เกอิชา vs โออิรัน ความเหมือนที่แตกต่างบทบาทสตรีญี่ปุ่นโบราณ

เมื่อกล่าวถึงสตรีญี่ปุ่นผู้สง่างามในอดีต ภาพของ เกอิชา และ โออิรัน มักปรากฏขึ้นพร้อมกันในความคิดของผู้คนจำนวนมาก หลายคนเข้าใจผิดว่าทั้งสองคืออาชีพเดียวกัน หรือมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อย ทว่าในความเป็นจริง ทั้ง เกอิชา และ โออิรันแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในสังคมญี่ปุ่นโบราณ โดยมีสถานะทางสังคม หน้าที่ และศิลปะที่เชี่ยวชาญไม่เหมือนกัน

เกอิชา (Geisha) ศิลปินผู้สร้างความรื่นรมย์

คำว่า "เกอิชา" (Geisha) แปลว่า "ผู้มีศิลปะ" (Gei = ศิลปะ, Sha = ผู้คน) อาชีพนี้ถือกำเนิดขึ้นมาเพื่อเป็น ศิลปินผู้ให้ความบันเทิง ในงานเลี้ยงต่างๆ

หน้าที่และศิลปะ

• เกอิชาขายศิลปะและความสามารถ ไม่ได้ขายเรือนร่าง หน้าที่หลักของเกอิชาคือการสร้างบรรยากาศอันสุนทรีย์ในงานเลี้ยงที่เรียกว่า โอชาบา (Ochaya) หรือโรงน้ำชา
• พวกเธอได้รับการฝึกฝนอย่างเข้มงวดและยาวนานในศาสตร์ต่างๆ ของญี่ปุ่น เช่น การร่ายรำแบบดั้งเดิม (Nihon Buyō), การเล่นดนตรี (เช่น ชามิเซ็น ขลุ่ย หรือกลอง), การร้องเพลง, พิธีชงชา และที่สำคัญที่สุดคือ ศิลปะในการสนทนา และการเป็นคู่ควงที่ฉลาด มีไหวพริบ และมีความรู้รอบตัว
• ผู้ที่มาเป็นเกอิชาถือว่ามีความรู้และเชี่ยวชาญในวัฒนธรรมญี่ปุ่นชั้นสูง พวกเธอคือสัญลักษณ์ของความสง่างามและความประณีตทางศิลปะ

การแต่งกาย

• เครื่องแต่งกายของเกอิชาจะดูเรียบง่าย แต่มีระดับ พวกเธอสวมใส่ กิโมโนผ้าไหม ที่มีสีสันและลวดลายที่ดูอ่อนโยนและสง่างาม
• โอบิ (Obi) หรือผ้าคาดเอวจะถูก ผูกไว้ด้านหลัง แสดงถึงความสง่างามและไม่ได้เน้นความสะดวกในการถอด
• การแต่งหน้าและทรงผมจะดูประณีต แต่ไม่ฉูดฉาดเท่าโออิรัน

โออิรัน (Oiran) โสเภณีชั้นสูงผู้เชี่ยวชาญศิลปะ

คำว่า "โออิรัน" (Oiran) เป็นคำที่ใช้เรียก โสเภณีชั้นสูง ที่ได้รับความนิยมอย่างมากในย่านโคมเขียว โยชิวาระ (Yoshiwara) ในยุคเอโดะ

หมายเหตุ: หากผู้ใช้พิมพ์ "โอโมริรัน" (Omorirun) ซึ่งไม่ใช่คำที่ใช้เรียกสตรีในอาชีพโบราณของญี่ปุ่น แต่มีความเป็นไปได้สูงว่าจะเกิดจากการสะกดผิดหรือสับสนกับคำว่า "โออิรัน" (Oiran) บทความจึงขอเน้นอธิบายที่ "โออิรัน" (Oiran) เป็นหลัก

หน้าที่และสถานะ

• โออิรันมีสถานะเป็นโสเภณีชั้นสูงสุด พวกเธอขายบริการทางเพศ เป็นหลัก แต่ด้วยค่าตัวที่สูงมาก ทำให้ลูกค้าของโออิรันมักเป็นบุคคลชั้นสูงหรือผู้มีฐานะร่ำรวยเท่านั้น
• เพื่อให้สมกับสถานะ พวกเธอจึงจำเป็นต้องมีการฝึกฝนศิลปะบางอย่าง เช่น การร่ายรำ ดนตรี และบทกวี เพื่อสร้างความบันเทิงให้กับลูกค้า แต่ระดับความเชี่ยวชาญและความมุ่งเน้นในศิลปะจะไม่เท่ากับเกอิชา
• โออิรันไม่ได้เดินทางไปหาลูกค้า แต่ลูกค้าจะต้อง เดินทางมาหาพวกเธอ ในเขตที่พักอาศัยที่กำหนด

การแต่งกาย

• โออิรันมีการแต่งกายที่หรูหรา อลังการ และฉูดฉาด กิโมโนของโออิรันมักมีสีสันสดใส ลวดลายโดดเด่น และสวมซ้อนกันหลายชั้นจนมีน้ำหนักมาก
• โอบิจะถูกผูกไว้ด้านหน้า เพื่อความสะดวกในการถอด ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ที่ชัดเจนที่แสดงความแตกต่างจากเกอิชา
• พวกเธอประดับศีรษะด้วยปิ่นปักผมจำนวนมาก และสวม เกี๊ยะไม้สูง ที่โดดเด่นเป็นพิเศษ (เรียกว่า ซังบอนบะ (Sanbonba)) เวลาเดินจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่เรียกว่า โออิรัน โดจู (Oiran Dōchū)

ดังนั้นเกอิชา คือสตรีที่อุทิศตนให้กับ ศิลปะการร่ายรำ และวัฒนธรรม เป็นคู่สนทนาและผู้สร้างความบันเทิง ในขณะที่ โออิรัน คือ โสเภณีชั้นสูง ที่ใช้ศิลปะเป็นเครื่องประดับสถานะที่เหนือกว่าโสเภณีทั่วไป นั่นจึงเป็นความแตกต่างระหว่างเกอิชาและโออิรัน

ซึ่งในปัจจุบัน อาชีพโออิรันได้สูญหายไปจากสังคมญี่ปุ่นแล้วเนื่องจากกฎหมาย แต่เกอิชา (หรือ เกอิโกะ ในภูมิภาคคันไซ เช่น เกียวโต) ยังคงดำรงอยู่ และสืบทอดศิลปะดั้งเดิมของญี่ปุ่นไว้จนถึงทุกวันนี้