หลายคนอาจคิดว่า วัด กับ สำนักสงฆ์ เหมือนกัน เพราะมีพระสงฆ์จำพรรษา และเป็นสถานที่ปฏิบัติศาสนกิจของพุทธศาสนา แต่ในความเป็นจริงแล้ว ทั้งสองอย่างนี้มีความแตกต่างกันทั้งในแง่ของ สถานะทางกฎหมาย โครงสร้าง และหน้าที่ทางศาสนา มาดูกันว่าต่างกันอย่างไรบ้าง
วัด กับ สำนักสงฆ์ ต่างกันยังไง
วัด เป็นสถานที่ทางศาสนาที่ได้รับการรับรองจากรัฐอย่างเป็นทางการ และมีสถานะเป็น นิติบุคคล โดยต้องมี พระภิกษุจำพรรษาอย่างน้อย 5 รูป รวมถึงต้องมี เสนาสนะ หรือสิ่งปลูกสร้างที่ใช้ในกิจของสงฆ์ เช่น โบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ กุฏิ เป็นต้น
สำนักสงฆ์ เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์หรือผู้ปฏิบัติธรรมใช้บำเพ็ญศาสนกิจ แต่ ยังไม่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นวัดอย่างเป็นทางการ และไม่มีสถานะเป็นนิติบุคคล
| ความแตกต่าง | วัด | สำนักสงฆ์ |
| สถานะทางกฎหมาย | เป็นนิติบุคคล ได้รับรองจากรัฐ | ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นวัด |
| จำนวนพระสงฆ์ | ต้องมีอย่างน้อย 5 รูป | อาจมีน้อยกว่า 5 รูป |
| มีโบสถ์ (อุโบสถ) หรือไม่? | มี | ไม่มี |
| พิธีกรรมทางศาสนา | ทำพิธีกรรมทางสงฆ์ได้ครบถ้วน | บางพิธีกรรมทำไม่ได้ เช่น การอุปสมบท |
| การดูแล | ได้รับการสนับสนุนจากรัฐและประชาชน | ส่วนใหญ่อาศัยการบริจาคและแรงศรัทธา |
หรือจะสรุปง่ายๆ ว่า วัด เป็นสถานที่ทางศาสนาที่ได้รับการรับรองจากรัฐ มีสถานะเป็นนิติบุคคล และสามารถทำสังฆกรรมได้ครบถ้วน สำหรับ สำนักสงฆ์ เป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมของพระสงฆ์หรือฆราวาส แต่ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นวัดอย่างเป็นทางการ และทำพิธีกรรมบางอย่างไม่ได้