตัว

ลดโซเดียมอย่างไร โดยไม่ทำให้อาหารจืด?

ลดการเติมน้ำปลา ซีอิ๊ว หรือซอสเพิ่มบนโต๊ะอาหาร
ชิมก่อนปรุงทุกครั้ง
ใช้สมุนไพรเพิ่มกลิ่น เช่น กระเทียม พริกไทย มะนาว
เลือกอาหารสดแทนอาหารแปรรูป
ลดน้ำจิ้ม เพราะเป็นแหล่งโซเดียมที่หลายคนมองข้าม

สรุป: โซเดียมไม่ใช่ตัวร้าย แต่อยู่ที่ “ปริมาณ”

โซเดียมเป็นแร่ธาตุสำคัญที่ร่างกายขาดไม่ได้ และเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้อาหารมีรสชาติอร่อยขึ้น เพราะช่วยเพิ่มความกลมกล่อม ดึงรสหวาน ลดความขม และเสริมรสอูมามิ

แต่เช่นเดียวกับสารอาหารอื่น ๆ หากได้รับมากเกินไปก็อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพได้ ดังนั้นเป้าหมายไม่ใช่การงดโซเดียม แต่คือการรู้จักกินให้พอดี เพราะความอร่อยและสุขภาพสามารถอยู่ร่วมกันได้

อัลบั้มภาพ "โซเดียม" คืออะไร? ยิ่งใส่ยิ่งอร่อยจริงไหม? สรุปกินวันละเท่าไรถึงพอดี! ภาพที่ 2 / 4

"โซเดียม" คืออะไร? ยิ่งใส่ยิ่งอร่อยจริงไหม? สรุปกินวันละเท่าไรถึงพอดี!