ผักก้านจองคืออะไร? รู้จักผักพื้นบ้านหน้าตาแปลก กินได้ ทำเมนูอะไรอร่อย

หากเห็นผักใบเขียว ก้านยาว และมีดอกสีเหลืองขึ้นอยู่ตามหนองน้ำหรือท้องนา หลายคนอาจไม่รู้ว่าพืชชนิดนี้มีชื่อว่า “ผักก้านจอง” และสามารถนำมาประกอบอาหารได้ด้วย ผักพื้นบ้านชนิดนี้พบได้ในประเทศไทย โดยเฉพาะในอาหารท้องถิ่นภาคอีสาน ใครที่ยังไม่เคยรู้จัก มาทำความรู้จักผักก้านจองให้มากขึ้นกัน

ผักก้านจองคืออะไร?

ผักก้านจอง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Limnocharis flava (L.) Buchenau เป็นพืชน้ำที่มักพบในบริเวณหนองน้ำ คูคลอง ริมห้วย และพื้นที่ชื้นแฉะ รวมถึงนาข้าว มีลักษณะเด่นคือก้านใบยาวและอวบน้ำ ใบสีเขียวขนาดค่อนข้างใหญ่ รูปร่างคล้ายไข่หรือเกือบกลม และมีดอกสีเหลืองสะดุดตา

ผักชนิดนี้มีชื่อเรียกแตกต่างกันไปตามท้องถิ่น เช่น ผักพาย ผักคันจอง ตาลปัตรฤาษี และนางกวัก จึงอาจทำให้หลายคนเคยเห็นหรือเคยกินผักชนิดนี้มาแล้ว แต่ไม่ทราบว่าเป็นพืชชนิดเดียวกัน

ข้อมูลจากฐานข้อมูลสมุนไพรของคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ระบุว่า ผักก้านจองเป็นพืชล้มลุกที่มีลักษณะอวบน้ำ และมีใบแตกออกจากบริเวณโคนต้นเป็นกระจุก

ผักก้านจองกินส่วนไหนได้บ้าง?

ส่วนที่นิยมนำมารับประทาน ได้แก่ ใบอ่อน ก้านใบอ่อน และช่อดอก โดยสามารถนำไปกินเป็นผักสดหรือผ่านการปรุงให้สุกตามวิธีการกินของแต่ละคน ส่วนตัวหากกินสด ช่อดอกจะมีรสชาติขมนิดหน่อย แต่หากนำมาลวกจะมีรสหวานมัน ไม่ขม นิยมนำมาลวกจิ้มน้ำพริก บางคนอาจจะนำมาลวกใส่ส้มตำ ก็อร่อยไปอีกแบบ

อย่างไรก็ตาม ควรเลือกเฉพาะพืชที่ระบุชนิดได้อย่างถูกต้อง และเก็บจากแหล่งปลูกที่สะอาด ไม่ควรเก็บผักจากแหล่งน้ำที่ไม่ทราบคุณภาพมารับประทาน เพราะอาจมีสิ่งปนเปื้อนที่มองไม่เห็น

ผักก้านจองนำไปทำเมนูอะไรได้บ้าง?

สำหรับคนที่อยากลองกินผักพื้นบ้านชนิดนี้ สามารถนำผักก้านจองไปประกอบอาหารได้หลายรูปแบบ เช่น

• ผักก้านจองลวกจิ้มน้ำพริก นำผักส่วนที่รับประทานได้มาทำความสะอาดและลวกให้สุก กินคู่กับน้ำพริก เป็นวิธีกินผักพื้นบ้านที่พบได้ในอาหารท้องถิ่น
• ผักก้านจองกินคู่กับลาบ ใช้เป็นผักเคียงเพื่อเพิ่มความหลากหลายให้กับมื้ออาหาร ตามวิถีการกินของบางพื้นที่
• ผักก้านจองในเมนูแกงหรือผัด สามารถนำมาประกอบอาหารได้ตามสูตรและความนิยมในแต่ละท้องถิ่น โดยควรเลือกส่วนที่เหมาะกับการปรุงและทำให้สุกอย่างทั่วถึง

ผักก้านจองมีประโยชน์อะไร?

ผักก้านจองไม่ได้เป็นแค่ผักพื้นบ้านที่นำมาทำอาหารได้เท่านั้น แต่ยังมีสารอาหารที่น่าสนใจด้วย งานวิจัยเกี่ยวกับผักชนิดนี้พบว่ามีทั้งใยอาหาร โปรตีน และแร่ธาตุหลายชนิด รวมถึงมีการศึกษาวิตามินซีและเบตาแคโรทีนในผักก้านจองด้วย นอกจากนี้ ผักก้านจองยังมีใยอาหาร ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอาหารจากพืชที่ช่วยให้การขับถ่ายเป็นปกติเมื่อกินร่วมกับอาหารที่มีใยอาหารอย่างเพียงพอ 

จากประโยชน์ของผักก้านจอง สรุปได้ว่า ผักก้านจองเป็นอีกหนึ่งผักพื้นบ้านที่น่าลอง ทั้งนำไปทำอาหารได้หลากหลายและมีสารอาหารที่เป็นประโยชน์ ใครที่ยังไม่เคยกิน หากมีโอกาสลองหามาชิมดู อาจได้รู้จักผักพื้นบ้านที่ไม่คุ้นเคยเพิ่มขึ้นอีกชนิด