วงการสาธารณสุขและสังคมไทยสูญเสียปูชนียบุคคลครั้งยิ่งใหญ่ เมื่อ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์ประเวศ วะสี หรือที่รู้จักกันในนาม "ราษฎรอาวุโส" และ "หมอนักปราชญ์" ถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบ ณ บ้านพัก เมื่อเวลา 20.53 น. ของคืนวันที่ 10 มกราคม 2569 สิริอายุ 93 ปี ปิดตำนานผู้บุกเบิกและวางรากฐานระบบสุขภาพของไทย
นพ.บัญชา พงษ์พานิช กรรมการและเลขานุการ มูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ ได้โพสต์ข้อความอาลัยผ่านเฟซบุ๊ก ระบุถึงเจตนารมณ์อันแน่วแน่ของอาจารย์ประเวศ ที่ขอเลือกจากไปอย่างสงบที่บ้าน โดยปฏิเสธการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลในช่วงวาระสุดท้าย
" ได้รับแจ้งจากมิตรในพระนครว่าท่านอาจารย์ประเวศจากพวกเราไปแล้ว รอบนี้อาจารย์ขอไม่ไปโรงพยาบาลแล้ว ... พอแล้ว
จำได้ที่เคยฟังอาจารย์คุยกันกับ อ.เสนาะ ถึงเรื่องการป่วยไข้ในวาระสุดท้าย ท่านบอกกันว่า กลัวแต่จะเป็นเช่นมะม่วงตกลงมาค้างอยู่บนหลังคาไม่ได้ถึงพื้น..."
ศ.นพ.ประเวศ วะสี เกิดเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2475 ที่จังหวัดกาญจนบุรี จบการแพทยศาสตรบัณฑิตเกียรตินิยมเหรียญทองจากศิริราชพยาบาล จากนั้นศึกษาต่อระดับปริญญาเอก จากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยโคโลราโด เดนเวอร์ สหรัฐอเมริกา และภาควิชามนุษยพันธุศาสตร์ มหาวิทยาลัยลอนดอน สหราชอาณาจักร
ท่านเคยดำรงตำแหน่งสำคัญมากมาย อาทิ รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล และประธานสมัชชาปฏิรูปประเทศ ผลงานวิชาการได้รับการตีพิมพ์กว่า 150 เรื่อง และได้รับรางวัลเกียรติยศระดับชาติและนานาชาติจำนวนมาก อาทิ รางวัลแมกไซไซ และรางวัลนักวิทยาศาสตร์ดีเด่นแห่งชาติ
ศ.นพ.ประเวศ วะสี เคยเรียกตนเองและนักวิชาการอาวุโสอีก 2 ท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์ระพี สาคริก และศาสตราจารย์เสน่ห์ จามริก ในช่วงก่อตั้ง “สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา” ว่าเป็น “senior citizen” หรือ “ราษฎรอาวุโส”
โดยการจากไปของ ศ.นพ.ประเวศ นับเป็นราษฎรอาวุโสคนที่ 3 ต่อจาก ศ.ระพี สาคริก ซึ่งถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2561 และ ศ.เสน่ห์ จามริก ซึ่งถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2565
ตลอดชีวิตการทำงาน ศ.นพ.ประเวศ วะสี ได้สร้างคุณูปการอย่างมหาศาลให้กับประเทศไทยในหลายมิติ: