ไวรัสนิปาห์ vs โควิด-19 : เปรียบเทียบความต่างของสองโรคระบาดสุดอันตราย

สรุปความแตกต่าง: ไวรัสนิปาห์ vs โควิด-19 สองภัยร้ายที่โลกต้องเฝ้าระวัง

ในยุคที่โรคติดต่ออุบัติใหม่กลายเป็นเรื่องใกล้ตัว การทำความเข้าใจความแตกต่างของเชื้อไวรัสแต่ละชนิดจึงเป็นเรื่องสำคัญ โดยเฉพาะ ไวรัสนิปาห์ (Nipah Virus - NiV) ที่ถูกขนานนามว่าเป็นหนึ่งในไวรัสที่อันตรายที่สุด และ โคโรนาไวรัส (COVID-19) ที่เปลี่ยนวิถีชีวิตคนทั้งโลกมาแล้ว แม้ทั้งคู่จะเป็นไวรัสที่ติดต่อจากสัตว์สู่คนเหมือนกัน แต่พวกมันมีบุคลิกและ "พิษสง" ที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง

ไวรัสนิปาห์ vs โควิด-19 สรุปความแตกต่างของสองโรคร้าย

1. พลังทำลายล้าง: อัตราการเสียชีวิตที่ต่างกันสุดขั้ว

ความแตกต่างที่น่ากลัวที่สุดคือ อัตราการเสียชีวิต

• นิปาห์: ถือเป็น "มือเพชฌฆาต" ของวงการไวรัส เพราะมีอัตราเสียชีวิตสูงถึง 40% - 75% หมายความว่าในผู้ป่วย 10 คน อาจมีผู้เสียชีวิตถึง 7 คน

• โควิด-19: แม้จะดูน่ากลัว แต่อัตราเสียชีวิตเฉลี่ยทั่วโลกอยู่ที่ประมาณ 1% - 3% เท่านั้น (ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์และการฉีดวัคซีน)

2. อาการและการโจมตีร่างกาย

ไวรัสทั้งสองชนิดมุ่งเป้าไปที่ระบบในร่างกายที่ต่างกัน:

• ไวรัสนิปาห์ (โจมตีสมอง): ผู้ป่วยมักมีอาการไข้สูง ปวดศีรษะอย่างรุนแรง และเข้าสู่ภาวะ "สมองอักเสบเฉียบพลัน" อาจมีอาการชัก ซึม จนถึงขั้นโคม่าภายใน 24-48 ชั่วโมง

• โควิด-19 (โจมตีระบบหายใจ): เน้นไปที่ทางเดินหายใจ มีอาการไอ เจ็บคอ ปอดอักเสบ และอาจมีภาวะแทรกซ้อนในระบบอื่นๆ แต่ส่วนน้อยที่จะลามไปถึงสมองในลักษณะเฉียบพลันเหมือนนิปาห์

3. การแพร่กระจาย

• โควิด-19 (แพร่ง่ายเหมือนหวัด): ติดต่อผ่านละอองฝอยและอากาศ (Airborne) ทำให้เกิดการระบาดใหญ่ทั่วโลก (Pandemic) ได้ในเวลาอันรวดเร็ว เพราะคนทั่วไปสามารถแพร่เชื้อได้แม้ไม่มีอาการ

• นิปาห์ (ติดยากแต่ตายจริง): การแพร่จากคนสู่คนยังทำได้ยากกว่า โดยต้องสัมผัสสารคัดหลั่ง (เลือด ปัสสาวะ น้ำลาย) ของผู้ป่วยโดยตรง มักระบาดในวงแคบ เช่น ในครอบครัวหรือบุคลากรทางการแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วย

4. ต้นตอและพาหะ

ทั้งคู่มีต้นกำเนิดมาจากสัตว์ป่า แต่มีตัวกลางต่างกัน:

• นิปาห์: พาหะหลักคือ ค้างคาวผลไม้ โดยเชื้อปนเปื้อนในมูลหรือน้ำลายที่ติดอยู่ตามผลไม้ หรือแพร่สู่ หมู แล้วจึงมาติดคน

• โควิด-19: สันนิษฐานว่ามาจากค้างคาวเช่นกัน แต่อาจมีสัตว์ตัวกลางอื่นๆ (เช่น ตัวนิ่ม) ก่อนจะพัฒนาจนแพร่จากคนสู่คนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

5. วัคซีนและยารักษา

• โควิด-19: ปัจจุบันเรามีวัคซีนหลายชนิดและยาต้านไวรัสที่จำเพาะเจาะจง ทำให้ความรุนแรงของโรคลดลงอย่างมาก

• นิปาห์: ยังไม่มีวัคซีน ที่ได้รับรองให้ใช้ในมนุษย์ และยังไม่มีรักษาที่เฉพาะเจาะจง การรักษาทำได้เพียงประคับประคองตามอาการเท่านั้น

สรุปภาพรวม (ตารางเปรียบเทียบ)

ประเด็น	ไวรัสนิปาห์ (NiV)	โคโรนาไวรัส (COVID-19)
อัตราเสียชีวิต	40-75%	~1% หรือต่ำกว่า
อาการหลัก	สมองอักเสบเฉียบพลัน (encephalitis)	ทางเดินหายใจ (ปอดอักเสบ)
การแพร่จากคนสู่คน	ยาก ต้องสัมผัสใกล้ชิดสารคัดหลั่ง	ง่ายมาก
พาหะหลัก	ค้างคาวผลไม้	ค้างคาว
วัคซีน/ยารักษา	ยังไม่มีในปัจจุบัน	มีหลายชนิด ใช้กันแพร่หลาย
ศักยภาพระบาดใหญ่	ระบาดจำกัด (ในปัจจุบัน)	ระบาดใหญ่ทั่วโลก

บทสรุป

แม้ไวรัสนิปาห์จะมีอัตราการตายที่สูงจนน่าตกใจเมื่อเทียบกับโควิด-19 แต่ความน่ากลัวนี้ถูกจำกัดไว้ด้วย "ช่องทางการแพร่เชื้อ" ที่ทำได้ยากกว่ามาก เพราะไวรัสนิปาห์เน้นการสัมผัสสิ่งคัดหลั่งโดยตรง ไม่ได้กระจายผ่านทางอากาศได้ง่ายดายเหมือนโควิด-19 การติดต่อจากคนสู่คนจึงมักจำกัดอยู่ในวงแคบ เช่น สมาชิกในครอบครัว หรือบุคลากรทางการแพทย์ที่ต้องดูแลผู้ป่วยอาการหนักในขั้นตอนที่เสี่ยงต่อการฟุ้งกระจายของเชื้อเท่านั้น

ขอบคุณข้อมูลจาก

1. WOAH - องค์การอนามัยสัตว์โลก
2. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
3. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
4. Mahidol Channel