คุณตอบได้ไหม? ทำไมคนไทยเรียกชาวตะวันตกว่า "ฝรั่ง" เกี่ยวอะไรกับผลไม้ "ฝรั่ง" หรือเปล่า

ไขข้อสงสัย ทำไมคนไทยเรียกชาวตะวันตกว่า "ฝรั่ง" เกี่ยวอะไรกับผลไม้หรือไม่?

คำว่า "ฝรั่ง" เป็นคำที่คนไทยคุ้นเคย ใช้เรียกชาวตะวันตกผิวขาว และยังเป็นชื่อผลไม้ที่กินกันแพร่หลาย หลายคนจึงสงสัยว่าทั้งสองความหมายเกี่ยวข้องกันอย่างไร บทความนี้สรุปที่มา พัฒนาการทางภาษา และความสัมพันธ์กับผลไม้ชนิดนี้อย่างกระชับ เข้าใจง่าย

รากศัพท์ของคำว่า "ฝรั่ง" ไม่ได้เริ่มต้นในไทย

คำว่า "ฝรั่ง" มีที่มาจากภาษาเปอร์เซีย คือคำว่า ฟะรัง (Farang) หรือ ฟะรังกี (Farangi) ซึ่งเดิมใช้เรียกชาวแฟรงก์ (Franks) ในยุโรปตะวันตก ต่อมาถูกใช้หมายรวมถึงชาวยุโรปหรือชาวตะวันตกโดยทั่วไป คำนี้แพร่ผ่านเครือข่ายการค้าและวัฒนธรรมของโลกอิสลามเข้าสู่เอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ก่อนจะมาถึงสุวรรณภูมิ

การเข้ามาของคำว่า "ฝรั่ง" ในสยาม

คำนี้เข้าสู่สยามอย่างน้อยตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ผ่านพ่อค้าชาวเปอร์เซียและเครือข่ายการค้า เมื่อถึงรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชที่มีความสัมพันธ์ทางการทูตกับฝรั่งเศส คำว่า "ฝรั่ง" จึงถูกใช้เรียกทั้งชาวฝรั่งเศสและชาวตะวันตกโดยเหมารวม ซึ่งสืบเนื่องมาถึงปัจจุบัน

เกี่ยวข้องกับผลไม้ “ฝรั่ง” ได้อย่างไร?

ผลไม้ที่คนไทยเรียกว่า “ฝรั่ง” คือ guava (ชื่อวิทยาศาสตร์ Psidium guajava) มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลางและอเมริกาใต้ เชื่อว่าถูกนำเข้ามาในเอเชียโดยชาวโปรตุเกสในช่วงศตวรรษที่ 16–17 เมื่อเข้าสู่สยาม ผู้คนจึงเรียกผลไม้นี้ตามที่มาว่า “ของฝรั่ง” และย่อสั้นเป็น “ฝรั่ง” ในที่สุด ดังนั้นชื่อผลไม้จึงตั้งตามชื่อคน ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่ออกเสียงเหมือนกัน

คำว่า “ฝรั่ง” เป็นคำเหยียดหรือไม่ในปัจจุบัน?

โดยรากศัพท์ คำว่า “ฝรั่ง” เป็นคำเรียกกลุ่มคนตามที่มา ไม่ได้มีนัยดูถูกโดยตัวมันเอง อย่างไรก็ตาม ความหมายเชิงบวกหรือลบในปัจจุบันขึ้นอยู่กับเจตนา น้ำเสียง และบริบทของผู้พูด ยิ่งในพื้นที่สาธารณะหรือการทำงานทางวิชาชีพ ควรใช้คำที่ชี้เฉพาะ เช่น “ชาวยุโรป” “ชาวตะวันตก” หรือระบุสัญชาติ เพื่อเลี่ยงความกำกวม

เกร็ดเพิ่มเติม

• คำตระกูลเดียวกับ “ฝรั่ง” พบในหลายภาษาในภูมิภาค เช่นรูปคำใกล้เคียงในภาษาเปอร์เซียและบางภาษาเพื่อนบ้าน ล้วนสื่อถึง “ชาวตะวันตก”
• ผลไม้ “ฝรั่ง” (Psidium guajava) เป็นไม้ผลกินดิบหรือแปรรูป แพร่หลายในครัวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หลังการติดต่อค้าขายกับชาวยุโรปยุคเรือสำเภา

สรุปสั้น ๆ

• “ฝรั่ง” (คน) มาจากรากศัพท์เปอร์เซีย ใช้เรียกชาวตะวันตกโดยรวม
• ผลไม้ “ฝรั่ง” ได้ชื่อเพราะถูกนำเข้ามาโดย “พวกฝรั่ง” ในยุคอยุธยา
• นัยของคำในปัจจุบันขึ้นกับบริบทและเจตนาการใช้

แหล่งอ้างอิง

1. ศิลปวัฒนธรรม
2. The Cloud