ซื่อจื่อ คือใคร? ตำแหน่งชั้นสูงในซีรีส์จีนย้อนยุค มีจริงในประวัติศาสตร์หรือไม่

ซื่อจื่อ คือใคร? ตำแหน่งชั้นสูงในซีรีส์จีนย้อนยุค มีจริงในประวัติศาสตร์หรือไม่ มีอำนาจและความสำคัญแค่ไหนในราชสำนัก

ใครที่ชื่นชอบซีรีส์จีนย้อนยุค ภาพยนตร์จีนโบราณ หรือนิยายจีนแนววังหลวง คงเคยได้ยินตัวละครถูกเรียกว่า "ซื่อจื่อ" (世子) อยู่บ่อยครั้ง ความจริงแล้ว ซื่อจื่อเป็นตำแหน่งที่มีอยู่จริงในประวัติศาสตร์จีน และเกี่ยวข้องกับระบบการสืบทอดบรรดาศักดิ์ของเชื้อพระวงศ์ แต่ก่อนจะเข้าใจความหมายของซื่อจื่อ จำเป็นต้องรู้จักอีกสองตำแหน่งที่มักปรากฏในซีรีส์จีน ได้แก่ "อ๋อง" และ "ไท่จื่อ" ซึ่งมีฐานะและหน้าที่แตกต่างกัน

อ๋อง (王) คืออะไร? ตำแหน่งสำคัญในราชสำนักจีน

อ๋อง (王 / Wáng) เป็นคำเรียกผู้ปกครองหรือบรรดาศักดิ์ชั้นสูงในประวัติศาสตร์จีน แต่ความหมายของตำแหน่งนี้เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย โดยเฉพาะก่อนและหลังการสถาปนาตำแหน่งจักรพรรดิ หรือฮ่องเต้ (皇帝)

ในยุคราชวงศ์ซางและราชวงศ์โจว คำว่า "อ๋อง" หรือ "หวัง" ใช้เรียกกษัตริย์ผู้ปกครองสูงสุด ต่อมาในยุคชุนชิวและจ้านกั๋ว เจ้าผู้ครองแคว้นหลายแห่งเริ่มใช้ตำแหน่งหวังเช่นเดียวกัน กระทั่งฉินซีฮ่องเต้รวมแผ่นดินจีนได้สำเร็จในปี 221 ก่อนคริสตกาล จึงสถาปนาตำแหน่ง "หวงตี้" (皇帝) หรือจักรพรรดิขึ้นมาใช้เป็นตำแหน่งผู้ปกครองสูงสุด

หลังจากนั้น ตำแหน่งอ๋องจึงอยู่ภายใต้ระบบการปกครองของจักรพรรดิ โดยมักเป็นบรรดาศักดิ์ของเชื้อพระวงศ์ เช่น พระราชโอรส พระอนุชา หรือพระญาติของฮ่องเต้ และในบางยุคอาจพระราชทานให้บุคคลนอกเชื้อพระวงศ์ที่มีความดีความชอบด้วย เรียกว่า อ๋องต่างแซ่

อ๋องมีกี่ระดับ

ในราชสำนักจีนหลายยุค โดยเฉพาะราชวงศ์หมิงและชิง มีการแบ่งบรรดาศักดิ์อ๋องออกเป็นลำดับชั้น ซึ่งสองตำแหน่งที่มักปรากฏในซีรีส์จีน ได้แก่

• ชินอ๋อง (親王 / Qīnwáng) เป็นบรรดาศักดิ์อ๋องชั้นสูง มักเกี่ยวข้องกับเชื้อพระวงศ์ที่มีความใกล้ชิดกับฮ่องเต้ เช่น พระราชโอรส โดยมีฐานะสูงกว่าจวิ้นอ๋อง
• จวิ้นอ๋อง (郡王 / Jùnwáng) เป็นบรรดาศักดิ์อ๋องที่มีลำดับรองจากชินอ๋อง ซึ่งอาจพระราชทานแก่เชื้อพระวงศ์ตามระบบการแต่งตั้งและสืบทอดบรรดาศักดิ์ของแต่ละราชวงศ์

อย่างไรก็ตาม การเป็นอ๋องไม่ได้หมายความว่าจะมีอำนาจปกครองดินแดนหรือบัญชาการกองทัพได้อย่างอิสระเสมอไป เพราะในบางราชวงศ์ อ๋องอาจมีอำนาจทางทหารและการปกครองมาก ขณะที่บางยุคจำกัดบทบาทของอ๋องไว้ภายใต้การควบคุมของราชสำนักอย่างเข้มงวด

ซื่อจื่อ (世子) คืออะไร

ซื่อจื่อ (世子 / Shìzǐ) หมายถึงทายาทที่ได้รับการกำหนดให้สืบทอดตำแหน่งหรือบรรดาศักดิ์ของบิดาตามระบบของแต่ละยุค โดยในบริบทของราชวงศ์หมิงและชิง มักใช้เรียกผู้สืบทอดบรรดาศักดิ์ของอ๋อง ไม่ใช่องค์รัชทายาทที่จะขึ้นเป็นฮ่องเต้โดยตรง

ตามธรรมเนียมราชสำนัก ผู้ที่ได้รับแต่งตั้งเป็นซื่อจื่อมักเป็นบุตรชายคนโตที่เกิดจากภรรยาเอกของอ๋อง แต่การแต่งตั้งต้องเป็นไปตามกฎเกณฑ์ของราชสำนัก และอาจมีข้อยกเว้นตามสถานการณ์ของแต่ละตระกูล

ในซีรีส์และนิยายจีนแปลไทย บางเรื่องใช้คำว่า "รัฐทายาท" แทนตำแหน่งซื่อจื่อ เพื่อช่วยแยกความหมายออกจากคำว่า "รัชทายาท" ที่ใช้เรียกผู้สืบราชบัลลังก์ฮ่องเต้ 

เยียนฉือ ซื่อจื่อแห่งรุ่ยอ๋อง จาก บันทึกหิมะแห่งรุ่งอรุณ

ซื่อจื่อมีจริงในประวัติศาสตร์จีนหรือไม่?

ซื่อจื่อเป็นตำแหน่งที่มีอยู่จริงในประวัติศาสตร์จีน ไม่ใช่คำที่แต่งขึ้นเพื่อใช้ในซีรีส์ย้อนยุค โดยมีหลักฐานการใช้คำนี้ตั้งแต่สมัยจีนโบราณ เช่น ในคัมภีร์เมิ่งจื่อ (孟子) ซึ่งกล่าวถึงซื่อจื่อในฐานะทายาทของเจ้าผู้ครองแคว้น

สำหรับราชวงศ์หมิง มีหลักฐานชัดเจนในหนังสือประวัติศาสตร์ "หมิงสื่อ" (明史) ที่บันทึกระบบการสืบทอดตำแหน่งของเชื้อพระวงศ์ โดยระบุว่า บุตรชายคนโตที่เกิดจากพระชายาเอกของชินอ๋อง เมื่อมีอายุครบ 10 ปี สามารถได้รับการแต่งตั้งเป็นหวังซื่อจื่อ (王世子) พร้อมรับตราและเอกสารรับรองตำแหน่งจากราชสำนัก

หลักฐานดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ซื่อจื่อไม่ได้เป็นเพียงคำเรียกคุณชายผู้มีฐานะสูงส่ง แต่เป็นตำแหน่งที่มีระเบียบการแต่งตั้งและสถานะตามระบบราชสำนักจริง อย่างไรก็ตาม ความหมายและกฎเกณฑ์เกี่ยวกับซื่อจื่ออาจแตกต่างกันในแต่ละยุคสมัย

ซื่อจื่อมีอำนาจมากแค่ไหน?

ซื่อจื่อมีความสำคัญในฐานะทายาทผู้สืบทอดตำแหน่งของตระกูลอ๋อง จึงอาจได้รับการเตรียมความพร้อมด้านการศึกษา ระเบียบราชสำนัก และหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการสืบทอดบรรดาศักดิ์ มีบทบาทและอำนาจในการบริหารจัดการกิจการภายในอาณาเขตหรือทรัพย์สินที่บิดาครอบครอง 

อำนาจและสิทธิของซื่อจื่อขึ้นอยู่กับกฎเกณฑ์ของราชวงศ์ รวมถึงหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ดังนั้น ภาพซื่อจื่อในซีรีส์ที่สามารถสั่งการกองทัพ ควบคุมเมือง หรือมีอำนาจทางการเมืองอย่างกว้างขวาง จึงอาจเป็นการดัดแปลงเพื่อความบันเทิง ไม่ได้สะท้อนข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในทุกยุคสมัย

ทายาท กง และ โหว ก็เรียกซื่อจื่อ

ในบางบริบท “ซื่อจื่อ” ไม่ได้หมายถึงเฉพาะทายาทผู้สืบทอดตำแหน่งของอ๋องเท่านั้น แต่ยังอาจใช้เรียกทายาทที่ได้รับการกำหนดให้สืบทอดบรรดาศักดิ์ขุนนางชั้นสูง เช่น กง (公) หรือ โหว (侯) ได้เช่นกัน อย่างไรก็ตาม การใช้คำเรียกและสถานะอย่างเป็นทางการอาจแตกต่างกันไปตามแต่ละราชวงศ์

ตำแหน่งที่พบบ่อยอย่าง "กั๋วกง" คือ บรรดาศักดิ์ขุนนางชั้นสูงของจีนโบราณ มักพระราชทานแก่ผู้มีความดีความชอบต่อราชสำนัก และในบางยุคสามารถสืบทอดบรรดาศักดิ์จากรุ่นสู่รุ่นได้

ตัวอย่างจากซีรีส์ จิ่วฉงจื่อ (Blossom) บิดาของ ซ่งโม่ มีบรรดาศักดิ์เป็น “อิงกั๋วกง” ส่วนซ่งโม่เป็นทายาทผู้สืบทอดบรรดาศักดิ์ จึงได้รับการเรียกว่า “ซื่อจื่อ” (世子)

ซ่งโม่ จาก จิ่วฉงจื่อ

ไท่จื่อ (太子) คืออะไร? ต่างจากซื่อจื่ออย่างไร?

ไท่จื่อ (太子 / Tàizǐ) ในบริบทของราชสำนักจักรพรรดิจีน มักหมายถึง "หวงไท่จื่อ" (皇太子) หรือองค์รัชทายาท ผู้ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการให้สืบทอดราชบัลลังก์ของฮ่องเต้ และเป็นผู้ที่ได้รับการวางตัวให้ขึ้นเป็นจักรพรรดิพระองค์ต่อไป

ตามธรรมเนียมจีนโบราณ ผู้ได้รับการแต่งตั้งเป็นไท่จื่อมักเป็นพระราชโอรสที่มีสิทธิสืบราชบัลลังก์ โดยเฉพาะพระราชโอรสองค์โตที่ประสูติจากฮองเฮา อย่างไรก็ตาม การสืบราชบัลลังก์ไม่ได้เป็นไปตามลำดับการประสูติเสมอไป เพราะยังขึ้นอยู่กับพระราชประสงค์ของฮ่องเต้ กฎเกณฑ์ของราชวงศ์ และสถานการณ์ทางการเมือง

ไท่จื่อจึงมีสถานะสำคัญในฐานะผู้สืบทอดอำนาจสูงสุดของจักรวรรดิ และอาจได้รับการเตรียมความพร้อมด้านการปกครอง รวมถึงได้รับมอบหมายหน้าที่ราชการบางประการ แต่การได้รับแต่งตั้งเป็นไท่จื่อก็ไม่ได้รับประกันว่าจะได้ขึ้นครองราชย์เสมอไป เพราะอาจมีเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงทางการเมืองหรือถูกปลดจากตำแหน่งได้เช่นกัน

หากอธิบายให้เห็นภาพในบริบทราชสำนักจีนสมัยหมิงและชิง ไท่จื่อคือผู้สืบทอดราชบัลลังก์ฮ่องเต้ ส่วนซื่อจื่อคือผู้สืบทอดตำแหน่งอ๋อง 

ความแตกต่างระหว่าง "ไท่จื่อ" และ "ซื่อจื่อ" สะท้อนให้เห็นถึงโครงสร้างลำดับชั้นของอำนาจในราชสำนักจีนโบราณได้อย่างชัดเจน ไท่จื่อคือผู้ที่จะสืบทอดบัลลังก์มังกร มีอำนาจและสถานะสูงสุดในแผ่นดินรองจากฮ่องเต้ ในขณะที่ซื่อจื่อคือทายาทของผู้ปกครองย่อยลงมา มีอำนาจในเขตปกครองของตนเอง การเข้าใจความแตกต่างนี้จะช่วยให้เราเพลิดเพลินและเข้าใจเรื่องราวในประวัติศาสตร์จีน รวมถึงซีรีส์ต่าง ๆ ได้ลึกซึ้งและถูกต้องมากยิ่งขึ้น

 

ซีรีส์จีนที่บทบาทซื่อจื่อมีความโดดเด่น

• ดาบพิฆาตกลางหิมะ 

• เทียบท้าปฐพี 

• จิ่วฉงจื่อ บุปผาเหนือลิขิต

• บันทึกหิมะแห่งรุ่งอรุณ 

• ปลดหน้ากาก