รู้จัก ราชสกุล 16 มหาสาขา ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5

รู้จัก จุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์ 16 มหาสาขา 15 ราชสกุล สืบราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 

"ราชสกุล" หมายถึงสกุลที่สืบเชื้อสายจากพระมหากษัตริย์ โดยใช้ระบุสายสืบเชื้อสายของพระราชวงศ์ที่มีต้นสกุลเป็นพระราชโอรสหรือพระบรมวงศานุวงศ์ตามธรรมเนียมราชสกุล ซึ่งราชสกุลต่าง ๆ เป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ราชวงศ์จักรีที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน

สำหรับราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการรวบรวมลำดับพระนามพระราชโอรส พระราชธิดา และพระราชนัดดาไว้อย่างเป็นระบบ เพื่อแสดงความสัมพันธ์ของสายพระราชวงศ์ที่แตกแขนงออกไปในแต่ละมหาสาขา

ที่มาของ 16 มหาสาขา จุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์

ข้อมูลเกี่ยวกับ 16 มหาสาขาปรากฏอยู่ในหนังสือ "จุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์ พระนามพระราชโอรส พระราชธิดา และพระราชนัดดา" ซึ่งสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเรียบเรียงและรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสายพระราชวงศ์ในรัชกาลที่ 5

หนังสือดังกล่าวแบ่งสายพระราชนัดดาออกเป็น 16 มหาสาขา โดยมีพระราชโอรสแต่ละพระองค์เป็นต้นสาย ในจำนวนนี้มี 15 มหาสาขาที่มีราชสกุลตามที่ระบุไว้ ส่วนอีก 1 มหาสาขา คือสายของรัชกาลที่ 6 ซึ่งทรงมีพระราชธิดา 1 พระองค์

เปิดรายชื่อ 16 มหาสาขา มีราชสกุลใดบ้าง?

มหาสาขาที่ 1 ราชสกุลกิติยากร

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายกิติยากรวรลักษณ์ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาอ่วม

มหาสาขาที่ 2 ราชสกุลรพีพัฒน์

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายรพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาตลับ โดยทรงมีบทบาทสำคัญต่อการวางรากฐานระบบกฎหมายและการศาลสมัยใหม่ของไทย

มหาสาขาที่ 3 ราชสกุลประวิตร์

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายประวิตรวัฒโนดม กรมหลวงปราจิณกิติบดี พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาแช่ม

มหาสาขาที่ 4 ราชสกุลจิรประวัติ

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาทับทิม

มหาสาขาที่ 5 ราชสกุลอาภากร

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาโหมด พระองค์ทรงได้รับการยกย่องในฐานะพระบิดาแห่งกองทัพเรือไทย

มหาสาขาที่ 6 สายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

มหาสาขานี้เป็นสายของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ซึ่งประสูติแต่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

รัชกาลที่ 6 ทรงมีพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว คือ สมเด็จเจ้าฟ้าหญิงเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี จึงเป็นมหาสาขาที่ไม่ได้มีราชสกุลในลักษณะเดียวกับอีก 15 มหาสาขา

การแบ่งมหาสาขาจึงเป็นการจัดลำดับสายพระราชวงศ์ ไม่ใช่การนับจำนวนนามสกุลเพียงอย่างเดียว และช่วยให้เห็นความเชื่อมโยงของพระราชโอรส พระราชธิดา และพระราชนัดดาในแต่ละสายได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

มหาสาขาที่ 7 ราชสกุลบริพัตร

มีต้นราชสกุลคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าชายบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี

มหาสาขาที่ 8 ราชสกุลฉัตรไชย

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายบุรฉัตรไชยากร กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาวาด โดยทรงมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนากิจการรถไฟของไทย

มหาสาขาที่ 9 ราชสกุลเพ็ญพัฒน์

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายเพ็ญพัฒนพงศ์ กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดามรกฎ

มหาสาขาที่ 10 ราชสกุลจักรพงศ์

มีต้นราชสกุลคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าชายจักรพงศภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

มหาสาขาที่ 11 ราชสกุลยุคล

มีต้นราชสกุลคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา

มหาสาขาที่ 12 ราชสกุลวุฒิไชย

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายวุฒิไชยเฉลิมลาภ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาทับทิม

มหาสาขาที่ 13 ราชสกุลสุริยง

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายสุริยงประยูรพันธุ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาโหมด

มหาสาขาที่ 14 ราชสกุลรังสิต

มีต้นราชสกุลคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายรังสิตประยูรศักดิ์ สมเด็จกรมพระยาชัยนาทนเรนทร พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์

มหาสาขาที่ 15 ราชสกุลมหิดล

มีต้นราชสกุลคือ สมเด็จเจ้าฟ้าชายมหิดลอดุลยเดช สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า

ราชสกุลมหิดลมีความสำคัญในประวัติศาสตร์ราชวงศ์จักรี เนื่องจากสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงเป็นพระราชบิดาของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล รัชกาลที่ 8 และพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9

มหาสาขาที่ 16 ราชสกุลจุฑาธุช

มีต้นราชสกุลคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าชายจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง