พลิกหลังกล่องก่อนซื้อ! กรมวิทย์ฯเตือน 1 สารในยาย้อมผม "เสี่ยงแพ้รุนแรงมากที่สุด" อาจถึงชีวิต

ก่อนย้อมผม พลิกดูหลังกล่อง! รู้จักสาร PPD ก่อให้เกิดอาการแพ้รุนแรง อาจอันตรายถึงชีวิต

เปลี่ยนสีผมหรือปิดผมขาวครั้งต่อไป อย่าเลือกดูแค่เฉดสีบนหน้ากล่อง เพราะส่วนผสมในยาย้อมผมบางชนิดอาจทำให้เกิดอาการแพ้ได้ โดยเฉพาะ พาราฟีนิลีนไดอะมีน หรือ PPD ซึ่งเป็นสารที่พบในผลิตภัณฑ์ย้อมผมหลายสูตร ผู้ที่แพ้อาจมีผื่น คัน หรือใบหน้าบวม ส่วนการแพ้รุนแรงทั่วร่างกาย แม้พบไม่บ่อย แต่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตและต้องได้รับการรักษาทันที

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เคยเผยแพร่ข้อมูลเตือนว่า PPD เป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์ย้อมผมที่อาจก่อให้เกิดอาการแพ้ โดยอาการมีตั้งแต่ผื่นแดง คัน ไปจนถึงบวมบริเวณเปลือกตา ใบหน้า และริมฝีปาก ในบางรายที่แพ้มากอาจหายใจลำบาก อย่างไรก็ตาม การมีสาร PPD ไม่ได้หมายความว่าผู้ใช้ทุกคนจะเกิดอาการแพ้ จึงต้องอ่านฉลากและปฏิบัติตามคำเตือนอย่างเคร่งครัด

PPD คืออะไร ทำไมจึงพบในยาย้อมผม?

PPD ย่อมาจาก Paraphenylenediamine เป็นสารที่ใช้ช่วยให้เกิดสีในผลิตภัณฑ์ย้อมผม โดยพบในยาย้อมผมถาวรหลายสูตรและยาย้อมผมกึ่งถาวรบางสูตร สารนี้สามารถทำให้ผิวระคายเคืองหรือกระตุ้นอาการแพ้ในผู้ที่ไวต่อสารได้ การเลือกผลิตภัณฑ์จึงควรดูรายชื่อส่วนผสมควบคู่กับวิธีใช้ ไม่ใช่อาศัยคำโฆษณาว่าเป็นสูตรอ่อนโยนเพียงอย่างเดียว

พลิกหลังกล่อง เช็กชื่อสารอะไรบ้าง?

ให้มองหาหัวข้อ “ส่วนประกอบ” หรือ “Ingredients” บนกล่อง ฉลาก หรือเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์ ชื่อสารอาจเขียนเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรสังเกตชื่อ Paraphenylenediamine, p-Phenylenediamine หรือ P-Phenylenediamine ซึ่งหมายถึงสาร PPD หากเคยแพ้ยาย้อมผมมาก่อน อย่าตัดสินใจใช้ซ้ำเพียงเพราะเปลี่ยนยี่ห้อหรือเปลี่ยนสี ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินสารที่ต้องหลีกเลี่ยง

• ชื่อสารที่ควรสังเกต: Paraphenylenediamine หรือ p-Phenylenediamine
• คำเตือน: อ่านข้อห้ามใช้และคำแนะนำสำหรับผู้ที่เคยแพ้ผลิตภัณฑ์ย้อมผม
• วิธีใช้: ตรวจอัตราส่วนผสม ระยะเวลาทิ้งไว้ และวิธีทดสอบการแพ้ตามที่ระบุ
• ข้อมูลผลิตภัณฑ์: ต้องมีฉลากภาษาไทย เลขที่ใบรับจดแจ้ง และข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าให้ตรวจสอบได้

อาการแพ้ยาย้อมผม ไม่ได้มีแค่คันหนังศีรษะ

อาการหลังใช้ยาย้อมผมอาจเกิดจากการระคายเคืองหรือการแพ้ ซึ่งต้องประเมินตามลักษณะอาการ บางคนมีอาการแสบ คัน ผื่น หรือตุ่มพองบริเวณหนังศีรษะและผิวที่สัมผัสผลิตภัณฑ์ ขณะที่บางรายอาจมีใบหน้า เปลือกตา หรือริมฝีปากบวม และอาการอาจไม่ได้ปรากฏทันที โดยข้อมูลจาก NHS ระบุว่าอาจใช้เวลาถึง 72 ชั่วโมงจึงแสดงอาการ

• แสบหรือคันบริเวณหนังศีรษะ
• ผื่นบริเวณไรผม ใบหน้า หลังหู หรือลำคอ
• ผิวแห้ง ตึง เจ็บ หรือตุ่มพอง
• เปลือกตา ใบหน้า หรือริมฝีปากบวม

หายใจลำบาก คอบวม หน้ามืด ต้องรีบขอความช่วยเหลือ

การแพ้รุนแรงทั่วร่างกาย หรือ แอนาฟิแล็กซิส เป็นภาวะฉุกเฉินที่อาจกระทบทางเดินหายใจและการไหลเวียนเลือด หากหลังใช้ยาย้อมผมมีลิ้นหรือคอบวม หายใจลำบาก กลืนลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ให้โทร. 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือทันที อย่ารอดูอาการหรือพึ่งยาแก้แพ้เพียงอย่างเดียว และไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลด้วยตนเอง

เคยใช้แล้วไม่แพ้ ก็ยังต้องระวังในการใช้ครั้งต่อไป

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ อย. แนะนำให้ทดสอบการแพ้ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ย้อมผมทุกครั้ง แม้เป็นยี่ห้อและสีเดิมที่เคยใช้ โดยให้ทำตามวิธีบนฉลากและเว้นเวลาสังเกตอาการตามที่กำหนด ซึ่งคำแนะนำของ อย. ระบุช่วง 24–48 ชั่วโมง หากมีผื่น คัน หรือระคายเคือง ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์นั้น ทั้งนี้ ผลทดสอบที่ไม่แสดงอาการไม่ได้รับรองว่าจะไม่แพ้เมื่อใช้งานจริง

สำหรับผู้ที่เคยแพ้ยาย้อมผมหรือทราบว่าแพ้ PPD ควรหลีกเลี่ยงสารที่แพ้และปรึกษาแพทย์ก่อนเลือกผลิตภัณฑ์ใหม่ ไม่ควรนำผลิตภัณฑ์ที่สงสัยว่าทำให้แพ้มาทดลองซ้ำเอง นอกจากนี้ ผู้ที่เคยสักลายชั่วคราวด้วย เฮนนาดำ อาจมีความเสี่ยงแพ้ PPD เพิ่มขึ้น เพราะผลิตภัณฑ์เฮนนาดำบางชนิดมีสารนี้ในปริมาณสูง

ไม่มี PPD ไม่ได้แปลว่าจะไม่แพ้

การเลือกสูตรที่ไม่มี PPD อาจช่วยหลีกเลี่ยงสารชนิดนี้ได้ แต่ส่วนผสมอื่นในผลิตภัณฑ์ยังอาจทำให้ระคายเคืองหรือแพ้ได้เช่นกัน คำว่า “สมุนไพร” “ธรรมชาติ” หรือ “ไม่มีแอมโมเนีย” จึงไม่ใช่หลักประกันว่าจะไม่มีสารที่ผู้ใช้แพ้ เช่นเดียวกับการมีเลขที่ใบรับจดแจ้ง ซึ่งไม่ได้รับรองว่าผู้ใช้ทุกคนจะไม่เกิดอาการแพ้

ใช้ยาย้อมผมอย่างไรให้ลดความเสี่ยง?

• อ่านฉลากก่อนซื้อและก่อนใช้: ตรวจส่วนผสม คำเตือน และข้อมูลผลิตภัณฑ์ทุกครั้ง
• ทดสอบตามคำแนะนำ: หากเคยแพ้มาก่อน ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนทดลองผลิตภัณฑ์ใหม่
• สวมถุงมือ: ลดการสัมผัสผลิตภัณฑ์โดยตรงระหว่างผสมและย้อม
• ไม่ทิ้งไว้นานเกินกำหนด: ใช้ตามสัดส่วนและระยะเวลาที่ฉลากระบุ
• หยุดใช้เมื่อมีอาการ: หากแสบ คัน หรือสงสัยว่าแพ้ ให้ล้างเส้นผมและหนังศีรษะด้วยแชมพูอ่อนและน้ำให้สะอาด
• พบแพทย์เมื่ออาการไม่ดีขึ้นหรือรุนแรงขึ้น: หากหายใจลำบาก ลิ้นหรือคอบวม หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที

สรุป ก่อนย้อมผม ต้องดูมากกว่าเฉดสี

สาร PPD ในยาย้อมผม อาจทำให้เกิดอาการแพ้ในผู้ใช้บางคน ตั้งแต่ผื่นคันและใบหน้าบวมไปจนถึงการแพ้รุนแรงที่ต้องรักษาฉุกเฉิน การพลิกดูหลังกล่องจึงเป็นขั้นตอนสำคัญ แต่ต้องทำร่วมกับการอ่านคำเตือนและใช้ผลิตภัณฑ์อย่างถูกวิธี ผู้ที่เคยแพ้ควรปรึกษาแพทย์ก่อนย้อมซ้ำ และหากมีอาการผิดปกติเกี่ยวกับการหายใจต้องรีบขอความช่วยเหลือ เพราะไม่ใช่อาการที่ควรรอให้หายเอง