องุ่น มาลิก ผู้หญิงผู้สร้างแรงบันดาลใจให้มีค่าเหนือเงิน

องุ่น มาลิก ผู้หญิงผู้สร้างแรงบันดาลใจให้มีค่าเหนือเงิน

องุ่น มาลิก ผู้หญิงผู้สร้างแรงบันดาลใจให้มีค่าเหนือเงิน เกี่ยวกับ องุ่น มาลิก

นิตยสาร Madame Figaro

สนับสนุนเนื้อหา

ถ้าคุณมีที่ดินติดถนนทองหล่อ สุขุมวิท 55 คุณจะทำอะไรกับที่ผืนนั้น?

ในปี 2480 (ค.ศ. 1937) นิสิตคณะอักษรศาสตร์สาวคนหนึ่งได้รับเลือกให้เป็น ดาวจุฬาฯ เธอชื่อ องุ่น สุวรรณมาลิก ลูกสาวพระรุกขชาติบริรักษ์ ผู้รับราชการเป็นช่างหลวงในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 กับนางบู่ (ต่อมาเธอเลือกใช้ชื่อเพียงสั้นๆ จำง่ายว่า ‘องุ่น มาลิก’) ไม่ใช่แค่เพราะเป็นสาวสวยจนโดดเด่น แมกกาซีนในยุคนั้นมาขอให้เป็นปกกันเต็มไปหมด แต่เพราะเธอยังเป็นสาวสวยที่มีความคิดดีๆ และล้ำหน้ากว่าคนในยุคเดียวกัน

 อาจารย์นิลวรรณ ปิ่นทอง อดีตบรรณาธิการสตรีสาร ซึ่งเรียนอักษรศาสตร์ร่วมรุ่นกับ องุ่น มาลิก เคยเล่าไว้ว่า ครูองุ่นเป็นนิสิตอักษรฯ รุ่นที่ 3 เป้นยุคแรกๆ ที่มีการเรียนการสอนแบบสหศึกษา ชายหญิงเรียนร่วมกัน ครูองุ่นในความทรงจำของอาจารย์เป็นสาวสวยรูปร่างสูงเพรียว ผมสลวย เป็นผู้หญิงฉลาด เรียนเก่ง แถมด้วยความเชื่อมั่นในตัวเองอย่างมีเหตุผล

ครูองุ่นในวัยสาว สวย คม และก้าวหน้าในความคิด

หลังเรียนจบ สาวสวยคนนี้ทำงานหลากหลายมาก อย่างเช่นเป็นครูสอนภาษาอังกฤษในหลายๆ โรงเรียน, เป็นเลขานุการ, ทำงานวิจัยที่คณะครุศาสตร์ จุฬาฯ, เป็นคอลัมนิสต์, เป็นรองบรรณาธิการแมกกาซีนรายสัปดาห์ ฯลฯ การพบเจอผู้คนมากมายหลายแบบ ทำให้เธอมีความสนใจเรื่องราวส่วนรวมมากขึ้นเรื่อยๆ

และนั่นทำให้เธอกลายเป็นนักเคลื่อนไหวทางสังคม เป็นผู้สนับสนุนกิจกรรมทางความรู้ ความคิด น่าจะเป็นจากจุดนี้ที่ทำให้เธออยากเรียนเพิ่มเติม จากบัณฑิตอักษรศาสตร์ เธอจึงไปเรียนต่อปริญญาโทด้านจิตวิทยาที่มหาวิทยาลัยอิลินอยส์ สหรัฐอเมริกา และกลับมาเป็นอาจารย์ที่ จุฬาฯ, ศิลปากร ที่สุดท้ายที่เธอทำงานเป็นอาจารย์เต็มรูปแบบคืองานสอนประจำภาควิชาจิตวิทยา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

 ภาพจำของครูองุ่นในสายตาศิลปิน

ที่นั่น เธอเริ่มทำหุ่นมือเย็บจากผ้าที่เธอเรียกเองว่าเป็น ‘หุ่นผ้าขี้ริ้ว’ เพราะทำจากเศษผ้าเหลือใช้ แต่หุ่นที่ว่าก็ไม่ได้ขี้ริ้วเหมือนชื่อ ครูองุ่นใช้มันเป็นสื่อการบอกเล่าแรงบันดาลใจและเรื่องราวที่อยากจะถ่ายทอดให้เด็กๆ ผู้ไม่ได้มีโอกาสจะพบเจออะไรมากนัก ด้วยความเชื่อและศรัทธาในศิลปะ บวกความมั่นใจว่ามนุษย์ที่ถูกหล่อหลอมจากสุนทรียะ และความเข้าใจ เห็นใจในมนุษย์ด้วยกัน จะทำให้สังคมเติบโตอย่างสวยงาม

ศิลปะทุกแขนง คือสิ่งที่ครูองุ่นรักและหวังส่งต่อให้มากที่สุดเพื่อสร้างแรงบันดาลใจ ใช้ศิลปะสร้างผู้คนที่มีคุณค่าให้ประเทศ

ความเป็นนักเคลื่อนไหว ความใส่ใจกับความเป็นอยู่ของผู้คนยากไร้ที่ได้พบเจอ ทำให้ครูองุ่นเจอเข้ากับความวุ่นวายของวิกฤตประเทศยุค 1970s หลังผ่านพ้น ผู้หญิงตัวเล็กๆ คนนี้กลับมากรุงเทพฯ อีกครั้งในปี 2522 (ค.ศ. 1979) และเริ่มสร้างกองทัพหุ่นผ้าอย่างเป็นจริงเป็นจัง กับความฝันเพื่อสร้างสังคมที่ดีกว่าที่เธอตั้งใจจะทำให้เป็นจริงด้วยทรัพย์สินทั้งหมดทั้งมวลที่เธอมี

องุ่น มาลิก เริ่มคิดถึง ‘พื้นที่’ ที่จะใช้สร้างงานเพื่อสร้างคนของอนาคต ด้วยการศึกษา, ศิลปวัฒนธรรม, ความรู้ที่จำเป็นเพื่อทำให้ชีวิตผู้คนดีขึ้นและดีขึ้น - - ก็บ้านของตัวเองนี่แหละ บ้านที่ทองหล่อ

 

ความคลาสสิกของสาวไทยผู้มีความเก๋แห่งยุคก่อน พ.ศ. 2500

มีอะไรอีกที่คุณยังไม่รู้เกี่ยวกับครูองุ่น มาลิก และงานของเธอ  

- ก่อนอื่นโปรดทราบว่า ทุกวันนี้มีคนซื้อขายที่ดินทองหล่อกันที่ประมาณตารางวาละ - - ย้ำ - - ตารางวาละ 800,000 ++บาท

- แต่ครูองุ่นยกที่ดินของเธอให้ทำประโยชน์เพื่อสังคม เพื่อศิลปะ เพื่อส่วนรวมเปล่าๆ ปลี้ๆ และเธอคงมองเห็นอนาคตความแพงลิบดังหล่อด้วยทองสมชื่อทองหล่อมาตั้งแต่ครั้งโน้น เธอก็เลย - -


ย้อนกลับไปราว 80 ปี ครูองุ่นในวัยสาวเป็นดาวจุฬาฯ เป็นปกนิตยสารในยุคนั้น เป็นที่สนใจของคนทั่วไปเป็นจำนวนมาก

- ใช้ร่างตัวเองทอดลงกับผืนดินตรงนั้น แทนการยกร่างหลังความตายด้วยโรคมะเร็งเมื่อปี 2533 (ค.ศ. 1990)ให้กับการศึกษาทางแพทย์ตามความตั้งใจเดิม เพื่อเป็นประกันว่าเจตนาของผืนดินเพื่อทำประโยชน์ต่อส่วนรวมของเธอจะไม่ถูกเปลี่ยนไปเป็นอื่น มุมหนึ่งของที่ตั้งมูลนิธิไชยวนา จึงเป็นที่ฝังร่างของครูองุ่น มาจนถึงทุกวันนี้

- ที่ดินที่ว่านั้น ทุกวันนี้เป็น มูลนิธิไชยวนา เลขที่ 67 บนถนนทองหล่อ จุดประสงค์หลักๆ เพื่อสนับสนุนความคิดสร้างสรรค์ทางการศึกษา ศิลปวัฒนธรรม เผยแพร่และส่งเสริมความรู้ด้านอนามัย สาธารณสุขให้กับคนทั่วไป

5 เมษายน 2560 ครบ 100 ปีชาตกาล ครูองุ่น มาลิก

- มูลนิธิไชยวนากลายเป็นที่รวมของกลุ่มคนหนุ่มสาวที่ทำงานสร้างสรรค์มาทุกยุค จนถึงทุกวันนี้

- ทุกวันนี้หุ่นผ้าขี้ริ้วของครูถูกเรียกว่า คณะละครยายหุ่น เปิดการแสดงเป็นวาระโอกาส และยังเป็นความฝัน ความหวัง ให้กับเด็กๆ และผู้คนมากมาย

- ครูองุ่นเกิดวันที่ 5 เมษายน 2460 ถ้ายังมีชีวิตอยู่ วันพุธที่ 5 เมษายน 2560 - - ปีนี้ เธอจะมีอายุครบ 100 ปี

- ดูรายละเอียดงาน 100 ปีชาตกาล ครูองุ่น มาลิก www.facebook.com/jayavana


เนินที่พักตลอดกาลของครูองุ่น มาลิก

เสียดายที่บ้านครูพังจนต้องรื้อไปแล้ว

เรื่องล่าสุดของหมวด ผู้หญิงอยากรู้

ดูหมวด ผู้หญิงอยากรู้ ทั้งหมด