สีของปัสสาวะ ตัวบ่งชี้สุขภาพที่สำคัญที่คุณไม่ควรมองข้าม!

สีของปัสสาวะที่เราขับถ่ายออกมาในแต่ละวันนั้น ไม่ใช่เพียงแค่ของเสียธรรมดาๆ แต่ยังเป็นสัญญาณสำคัญที่บ่งบอกถึงสุขภาพร่างกายของเราได้เป็นอย่างดี การสังเกตสีของปัสสาวะเป็นประจำจึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม เพราะสามารถสะท้อนได้ตั้งแต่ภาวะขาดน้ำไปจนถึงโรคภัยไข้เจ็บที่ร้ายแรงได้

ความหมายของสีปัสสาวะ สัญญาณสุขภาพที่คุณควรรู้!

ปัสสาวะสีใสหรือสีเหลืองอ่อน

• ปัสสาวะสีใส หรือสีเหลืองอ่อนมากๆ เป็นสีที่บ่งบอกว่าร่างกายของคุณได้รับน้ำในปริมาณที่เพียงพอแล้ว ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ดี แต่ถ้าปัสสาวะใสและไม่มีสีเลยตลอดทั้งวัน อาจเป็นสัญญาณว่าคุณดื่มน้ำมากเกินไป ซึ่งอาจส่งผลให้ร่างกายสูญเสียเกลือแร่ที่จำเป็นได้
• ปัสสาวะสีเหลืองอ่อน เป็นสีของปัสสาวะปกติและดีที่สุดที่บ่งบอกว่าร่างกายคุณอยู่ในสภาวะสมดุลและไม่ขาดน้ำ สีเหลืองอ่อนนี้เกิดจากเม็ดสีที่เรียกว่า ยูโรโครม (urochrome) ซึ่งเป็นผลผลิตจากการสลายตัวของฮีโมโกลบินในเลือด

ปัสสาวะสีเหลืองเข้มหรือสีเหลืองอำพัน

เมื่อคุณเริ่มมีภาวะ ขาดน้ำ (dehydration) ปัสสาวะจะเริ่มมีสีเหลืองเข้มขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งเป็นกลไกของร่างกายที่พยายามเก็บรักษาน้ำไว้ หากคุณสังเกตเห็นว่าปัสสาวะมีสีนี้ ควรดื่มน้ำเพิ่มทันที เพราะหากปล่อยให้ขาดน้ำเป็นเวลานานอาจส่งผลต่อการทำงานของอวัยวะต่างๆ ได้

ปัสสาวะสีส้มหรือสีส้มเข้ม

สีส้มของปัสสาวะอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ:

• ภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง: เมื่อร่างกายขาดน้ำมากๆ ปัสสาวะอาจกลายเป็นสีส้มเข้ม
• อาหารและยา: อาหารที่มีเบต้าแคโรทีนสูง เช่น แครอท หรือการทานวิตามินบี รวมถึงยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะ (Rifampin) หรือยาระบายบางประเภท อาจทำให้ปัสสาวะเป็นสีส้มได้
• ปัญหาสุขภาพ: ในบางกรณี อาจเป็นสัญญาณของปัญหาที่ตับและถุงน้ำดี โดยเฉพาะหากมีอาการตัวเหลืองร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย

ปัสสาวะสีชมพูหรือสีแดง

ปัสสาวะสีแดงมักทำให้หลายคนตกใจ เพราะอาจเป็นสัญญาณของเลือดปนในปัสสาวะ (hematuria) ซึ่งอาจเกิดจาก:

• อาหาร: การรับประทานอาหารที่มีสีแดงจัด เช่น บีทรูท หรือแก้วมังกรสีแดง อาจทำให้ปัสสาวะมีสีชมพูหรือแดงได้
• ยาบางชนิด: ยาสำหรับรักษาวัณโรค (Rifampin) หรือยาระบายที่มีส่วนประกอบของมะขามแขก
• ปัญหาสุขภาพ: การมีเลือดปนในปัสสาวะเป็นสัญญาณที่สำคัญของโรคต่างๆ เช่น นิ่วในไตหรือกระเพาะปัสสาวะ, การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ, หรือเนื้องอกในทางเดินปัสสาวะ หากปัสสาวะมีสีแดงโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรไปพบแพทย์ทันที

ปัสสาวะสีน้ำตาลหรือสีดำ

ปัสสาวะสีน้ำตาลเข้มหรือสีดำเป็นสัญญาณที่อันตรายและไม่ควรมองข้าม สาเหตุที่เป็นไปได้ ได้แก่:

• ภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง: ในภาวะที่ขาดน้ำรุนแรงมาก ปัสสาวะอาจมีสีน้ำตาลเข้มคล้ายชา
• อาหารและยา: การรับประทานถั่วบางชนิดหรือยาบางประเภท เช่น ยารักษามาลาเรีย หรือยาปฏิชีวนะ อาจทำให้เกิดสีนี้
• ปัญหาสุขภาพ: อาจเป็นสัญญาณของปัญหาที่ตับ, ภาวะเม็ดเลือดแดงแตก, หรือการบาดเจ็บของกล้ามเนื้ออย่างรุนแรง หากมีอาการนี้ร่วมกับอาการผิดปกติอื่นๆ ควรรีบไปพบแพทย์โดยด่วน

ปัสสาวะสีฟ้าหรือสีเขียว

สีของปัสสาวะที่ผิดปกติเหล่านี้ส่วนใหญ่มักไม่มีอันตรายและเกิดจาก:

• อาหารและยา: การรับประทานอาหารที่มีสีผสมอาหารสีฟ้าหรือเขียว เช่น ลูกอม หรือการใช้ยาบางประเภท เช่น ยาต้านซึมเศร้า (Amitriptyline) หรือยาชา (Propofol)
• การติดเชื้อแบคทีเรีย: ในบางกรณี อาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้ปัสสาวะมีสีนี้

สีของปัสสาวะเป็นตัวบ่งชี้สุขภาพที่ง่ายที่สุดและมีประสิทธิภาพที่สุดที่คุณสามารถสังเกตได้ทุกวัน ปัสสาวะสีเหลืองอ่อน คือสีที่เหมาะสมและบ่งบอกว่าคุณมีสุขภาพดีและได้รับน้ำเพียงพอ หากสีของปัสสาวะเปลี่ยนไปจากปกติและไม่สามารถหาสาเหตุที่แน่ชัดได้ หรือมีอาการผิดปกติอื่นๆ ร่วมด้วย ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพราะการรู้เท่าทันและใส่ใจสัญญาณเล็กๆ น้อยๆ จากร่างกาย สามารถช่วยป้องกันและรักษาโรคต่างๆ ได้ตั้งแต่เนิ่นๆ