ผักพื้นบ้านไทย 8 ชนิดที่กำลังจะสูญพันธุ์ แต่ละชื่อคุ้นๆ ไหม?

1. ขมิ้นศุภรี (Curcuma supraneeana)

สถานะ: ใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤติ (Critically Endangered)

ที่พบ: พื้นที่จำกัดในจังหวัดสระบุรี

การใช้: เหง้าในตระกูลขมิ้น — มีศักยภาพใช้เป็นสมุนไพรหรือปรุงอาหารแบบท้องถิ่น

ภัยคุกคาม: ถิ่นที่อยู่อาศัยแคบ การทำเหมืองหิน และการเก็บเหง้าออกจากธรรมชาติ

2. ขมิ้นสระบุรี (Curcuma saraburiensis)

สถานะ: ชนิดถิ่นจำกัด — เสี่ยงสูญพันธุ์

การใช้: ใช้คล้ายขมิ้นชัน ทั้งทำอาหารและการแพทย์พื้นบ้าน

ภัยคุกคาม: การเปลี่ยนแปลงที่ดินและการสูญเสียที่อยู่อาศัย

3. กระชายป่า / กระชายดอกม่วง (Kaempferia saraburiensis)

สถานะ: พบเฉพาะถิ่นและมีแนวโน้มเสี่ยง

การใช้: เหง้าและใบอ่อนใช้เป็นยาพื้นบ้านและเครื่องเทศ

ภัยคุกคาม: ถิ่นอาศัยจำกัด การบุกรุกพื้นที่ป่า และการเก็บจากธรรมชาติอย่างไม่ยั่งยืน

4. กระชายเจนจิตกุล (Kaempferia jenjittikuliae)

สถานะ: ถูกประเมินว่าใกล้สูญพันธุ์ — มีความเสี่ยง

ที่พบ: พื้นที่ภูเขาและป่าบางแห่งของไทย

การใช้: สมุนไพรท้องถิ่น

5. พลับพลึงธาร / หอมน้ำ (Crinum thaianum)

สถานะ: ถูกจัดว่าใกล้สูญพันธุ์ (Endangered)

ที่พบ: แหล่งน้ำไหลในจังหวัดระนองและพังงา

การใช้: พืชน้ำที่เคยใช้ประโยชน์ในท้องถิ่น ปัจจุบันนิยมปลูกเป็นไม้ประดับน้ำ

ภัยคุกคาม: การขุดลอกลำน้ำ การเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศทางน้ำ และการเก็บเพื่อการค้า

6. สะแล / สากแล (Allaeanthus kurzii)

สถานะ: พืชพื้นบ้านที่เริ่มหายากในหลายพื้นที่

การใช้: ดอกอ่อนและยอดอ่อนใช้เป็นผักจิ้มน้ำพริกในชุมชนท้องถิ่น

ภัยคุกคาม: การแปรรูปที่ดิน ป่าลดลง และการเก็บใช้โดยไม่ยั่งยืน

7. สาระ / ต้นสาระไทย (Saraca thailandica)

สถานะ: เสี่ยง — ใกล้สูญพันธุ์ในบางพื้นที่

การใช้: ฝักหรือเมล็ดถูกใช้เป็นวัตถุดิบท้องถิ่นในบางชุมชน

ภัยคุกคาม: ตัดไม้บุกรุกพื้นที่ป่าและการลดลงของประชากร

8. มะตาด (Garcinia cowa)

สถานะ: บางถิ่นเริ่มหายาก

การใช้: ผลรสเปรี้ยวใช้ปรุงอาหารแทนมะนาว เช่น แกงส้ม แกงเลียง

ภัยคุกคาม: การตัดไม้และการแผ้วถางป่า ทำให้ต้นมะตาดลดลงในธรรมชาติ