ย้อนรอยประวัติศาสตร์! ใครคือ "คนไทยคนแรก" ที่ถือกรมธรรม์ประกันชีวิต?

ใครคือคนไทยคนแรกที่มีประกันชีวิต? เปิดชื่อขุนนางใหญ่สมัยรัชกาลที่ 5 ผู้ถือกรมธรรม์ฉบับแรกของสยาม

หากถามว่า คนไทยคนแรกที่มีประกันชีวิตคือใคร ชื่อที่ปรากฏในข้อมูลประวัติศาสตร์ธุรกิจประกันชีวิตของไทยคือ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ หรือ ช่วง บุนนาค ขุนนางผู้ทรงอิทธิพลและมีบทบาทสำคัญในช่วงต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

กรมธรรม์ดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงที่ธุรกิจประกันชีวิตจากต่างประเทศเริ่มเข้ามาในสยาม จึงไม่ใช่กรมธรรม์ที่ออกโดยบริษัทประกันชีวิตของคนไทย เพราะในเวลานั้นประเทศไทยยังไม่มีบริษัทประกันชีวิตสัญชาติไทยก่อตั้งขึ้น

คนไทยคนแรกที่ทำประกันชีวิตคือ “ช่วง บุนนาค”

ธุรกิจประกันชีวิตเริ่มเป็นที่รู้จักในประเทศไทยประมาณสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อบริษัทต่างชาติเข้ามาตั้งสำนักงานตัวแทนและเสนอขายประกันชีวิตแบบตลอดชีพ โดยมี สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ เป็นผู้ถือกรมธรรม์ประกันชีวิตฉบับแรกของประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม แหล่งข้อมูลที่เผยแพร่ทั่วไปยังไม่ได้ระบุหมายเลขกรมธรรม์ วันที่เริ่มสัญญา หรือจำนวนเงินเอาประกันไว้อย่างชัดเจน 

สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์คือใคร?

สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ มีนามเดิมว่า “ช่วง บุนนาค” เกิดเมื่อ พ.ศ. 2351 เป็นบุตรของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ หรือ ดิศ บุนนาค และเป็นบุคคลสำคัญของตระกูลบุนนาค ซึ่งมีบทบาทด้านการเมืองและการบริหารราชการแผ่นดินในสมัยรัตนโกสินทร์

ท่านเคยดำรงตำแหน่งสมุหพระกลาโหม ก่อนจะได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในช่วงที่รัชกาลที่ 5 ยังทรงพระเยาว์ ระหว่าง พ.ศ. 2411–2416 ต่อมาได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ ซึ่งถือเป็นบรรดาศักดิ์ชั้นสูงที่สุดของขุนนางสยาม

ประกันชีวิตเข้ามาในประเทศไทยได้อย่างไร?

ธุรกิจประกันชีวิตในสยามเริ่มต้นจากบริษัทต่างประเทศที่เข้ามาติดต่อค้าขายและขยายกิจการในช่วงที่ประเทศไทยเปิดรับระบบเศรษฐกิจแบบตะวันตกมากขึ้น บริษัทเหล่านี้เข้ามาผ่านตัวแทนและสถานกงสุล ก่อนเสนอขายกรมธรรม์แก่เจ้านาย ขุนนาง และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่

ในระยะแรก ประกันชีวิตยังเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนทั่วไป ทั้งยังมีเงื่อนไขและรูปแบบสัญญาที่แตกต่างจากการออมเงินแบบดั้งเดิม การที่ขุนนางระดับสูงอย่างสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ถือกรมธรรม์ จึงนับเป็นหมุดหมายสำคัญที่ทำให้แนวคิดเรื่องการประกันชีวิตเริ่มเป็นที่รู้จักในสังคมไทย

กรมธรรม์ฉบับแรกเป็นประกันประเภทใด?

เอกสารประกอบการเรียนด้านนายหน้าประกันชีวิตบางแห่งระบุว่า กรมธรรม์ยุคแรกเป็นแบบ ทอนไทน์ หรือ Tontine ซึ่งผสมลักษณะการประกันชีวิตเข้ากับการสะสมเงิน และอาจมีการจ่ายผลประโยชน์หรือเงินปันผลเมื่อครบระยะเวลาที่กำหนด

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเกี่ยวกับชื่อบริษัทและรายละเอียดของกรมธรรม์ฉบับแรกยังไม่ตรงกันในทุกแหล่ง บางข้อมูลระบุว่าเป็นกรมธรรม์แบบตลอดชีพจากบริษัทต่างประเทศ จึงควรนำเสนอเฉพาะข้อเท็จจริงที่หลายแหล่งสอดคล้องกันว่า ช่วง บุนนาค เป็นผู้ถือกรมธรรม์ประกันชีวิตคนแรกของไทยที่มีการกล่าวถึงในประวัติศาสตร์

สรุปใครคือคนไทยคนแรกที่มีประกันชีวิต

สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ หรือ ช่วง บุนนาค เป็นบุคคลที่ได้รับการกล่าวถึงว่าเป็นคนไทยคนแรกที่ถือกรมธรรม์ประกันชีวิต โดยเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 และเป็นกรมธรรม์จากบริษัทต่างประเทศ ก่อนที่ประเทศไทยจะมีบริษัทประกันชีวิตของคนไทยเองหลายสิบปี

เรื่องราวนี้สะท้อนให้เห็นว่า ประกันชีวิตในประเทศไทยเริ่มต้นจากผลิตภัณฑ์ทางการเงินของชาวตะวันตกที่มีผู้เข้าถึงเพียงบางกลุ่ม ก่อนจะพัฒนาเป็นหนึ่งในเครื่องมือวางแผนชีวิตและความมั่นคงทางการเงินของคนไทยในปัจจุบัน

• บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย คือบริษัทอะไร? คนไทยได้ยินแล้วต้องร้องอ๋อ