เขียงไม้ vs เขียงพลาสติก เลือกใช้เขียงแบบไหนปลอดภัยและถูกสุขอนามัย?

การเลือกใช้เขียงในครัวเป็นสิ่งที่เราอาจมองข้าม แต่แท้จริงแล้วมีผลอย่างมากต่อสุขอนามัยและความปลอดภัยในการประกอบอาหาร "เขียงไม้" และ "เขียงพลาสติก" เป็นสองประเภทหลักที่เราคุ้นเคยกันดี แต่เขียงแต่ละชนิดมีข้อดีข้อเสียที่แตกต่างกัน รวมถึงวิธีการดูแลรักษาที่ส่งผลต่อการสะสมเชื้อโรค วันนี้เราจะมาเจาะลึกเพื่อช่วยให้คุณตัดสินใจได้ว่าใช้เขียงแบบไหนปลอดภัยและเหมาะกับการใช้งานของคุณที่สุด

เขียงไม้หรือเขียงพลาสติก ใช้เขียงแบบไหนปลอดภัย

เขียงไม้

ข้อดี:

• เป็นมิตรกับคมมีด: พื้นผิวของเขียงไม้จะอ่อนโยนต่อคมมีด ทำให้มีดไม่ทื่อง่าย
• มีคุณสมบัติยับยั้งแบคทีเรียตามธรรมชาติ (บางชนิด): งานวิจัยบางชิ้นชี้ให้เห็นว่าไม้บางชนิดมีคุณสมบัติในการ "ดักจับ" แบคทีเรียไว้ในเนื้อไม้ และแบคทีเรียเหล่านี้จะตายไปเองเมื่อเขียงแห้งสนิท
• สวยงามและเป็นธรรมชาติ: ให้ความรู้สึกอบอุ่น เหมาะกับการแต่งครัวสไตล์ธรรมชาติ
• ทนทาน: หากดูแลรักษาอย่างถูกวิธี เขียงไม้สามารถใช้งานได้ยาวนานหลายปี

ข้อเสีย:

• ดูดซับน้ำและกลิ่น: ไม้เป็นวัสดุที่มีรูพรุน ทำให้ดูดซับน้ำ กลิ่น และสีของอาหารได้ง่าย ซึ่งอาจเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียหากไม่ทำความสะอาดและทำให้แห้งสนิท
• บอบบางต่อการแตกหรือบิดงอ: หากโดนน้ำบ่อยๆ หรือตากแดดจัด อาจทำให้เขียงไม้แตก บิดงอ หรือขึ้นราได้
• ดูแลรักษายากกว่า: ต้องการการดูแลเป็นพิเศษ เช่น การทาน้ำมันถนอมไม้เป็นประจำเพื่อป้องกันการแห้งแตกและยืดอายุการใช้งาน
• น้ำหนักมาก: โดยเฉพาะเขียงไม้เนื้อแข็งจะมีน้ำหนักมาก เคลื่อนย้ายลำบาก

การดูแลรักษาเขียงไม้เพื่อสุขอนามัย:

• ล้างทันทีหลังใช้งาน: ใช้น้ำยาล้างจานและแปรงขัดเบาๆ ล้างเศษอาหารออกให้หมด
• ล้างด้วยน้ำร้อน: หากเป็นไปได้ ให้ล้างด้วยน้ำร้อนเพื่อฆ่าเชื้อโรค
• เช็ดและผึ่งให้แห้งสนิท: สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องแน่ใจว่าเขียงแห้งสนิทก่อนเก็บ เพื่อป้องกันการเกิดเชื้อราและแบคทีเรีย อาจใช้วิธีผึ่งลมในที่ที่อากาศถ่ายเทสะดวก หรือเช็ดให้แห้งแล้ววางตั้ง
• ทาน้ำมันถนอมไม้: ทาน้ำมันที่ใช้กับอาหาร (Food-grade mineral oil) หรือน้ำมันมะพร้าวเป็นประจำ เพื่อรักษาความชุ่มชื้นของเนื้อไม้ ป้องกันการแห้งแตก และลดการดูดซับน้ำ
• ขัดผิวหน้า: หากมีรอยมีดลึกมาก ควรขัดผิวหน้าเขียงออกเพื่อกำจัดร่องรอยที่เป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค

เขียงพลาสติก

ข้อดี:

• ทำความสะอาดง่ายและไม่ดูดซับน้ำ: พื้นผิวเรียบและไม่ดูดซับน้ำ ทำให้ล้างทำความสะอาดได้ง่ายและแห้งเร็ว ลดโอกาสในการสะสมของเชื้อโรค
• น้ำหนักเบา: เคลื่อนย้ายและจัดเก็บได้สะดวก
• มีหลายสีและหลายขนาด: ช่วยให้แยกประเภทการใช้งานได้ง่าย เช่น เขียงสำหรับเนื้อสัตว์ดิบ เขียงสำหรับผักผลไม้
• สามารถเข้าเครื่องล้างจานได้ (บางชนิด): เขียงพลาสติกบางประเภทสามารถทนความร้อนและเข้าเครื่องล้างจานได้ ทำให้สะดวกในการฆ่าเชื้อ

ข้อเสีย:

• เกิดรอยมีดได้ง่ายและเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค: แม้จะล้างทำความสะอาดง่าย แต่เขียงพลาสติกจะเกิดรอยมีดลึกได้ง่าย ร่องรอยเหล่านี้เป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียที่ยากต่อการกำจัดด้วยการล้างปกติ
• ทำให้มีดทื่อเร็วกว่า: พื้นผิวที่แข็งกว่าไม้ อาจทำให้คมมีดเสียหายได้เร็วกว่า
• ไม่ทนความร้อนสูง: หากโดนความร้อนสูง อาจบิดงอหรือปล่อยสารเคมีออกมาได้ (ควรเลือกชนิด Food-grade)
• อายุการใช้งานสั้นกว่า: เมื่อมีรอยมีดมากเกินไป ควรเปลี่ยนเขียงใหม่

การดูแลรักษาเขียงพลาสติกเพื่อสุขอนามัย:

• ล้างทันทีหลังใช้งาน: ใช้น้ำยาล้างจานและแปรงขัดอย่างละเอียด โดยเฉพาะบริเวณร่องรอยมีด
• ฆ่าเชื้อเป็นประจำ: เนื่องจากเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรคได้ง่าย ควรฆ่าเชื้อเป็นประจำ อาจใช้น้ำร้อนลวก, แช่ในน้ำร้อนผสมน้ำส้มสายชู หรือน้ำยาฟอกขาวเจือจาง (ตามคำแนะนำ) หรือใช้เครื่องล้างจาน
• ผึ่งให้แห้งสนิท: เช่นเดียวกับเขียงไม้ ควรผึ่งให้แห้งสนิทก่อนเก็บ
• เปลี่ยนใหม่เมื่อมีรอยลึก: นี่คือสิ่งสำคัญที่สุด เมื่อเขียงพลาสติกมีรอยมีดที่ลึกและมองเห็นได้ชัดเจน ควรเปลี่ยนใหม่ทันที เพราะรอยเหล่านี้เป็นแหล่งเพาะเชื้อโรคชั้นดี

เขียงแบบไหนปลอดภัยกว่า?

โดยรวมแล้ว ทั้งเขียงไม้และเขียงพลาสติกสามารถเป็นเขียงที่ปลอดภัยได้ หากมีการดูแลรักษาที่ถูกวิธีและสม่ำเสมอ

• สำหรับเขียงไม้: ความปลอดภัยขึ้นอยู่กับการดูแลหลังการใช้งาน หากทำความสะอาดและผึ่งให้แห้งสนิทอยู่เสมอ เขียงไม้ก็ปลอดภัย แต่ถ้าปล่อยให้มีความชื้นสะสม จะกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อราและแบคทีเรีย
• สำหรับเขียงพลาสติก: ความปลอดภัยขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนเขียงเมื่อมีรอยลึกชัดเจน การล้างทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อเป็นประจำ หากมีรอยมีดมากและไม่เปลี่ยน จะเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรคได้ง่ายมาก

คำแนะนำเพิ่มเติมเพื่อสุขอนามัยสูงสุด:

• มีเขียงหลายอัน: ควรมีเขียงแยกสำหรับการใช้งานที่แตกต่างกัน เช่น
• เขียงสำหรับเนื้อสัตว์ดิบ (เนื้อหมู, เนื้อวัว, ไก่)
• เขียงสำหรับอาหารทะเลดิบ
• เขียงสำหรับผักและผลไม้
• เขียงสำหรับขนมปังหรืออาหารที่ปรุงสุกแล้ว
• การแยกเขียงและใช้เขียงพลาสติกคนละสีตามประเภทอาหาร จะช่วยลดการปนเปื้อนข้าม (Cross-contamination) ได้อย่างดีเยี่ยม
• ล้างมือให้สะอาด: ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนและหลังสัมผัสอาหาร โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ดิบ
• ทำความสะอาดพื้นผิวครัว: ทำความสะอาดเคาน์เตอร์และอุปกรณ์ต่างๆ ที่สัมผัสกับอาหารดิบ
• เลือกซื้อเขียงคุณภาพดี: เลือกเขียงที่ทำจากวัสดุ Food-grade และมีผิวเรียบเนียน (สำหรับพลาสติก) หรือเนื้อแน่นละเอียด (สำหรับไม้)

ไม่ว่าคุณจะเลือกเขียงไม้หรือเขียงพลาสติก สิ่งสำคัญที่สุดคือการใส่ใจในเรื่องความสะอาดและการดูแลรักษาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อสุขภาพที่ดีและความปลอดภัยของทุกคนในครอบครัว

อ่านเพิ่มเติม

• เฉลยแล้ว รูใหญ่ข้าง "เขียง" มีไว้ทำไม มีประโยชน์มากกว่าที่คิด ไม่ใช่แค่ไว้แขวน
• ผู้เชี่ยวชาญแนะนำ วิธีทำความสะอาด "เขียง" 5 ประเภท แค่ล้างน้ำร้อนไม่ช่วยฆ่าเชื้อ