คลองคูเมืองเดิม

สร้างในสมัย : รัชกาลที่ 3 กรุงรัตนโกสินทร์นั้น แม้ว่าจะได้มีการสร้างเมืองมากว่า 200 ปี และชาวไทยก็ยังใช้เส้นทางการคมนาคมทางน้ำเหมือนสมัยโบราณ ก็ตาม มีอยู่สิ่งหนึ่งที่อยู่คู่กรุงเทพมหานครของเรามานาน อีกทั้งยังเคยเส้นทางคมนาคมของชาวบางกอกด้วย หากแต่ปัจจุบันเส้นทางคมนาคมสายนี้แทบจะไม่ได้มีการใช้งานเป็นเส้นทางสัญจรอีก กระนั้นก็ตามเส้นทางตมนาคมนี้ก็ยังคงเป็นสัญลักษณ์ของเมืองหลวงไทยบนพื้นที่เก่าแก่อย่างเกาะรัตนโกสินทร์นี้ เส้นทางที่ว่านี้เราเรียกกันติดปากว่า คลองคูเมืองเดิม คลองคูเมืองเดิมนี้ แม้ว่าจะเป็นสัญลักษณ์ของเกาะรัตนโกสินทร์มานานกว่า 200 ปี แต่ก็หาได้ขุดในยุครัตนโกสินทร์ไม่ แท้จริงแล้วคลองสายนี้เป็นคลองที่ขุดขึ้นตามพระราชดำริของ สมเด็จพระเจ้าตากสิน ที่โปรดเกล้าฯ ให้ขุดคูเมืองออกไปทางแม่น้ำเจ้าพระยาทั้ง ด้านทิศตะวันออกของกรุงธนบุรี ไปจนถึงบริเวณท่าช้างวังหน้า และทางทิศใต้ของปากคลองตลาด จากนั้นจึงโปรดฯ ให้นำดินที่ได้จากการขุดคลองมาก่อเป็นเชิงเทิน แล้วตั้งค่ายไม้ทองหลางตลอดแนวคลอง ทั้งนี้เพื่อใช้ป้องกันข้าศึกโดยเฉพาะ กาลล่วงมาถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ที่ทรงโปรดฯ ให้ย้ายราชธานีมาตั้งที่ฝั่งบางกอก ตรงข้ามกรุงธนบุรีนั้น พระองค์ก็ทรงให้ขุดคูเมืองเพิ่ม เพื่อขยายราชธานีออกไป ดังนั้นคลองคูเมืองที่ขุดตามพระราชดำริของสมเด็จพระเจ้าตากสินจึงมิได้ถูกนำมาใช้งานป้องกันข้าศึกอีก จึงได้แปรเปลี่ยนมาเป็นเส้นทางสัญจรของชาวบ้านไป ครั้นเมื่อราชธานีปัจจุบันมีอายุครบ 200 ปี ในปี พ.ศ.2525 ทางรัฐบาลได้จัดให้มีงานสมโภชน์อย่างใหญ่โต และได้มีการทำนุบำรุงพื้นฟูโบราณสถาน และโบราณวัตถุมากมาย เพื่อให้เสร็จทันงานสมโภชน์ และใช้ดึงดูดนักท่องเที่ยวด้วย ดังนั้นคลองเก่าแก่เส้นนี้ จึงได้รับการปรับปรุงพร้อมทั้งตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า คลองคูเมืองเดิม ซึ่งเป็นชื่อที่ถูกต้องตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ต่อไป

สิริลักษณ์ จินตนะดิลกกุล

LEISURE TEAM ท่านผู้อ่านมีคำแนะนำหรือติชมหรือคุยกับ LEISURE TEAMได้ที่ leisure@th.mweb.com